યુરોપિયન યુનિયન (EU) એ મે 2027 સુધીમાં ભારતને સ્ક્રેપ મેટલની નિકાસ બંધ કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. પર્યાવરણીય ચિંતાઓને આગળ ધરીને લેવાયેલો આ નિર્ણય ભારત માટે મોટો ઝટકો સાબિત થઈ શકે છે, કારણ કે તેનાથી દેશનો લગભગ **25%** જેટલો મેટલ સ્ક્રેપ પુરવઠો જોખમમાં મુકાઈ શકે છે.
મેટલ ઉદ્યોગ માટે મોટી અનિશ્ચિતતા
યુરોપિયન કમિશનના આ નવા પ્રસ્તાવ મુજબ, સ્ક્રેપ શિપમેન્ટમાં રહેલા ઝેરી તત્વોને લઈને કડક નિયમો લાગુ કરવામાં આવશે. ભારતના મેટલ રિસાઈકલર્સ અને સેકન્ડરી મેન્યુફેક્ચરર્સ માટે આ નિર્ણય મોટી મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે, કારણ કે તેમના ફર્નેસ અને પ્રોડક્શન લાઈન્સ મોટાભાગે આ આયાતી કાચા માલ પર નિર્ભર છે.
આયાત પર ભારતની નિર્ભરતા
ભારતની સ્ક્રેપ મેટલની કુલ જરૂરિયાતનો 25% હિસ્સો યુરોપિયન યુનિયનમાંથી આવે છે. જો આપણે ચોક્કસ મેટલ્સની વાત કરીએ, તો એલ્યુમિનિયમ, કોપર અને ઝિંક માટે ભારતની યુરોપ પરની નિર્ભરતા 40% જેટલી ઊંચી છે.
રોકાણકારો માટે શું છે ખતરો?
રોકાણકારોએ સાવધ રહેવાની જરૂર છે કારણ કે સેકન્ડરી મેટલ મેન્યુફેક્ચરર્સના ઓપરેટિંગ માર્જિન પર સીધી અસર પડી શકે છે. સ્ક્રેપ મેટલ એ વર્જિન મેટલ ઓર (Virgin Metal Ores) ની સરખામણીએ ઘણું સસ્તું અને ઓછી ઉર્જા વાપરતું હોય છે. જો સ્ક્રેપનો પુરવઠો ઘટે અને કંપનીઓએ વર્જિન મેટલનો ઉપયોગ કરવો પડે, તો તેમના પ્રોક્યોરમેન્ટ ખર્ચમાં મોટો વધારો થશે અને પ્રોફિટ માર્જિન ઘટશે. ખાસ કરીને નાના અને મધ્યમ કદના સાહસો (MSMEs) પર આની સૌથી વધુ અસર જોવા મળી શકે છે.
સરકારી સ્તરે કવાયત
Material Recycling Association of India (MRAI) એ આ પ્રસ્તાવને સંસાધન સંરક્ષણવાદ (Resource Protectionism) ગણાવ્યો છે. એસોસિએશને વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલયને આ મુદ્દે રાજદ્વારી સ્તરે વાતચીત કરવા વિનંતી કરી છે. હાલમાં સરકાર યુરોપિયન પ્રતિનિધિઓ સાથે મંત્રણા કરી રહી છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે શું મુત્સદ્દીગીરી દ્વારા વર્ષ 2027 ની સમયમર્યાદા પહેલા કોઈ રાહત કે છૂટછાટ મળે છે કે નહીં.