નવી દિલ્હી અને મુંબઈમાં ૨ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ ના રોજ વ્યાપક વિરોધ પ્રદર્શન થયા હતા. પ્રદર્શનકારીઓએ ચીફ ઇલેક્શન કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માંગ કરી છે. વોટર રોલ રિવિઝનમાં ગેરરીતિઓના આક્ષેપોને કારણે દેશમાં રાજકીય અનિશ્ચિતતાનો માહોલ સર્જાયો છે.
ભારતીય ચૂંટણી પંચ પરનું દબાણ સતત વધી રહ્યું છે. ૨ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ ના રોજ નવી દિલ્હીના જંતર-મંતર અને મુંબઈ સહિતના મોટા શહેરોમાં વિદ્યાર્થી સંગઠનો અને 'કોકરોચ જનતા પાર્ટી' (CJP) દ્વારા તીવ્ર વિરોધ પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યા હતા. આ વિરોધનું મુખ્ય કેન્દ્ર છેલ્લા એક વર્ષમાં હાથ ધરાયેલ 'સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન' (SIR) છે. આંદોલનકારીઓનો આરોપ છે કે આ પ્રક્રિયામાં લાખો પાત્ર મતદારોના નામ જાણીજોઈને હટાવવામાં આવ્યા છે, જેથી શાસક પક્ષ ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) ને ફાયદો મળી શકે.
આંતરિક વિખવાદની ચર્ચા
આ સંસ્થાકીય પડકાર ત્યારે વધુ ગંભીર બન્યો જ્યારે અહેવાલો સામે આવ્યા કે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરના બે ડેપ્યુટીઓએ છેલ્લા ૧૦ મહિનામાં ચૂંટણી પંચની ડિજિટલ સિસ્ટમ અને રજીસ્ટ્રેશન પ્રક્રિયા અંગે ૧૪ અલગ-અલગ વાંધાઓ નોંધાવ્યા હતા. આ આંતરિક અસંમતિના દાવાઓએ જનતામાં અવિશ્વાસ ઉભો કર્યો છે અને INDIA બ્લોક જેવા વિપક્ષી જૂથોને બંધારણીય સંસ્થાની તટસ્થતા પર સવાલ ઉઠાવવાની તક આપી છે.
સરકારનો પક્ષ અને બંધારણીય સ્થિતિ
ચૂંટણી પંચ અને કેન્દ્ર સરકારના અધિકારીઓએ તમામ આક્ષેપોને પાયાવિહોણા ગણાવ્યા છે. સરકારનું કહેવું છે કે વોટર રોલ રિવિઝન પ્રક્રિયા કાયદેસરની હતી અને તેમાં સંપૂર્ણ પારદર્શિતા રાખવામાં આવી હતી.
બંધારણીય દ્રષ્ટિકોણથી જોઈએ તો, ભારતીય બંધારણની કલમ ૩૨૪ મુજબ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરને પદ પરથી હટાવવાની પ્રક્રિયા સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશના મહાભિયોગ જેવી જટિલ છે. આ રચનાનો ઉદ્દેશ્ય ચૂંટણી પંચને રાજકીય દબાણથી સુરક્ષિત રાખવાનો છે.
માર્કેટ અને રોકાણકારો પર અસર
રોકાણકારો માટે આ સ્થિતિ સંસ્થાકીય અને સામાજિક જોખમમાં વધારો સૂચવે છે. INDIA બ્લોકે ૬ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ ના રોજ ચૂંટણી પંચના હેડક્વાર્ટર તરફ કૂચ કરવાની જાહેરાત કરી છે, જેના કારણે બજારના નિષ્ણાતો આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ પર નજર રાખી રહ્યા છે. સંભવિત નાગરિક અશાંતિ કે બંધારણીય સંઘર્ષ માર્કેટના સેન્ટિમેન્ટ પર અસર કરી શકે છે.