ECB અને BOE થી રોકાણકારો સાવધાન! જૂનમાં વ્યાજ દરમાં વધારાના સંકેત

મોંઘવારી અને ધીમી વૃદ્ધિ વચ્ચે સેન્ટ્રલ બેંકોનો કડક વલણ

યુરોપિયન સેન્ટ્રલ બેંક (ECB) અને બેંક ઓફ ઇંગ્લેન્ડ (BOE) બંને મોનેટરી પોલિસીમાં કડક વલણ અપનાવી રહ્યા છે. બંને આગામી જૂન મહિનામાં વ્યાજ દરમાં વધારો કરી શકે છે. મધ્ય પૂર્વમાં વધતા ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ અને તેના કારણે તેલના ભાવમાં આવેલા ઉછાળાએ ફુગાવા અંગેની ચિંતાઓ ફરીથી વધારી દીધી છે. આ સ્થિતિ યુરોઝોન અને યુકે બંનેમાં જોવા મળી રહી છે, જ્યાં આર્થિક ગતિ ધીમી પડી રહી છે.

યુરોઝોન અને યુકેની આર્થિક સ્થિતિ ચિંતાજનક

તાજેતરના આંકડા અનુસાર, યુરોઝોનમાં પ્રથમ ક્વાર્ટર (Q1) માં GDP વૃદ્ધિ માત્ર 0.1% રહી છે, જે અપેક્ષા કરતાં ઘણી ઓછી છે. એપ્રિલ મહિનામાં ફુગાવાનો દર વધીને 3.0% થયો છે, જ્યારે માર્ચમાં તે 2.6% હતો. ખાસ કરીને, ઊર્જાના ભાવમાં 10.9% નો વાર્ષિક વધારો જોવા મળ્યો છે. બીજી તરફ, યુકેમાં માર્ચ મહિનામાં CPI ફુગાવો 3.3% પર પહોંચ્યો છે. 2026 માટે યુકેની આર્થિક વૃદ્ધિ માત્ર 0.8% થી 0.9% રહેવાની ધારણા છે.

સ્ટેગફ્લેશનનું જોખમ

સેન્ટ્રલ બેંકો સામે મોટી દ્વિધા છે. ફુગાવાને નિયંત્રિત કરવા માટે વ્યાજ દરમાં વધારો કરવો જરૂરી છે, પરંતુ આ પગલાં પહેલેથી જ નબળી પડી રહેલી આર્થિક ગતિને વધુ ધીમી પાડી શકે છે અને સ્ટેગફ્લેશન (મંદી સાથે ફુગાવો) તરફ દોરી શકે છે. યુરોઝોનમાં કોર ફુગાવો (ઊર્જા, ખોરાક અને તમાકુ સિવાય) થોડો ઘટીને 2.2% થયો છે, પરંતુ હેડલાઇન ફુગાવો ઊંચો રહેવાનું જોખમ છે. ECB એ 2026 માટે ફુગાવાની આગાહી 2.6% કરી છે, પરંતુ વર્તમાન આંકડા તે કરતાં વધારે છે.

અમેરિકાથી વિપરીત યુરોપમાં કડક નીતિ

આ દરમિયાન, યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ (US Fed) એ સતત ત્રીજી બેઠકમાં તેના વ્યાજ દર 3.5%-3.75% ની રેન્જમાં જાળવી રાખ્યા છે. જોકે, યુરોપિયન બેંકો વધુ આક્રમક વલણ અપનાવી રહી છે. માર્કેટના અંદાજ મુજબ, BOE 2026 ના અંત સુધીમાં 62 બેસિસ પોઇન્ટ સુધીનો વધારો કરી શકે છે, અને કેટલાક વિશ્લેષકો જૂનમાં 25 બેસિસ પોઇન્ટ નો વધારો થવાની ધારણા રાખે છે. JP Morgan જેવી સંસ્થાઓ ECB દ્વારા જૂન અને સપ્ટેમ્બર બંનેમાં વ્યાજ દર વધારવાની આગાહી કરી રહી છે.

નીતિગત જોખમો અને અનિશ્ચિતતા

વર્તમાન ફુગાવો મોટાભાગે ભૌગોલિક ઘટનાઓને કારણે સપ્લાય-સાઇડ સમસ્યાઓથી પ્રેરિત છે, આર્થિક ઓવરહિટિંગને કારણે નહીં. આવા સમયે વ્યાજ દર વધારવાથી માંગ ઘટી શકે છે, પરંતુ સપ્લાય ચેઇન સમસ્યાઓ અથવા આંતરરાષ્ટ્રીય સંઘર્ષોને ઉકેલવામાં તે અસરકારક નથી. આનાથી નીતિગત ભૂલોનું જોખમ વધે છે. ખૂબ વહેલા કે ખૂબ આક્રમક રીતે દર વધારવાથી આર્થિક મંદી વધુ ઊંડી બની શકે છે. તેલના ભાવમાં $108 થી $130 ની રેન્જમાં રહેલી અસ્થિરતા નીતિ નિર્માતાઓ માટે મોટી અનિશ્ચિતતા ઊભી કરે છે.

ભવિષ્યનો માર્ગ

ECB અને BOE બંને હવે આવનારા ડેટા, ખાસ કરીને ફુગાવાના આંકડા અને લેબર માર્કેટની સ્થિતિ પર નજીકથી નજર રાખશે. બેંક ઓફ ઇંગ્લેન્ડના ચીફ ઇકોનોમિસ્ટ હુ પિલ (Huw Pill) એ તાત્કાલિક દર વધારાની હિમાયત કરી છે, જે બેંકમાં કડક નીતિ માટેના દબાણને દર્શાવે છે. મધ્ય પૂર્વમાં સંઘર્ષ અને તેલના ભાવની દિશા આગામી સમયમાં સેન્ટ્રલ બેંકોના નિર્ણયોને આકાર આપશે.