દિલ્હી સરકારનો મોટો નિર્ણય! 2027 સુધીમાં તમામ નવા થ્રી-વ્હીલર અને 2028 સુધીમાં ટૂ-વ્હીલરનું રજીસ્ટ્રેશન ઇલેક્ટ્રિક (EV) કરવાનો લક્ષ્યાંક છે. જોકે, આ યોજનાની સફળતા ચાર્જિંગ સ્ટેશનોના વિસ્તરણ અને વીજળી ગ્રીડના અપગ્રેડ પર નિર્ભર રહેશે.
દિલ્હી સરકારની આક્રમક EV નીતિ
દિલ્હી સરકાર શહેરી પરિવહનને ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EVs) તરફ વાળવા માટે એક મહત્વાકાંક્ષી નીતિ લઈને આવી છે. આ યોજના હેઠળ, 2027 સુધીમાં નવા નોંધાતા તમામ થ્રી-વ્હીલર અને 2028 સુધીમાં ટૂ-વ્હીલર ઇલેક્ટ્રિક હોવા ફરજિયાત છે. આ પગલું દિલ્હીના વાહન પોપ્યુલેશનના લગભગ 70% હિસ્સો ધરાવતા આ સેગમેન્ટને લક્ષ્ય બનાવે છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય ભારતના સૌથી પ્રદૂષિત શહેરોમાંના એકમાં વાયુ પ્રદૂષણ ઘટાડવાનો છે.
સબસિડી અને બજાર પર અસર
આ પરિવર્તનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે, સરકાર ખરીદદારોને આકર્ષક નાણાકીય સબસિડી આપી રહી છે. આ ઉપરાંત, રજીસ્ટ્રેશન ફી અને રોડ ટેક્સમાં પણ માફી આપવામાં આવી રહી છે. નીતિમાં જૂના પેટ્રોલ-ડીઝલ વાહનોને સ્ક્રેપ કરવા માટે પણ પ્રોત્સાહનોનો સમાવેશ થાય છે. આ લાભો દ્વારા, EV નીતિનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ઇલેક્ટ્રિક વાહનોની પ્રારંભિક કિંમતને પરંપરાગત વાહનોની સમકક્ષ લાવવાનો છે. આ સમયમર્યાદાને કારણે, વાહન ઉત્પાદકોને તેમની ઉત્પાદન યોજના અને ઇન્વેન્ટરી મેનેજમેન્ટમાં ફેરફાર કરવા પડશે.
ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ગ્રીડની તૈયારી
આ સંક્રમણની વ્યવહારિકતા મુખ્યત્વે ચાર્જિંગ સ્ટેશનોની ઉપલબ્ધતા પર ટકેલી છે. હાલમાં, ચાર્જિંગ નેટવર્ક મર્યાદિત છે, જે વાહન માલિકો માટે રેન્જ એન્ગ્ઝાઇટી (Range Anxiety) ઊભી કરે છે. વધુમાં, મોટા પાયે EV ચાર્જિંગ માટે વધતી વીજળીની માંગને પહોંચી વળવા માટે હાલના પાવર ગ્રીડમાં નોંધપાત્ર અપગ્રેડની જરૂર પડશે. નિષ્ણાતો સૂચવે છે કે પીક અવર્સ દરમિયાન ઊર્જા વપરાશને સંતુલિત કરવા માટે ચાર્જિંગ સાઇટ્સ પર બેટરી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ્સ અને ટાઇમ-ઓફ-ડે પ્રાઇસીંગ મોડલ્સ (Time-of-day pricing models) જેવી ટેકનોલોજી મદદરૂપ થઈ શકે છે.
ઉર્જા સ્ત્રોત અને અમલીકરણ
ચાર્જિંગ પોઇન્ટ્સના નિર્માણ ઉપરાંત, નીતિની પર્યાવરણીય અસર વીજળીના સ્ત્રોત પર પણ નિર્ભર રહેશે. જો EV ચાર્જિંગ માટે અશ્મિભૂત ઇંધણ (fossil-fuel) આધારિત વીજનો ઉપયોગ કરવામાં આવે, તો પ્રદૂષણ ફક્ત વાહનોમાંથી પાવર પ્લાન્ટ્સ તરફ સ્થળાંતરિત થશે. તેથી, સરકારે રિન્યુએબલ એનર્જી (Renewable Energy) ને ગ્રીડમાં એકીકૃત કરવાની અને સ્વચ્છ વીજળી પુરવઠા માટે પડોશી રાજ્યો સાથે સંકલન કરવાની જરૂર પડશે. આગામી 18 થી 24 મહિનામાં, ચાર્જિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર કેટલી ઝડપથી વિસ્તરે છે અને ગ્રીડ અપગ્રેડ કેટલા વિશ્વસનીય છે તે મુખ્ય સૂચકાંકો રહેશે.