આ તેજી પાછળનું મુખ્ય કારણ શું?
જાન્યુઆરીમાં ઈ-વે બિલમાં થયેલો આ જંગી વધારો અર્થતંત્રની જીવંતતા દર્શાવે છે. જનરેટ થયેલા 136.83 મિલિયન ડોક્યુમેન્ટ્સ, જાન્યુઆરી 2025ના 95.96 મિલિયનની સરખામણીમાં 42.6%નો નોંધપાત્ર વધારો સૂચવે છે. આ આંકડો ડિસેમ્બર 2025ના સર્વકાલીન ઉચ્ચ 138.39 મિલિયનના સ્તરને લગભગ આંબી ગયો હતો. આ ગતિ GST રેટ રેશનલાઇઝેશન જેવા સરકારી પગલાંઓથી પ્રોત્સાહિત થયેલા ઉપભોગના વલણો સાથે સીધી રીતે જોડાયેલી છે.
આંકડાકીય વિશ્લેષણ: આર્થિક ગ્રોથના સંકેતો
2018માં અમલમાં આવ્યા બાદથી, ઈ-વે બિલ જનરેશન આર્થિક પ્રવૃત્તિનું મુખ્ય માપદંડ રહ્યું છે. વર્તમાન આંકડા ભૂતકાળના સમયગાળાની તુલનામાં મજબૂત પુનઃપ્રાપ્તિ અને વિસ્તરણ દર્શાવે છે. આ વૃદ્ધિ ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (GST) કલેક્શન માટે પણ એક અગ્રણી સૂચક તરીકે જોવામાં આવે છે, જેણે સ્થિતિસ્થાપકતા દર્શાવી છે. નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે ભારતના રિયલ GDP ગ્રોથનો અંદાજ 7.4% છે, જે મજબૂત પ્રાઇવેટ ફાઇનલ કન્ઝમ્પશન એક્સપેન્ડિચર (PFCE) દ્વારા સમર્થિત છે, જે GDPના 61.5% સુધી પહોંચવાની ધારણા છે. ઔદ્યોગિક ક્ષેત્ર, ખાસ કરીને મેન્યુફેક્ચરિંગ (manufacturing), પણ પ્રથમ H1 FY26માં 8.4% વૃદ્ધિ સાથે મજબૂત સ્થિતિ દર્શાવી રહ્યું છે. નિષ્ણાતો આ વિસ્તૃત વસ્તુઓની હેરફેરને Sustained Economic Momentum નું પ્રતીક માની રહ્યા છે.
પડકારજનક ચિત્ર: સપ્લાય ચેઇન અને લોજિસ્ટિક્સ પર દબાણ
જોકે, આ આશાવાદી ચિત્રની સાથે, ઈ-વે બિલ જનરેશનમાં થયેલો ઝડપી વધારો કેટલીક ગંભીર ચિંતાઓ પણ ઉભી કરી રહ્યો છે. માંગની ટકાઉપણું અને સંભવિત લોજિસ્ટિકલ અવરોધો (bottlenecks) અંગે પ્રશ્નો ઉભા થયા છે. જ્યારે નિષ્ણાતો સુધારેલી અનુપાલન (compliance) ની વાત કરે છે, ત્યારે આ જંગી વોલ્યુમ ભારતના પડકારજનક લોજિસ્ટિક્સ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર વધતું દબાણ સૂચવી શકે છે. GDPના 13-14% જેટલા ઊંચા લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ અને રોડ ફ્રેટ પર નિર્ભરતા ચાલુ સમસ્યાઓ છે. સપ્લાય ચેઇન કાર્યક્ષમતાને સંબોધ્યા વિના આ વૃદ્ધિ પથ પર વધુ પડતી નિર્ભરતા ફુગાવાના દબાણને (inflationary pressures) વેગ આપી શકે છે. વધુમાં, આ ઝડપી ગતિ સંપૂર્ણપણે ઓર્ગેનિક ઉપભોગ વધારાને બદલે અપેક્ષિત માંગ પહેલાં ઇન્વેન્ટરી (inventory) બિલ્ડ-અપ દ્વારા પણ સંચાલિત હોઈ શકે છે.
ભવિષ્યની દિશા: ગ્રોથ જાળવી રાખવો અને કાર્યક્ષમતા વધારવી
આગળ જોતાં, ઈ-વે બિલ જનરેશનના આ ઊંચા સ્તરો મજબૂત GST કલેક્શનમાં પરિણમવાની અપેક્ષા છે, જે રાજકોષીય સ્થિરતા પ્રદાન કરશે. વિશ્લેષકો નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટે 6.8% થી 7.2% વચ્ચે GDP ગ્રોથના અનુમાન સાથે સતત આર્થિક વિસ્તરણની આગાહી કરી રહ્યા છે. ઈ-વે બિલ પ્રવૃત્તિ અને એકંદર આર્થિક સ્વાસ્થ્ય વચ્ચેનો સકારાત્મક સહસંબંધ સૂચવે છે કે ઘરેલું ઉપભોગ વૃદ્ધિનું મુખ્ય ચાલક બળ બની રહેશે. જોકે, ધ્યાન ઝડપથી અંતર્ગત સપ્લાય ચેઇનની કાર્યક્ષમતા અને સ્થિતિસ્થાપકતા પર સ્થળાંતરિત થશે જેથી અતિશય ભાવ દબાણ ઊભું કર્યા વિના આ ગતિ જાળવી શકાય. આગામી GST કાઉન્સિલની બેઠકોમાં ઈ-વે બિલ સિસ્ટમ અપગ્રેડ અને લોજિસ્ટિક્સ સુવ્યવસ્થિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે.