ભારતમાં કોલસા આધારિત વીજ ઉત્પાદન વધવાથી એનર્જી એક્સેસ તો વધ્યું છે, પરંતુ પ્રદૂષણના ખર્ચમાં પણ મોટો ઉછાળો આવ્યો છે. નવા કડક ઉત્સર્જન નિયમો અને રિન્યુએબલ એનર્જી તરફના શિફ્ટને કારણે **2030** સુધી પાવર કંપનીઓના કેપિટલ એક્સપેન્ડિચર (Capex) પર રોકાણકારોની નજર હોવી અત્યંત જરૂરી છે.
વર્ષ 2000 થી 2020 દરમિયાન ભારતના પાવર સેક્ટરમાં થયેલો વિકાસ એનર્જીની જરૂરિયાત અને પર્યાવરણીય સ્વાસ્થ્ય વચ્ચેના સંતુલનનો ગંભીર મુદ્દો બની ગયો છે. આ બે દાયકામાં દેશની વીજળીની માંગ 4 ગણી વધી ગઈ છે, જેની પાછળ મુખ્યત્વે કોલસા આધારિત પાવર પ્લાન્ટ્સનો ફાળો છે, જેની સંખ્યા 71 થી વધીને 253 સુધી પહોંચી છે. આ વિસ્તરણને કારણે ઉદ્યોગો અને ઘરોને પાવર તો મળ્યો છે, પરંતુ પ્રદૂષણના કારણે થતા મૃત્યુનો આંકડો વાર્ષિક 0.87 મિલિયન સુધી પહોંચ્યો હોવાનો અંદાજ છે.
રેગ્યુલેટરી પ્રેશર અને નાણાકીય અસર
રોકાણકારો માટે આ પર્યાવરણીય કડકાઈ માત્ર ESG નો વિષય નથી, પરંતુ તે સીધી નાણાકીય બાબત છે. સરકારે તમામ થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ્સ માટે Flue Gas Desulphurisation (FGD) યુનિટ્સ ઇન્સ્ટોલ કરવાનું ફરજિયાત બનાવ્યું છે. આ માટે કંપનીઓએ భారీ મૂડીખર્ચ (Capital Spending) કરવો પડશે, જે સીધી રીતે પાવર જનરેશન કંપનીઓની બેલેન્સ શીટને અસર કરશે. આ નિયમોનું પાલન કરવાનો ખર્ચ શેરધારકો માટે ખૂબ મહત્વનો છે, કારણ કે તે પ્રોજેક્ટના રિટર્ન (IRR) અને ઓપરેશનલ કોસ્ટને પ્રભાવિત કરે છે.
બેઝલોડ પાવર અને રિન્યુએબલ એનર્જી
સોલર અને વિન્ડ એનર્જી તરફ ભાર વધી રહ્યો હોવા છતાં, ભારતની બેઝલોડ પાવર જરૂરિયાતો માટે કોલસો હજુ પણ કરોડરજ્જુ સમાન છે. International Energy Agency ના અંદાજ મુજબ, ભારતમાં વીજળીની માંગ 2030 સુધી વાર્ષિક 6.4% ના દરે વધશે. આ માંગ પૂરી કરવા માટે કોલસો નવી ક્ષમતાના આશરે 25% હિસ્સો આવરી લેશે. આનો સ્પષ્ટ અર્થ એ છે કે રિન્યુએબલ એનર્જી ઝડપથી વધી રહી હોવા છતાં, ગ્રીડ સ્ટેબિલિટી માટે કોલસા આધારિત ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મહત્વનું રહેશે.
રોકાણકારો માટે મોનિટર કરવા જેવી બાબતો
આગામી સમયમાં પાવર સેક્ટરનું પર્ફોર્મન્સ ઊર્જાની માંગ અને ઉત્સર્જન નિયમોના પાલન વચ્ચેના સંતુલન પર ટકેલું છે. રોકાણકારોએ જોવું જોઈએ કે કંપનીઓ FGD જેવા પ્રોજેક્ટ્સને કેવી રીતે અમલમાં મૂકે છે અને શું તેઓ આ પાલનનો ખર્ચ ગ્રાહકો સુધી પહોંચાડી શકશે? આ ઉપરાંત, જે કંપનીઓ તેમના પોર્ટફોલિયોને થર્મલમાંથી મિશ્રિત રિન્યુએબલ એનર્જીમાં ઝડપથી ટ્રાન્સફર કરી રહી છે, તેમના લાંબા ગાળાના વેલ્યુએશનમાં વધારો થવાની શક્યતા વધુ છે.