ગ્લોબલ માર્કેટમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ **$114** પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગયા છે, જે ઉનાળાની સરખામણીએ **30%** નો મોટો ઉછાળો છે. મુખ્ય આર્થિક સલાહકાર V Anantha Nageswaran એ ચેતવણી આપી છે કે AI ની વધતી માંગ અને ભૌગોલિક તણાવને કારણે ભારતમાં મોંઘવારીનું જોખમ લાંબા સમય સુધી રહી શકે છે.
ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં થયેલો આ વધારો ઉનાળાના $85 ના સ્તરથી ઘણો ઉપર નીકળી ગયો છે. ઓગસ્ટ અને સપ્ટેમ્બર વચ્ચે ભારતના ક્રૂડ બાસ્કેટના ભાવમાં 30% જેટલો તોતિંગ વધારો નોંધાયો છે, જેના કારણે દેશની આર્થિક સ્થિરતા સામે પડકારો ઊભા થયા છે.
એનર્જી સેક્ટરમાં સ્ટ્રક્ચરલ ફેરફાર
1990 થી 2020 સુધીનો સમયગાળો જે ડિસઇન્ફ્લેશનરી (disinflationary) રહ્યો હતો, હવે તે પૂરો થતો દેખાય છે. યુક્રેન સંઘર્ષ અને પર્શિયન ગલ્ફમાં વધતા તણાવને કારણે સપ્લાય ચેઇન પર અસર પડી છે. હવે ભારત સરકાર માત્ર આત્મનિર્ભરતા પર નહીં, પણ સપ્લાય ચેઇનના અવરોધો સામે લડવા માટે 'સિસ્ટમિક રિઝિલિયન્સ' (systemic resilience) પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે.
AI ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની અસર
ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધવા પાછળનું એક મોટું કારણ આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) છે. AI ડેટા સેન્ટર્સ માટે જરૂરી વિપુલ વીજળીની માંગને લીધે ઉર્જા વપરાશમાં મોટો ઉછાળો આવ્યો છે. ભલે ભૌગોલિક તણાવ ઓછો થાય, પણ ટેકનોલોજી માટે વધતી ઉર્જાની આ માંગને લીધે કોમોડિટીના ભાવ લાંબા ગાળા સુધી ઊંચા રહેવાની શક્યતા છે.
રોકાણકારો માટે શું છે સંકેત?
ભારતીય શેરબજાર માટે આ પરિસ્થિતિ ચિંતાજનક છે. જે કંપનીઓ કાચા માલ તરીકે ક્રૂડ ઓઈલનો ઉપયોગ કરે છે, જેવી કે પેઈન્ટ ઉત્પાદકો, ટાયર કંપનીઓ અને એવિએશન સેક્ટર, તેમના પ્રોફિટ માર્જિન પર ભારે દબાણ જોવા મળી શકે છે. જો આ કંપનીઓ ખર્ચમાં થયેલો વધારો ગ્રાહકો પર નહીં નાખી શકે, તો તેમના નફામાં ઘટાડો નિશ્ચિત છે.
આ ઉપરાંત, ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) માટે પણ પડકાર છે કારણ કે ભારતમાં ઈંધણના ભાવ પર સામાજિક અને રેગ્યુલેટરી દબાણ હોય છે. હાઈ ઓઈલ પ્રાઈસને કારણે ભારતની કરંટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ અને રૂપિયામાં નબળાઈ જોવા મળી શકે છે, જે મોંઘવારીમાં વધારો કરી શકે છે.