Whalesbook
આ એક મોટો બદલાવ છે. 2024 માં ચીને સંશોધન અને વિકાસ (R&D) માં $1.03 ટ્રિલિયનનું રોકાણ કર્યું, જે પર્ચેઝિંગ પાવર પેરિટી (Purchasing Power Parity - PPP) પ્રમાણે અમેરિકાના $1.01 ટ્રિલિયન કરતાં થોડું વધારે છે. છેલ્લા 20 વર્ષો (2004 થી), ચીનનો R&D ખર્ચ વાર્ષિક 14% થી વધુ દરે વધ્યો છે, જે અમેરિકાના વિકાસ દર કરતાં બમણા કરતાં પણ વધુ છે.
ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ (Xi Jinping) એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હવે તેમનો દેશ 'મેઇડ ઇન ચાઇના' (Made in China) થી આગળ વધીને 'ડિસ્કવર્ડ ઇન ચાઇના' (Discovered in China) પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. AI, બાયોટેક, એડવાન્સ્ડ મેન્યુફેક્ચરિંગ અને ગ્રીન એનર્જી જેવા ક્ષેત્રોમાં નવીનતા લાવવાનો તેમનો ઉદ્દેશ્ય છે. ચીનનો R&D મોડેલ સરકાર દ્વારા સંચાલિત છે, જેમાં સ્ટેટ લેબ્સ અને મિશન-ડ્રિવન સંસ્થાઓ દ્વારા મોટા પ્રમાણમાં ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવે છે. આશ્ચર્યજનક રીતે, 2000 માં વૈશ્વિક R&D માં ચીનનો હિસ્સો માત્ર 4% હતો, જે 2023 સુધીમાં વધીને 26% થઈ ગયો છે, જે શક્તિમાં મોટા ફેરફાર દર્શાવે છે.
બીજી તરફ, અમેરિકા પણ ઇનોવેશનમાં મોખરે છે, પરંતુ તેને પણ કેટલાક પડકારોનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. યુ.એસ. કંપનીઓ બિઝનેસ એન્ટરપ્રાઇઝ R&D માં સૌથી વધુ ખર્ચ કરે છે, પરંતુ ચીન ઝડપથી અંતર ઘટાડી રહ્યું છે. કડક ઇમિગ્રેશન નીતિઓને કારણે ટોચના STEM પ્રતિભાઓને આકર્ષવા અને જાળવી રાખવામાં મુશ્કેલી પડી રહી છે. ઘણા વિદેશી સંશોધકો યુ.એસ.ના ઇનોવેશનમાં મહત્વનો ફાળો આપે છે, અને કુશળ ઇમિગ્રેશનમાં ઘટાડો પેટન્ટ અને આઉટપુટ ઘટાડી શકે છે. કંપનીઓ વધુ ઇન-હાઉસ ડેવલપમેન્ટ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે, જે પરંપરાગત રીતે યુ.એસ.ને મજબૂત બનાવતી ઓપન સાયન્ટિફિક સહયોગને અસર કરી શકે છે. AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર રોકાણે 2025 માં યુ.એસ.ના આર્થિક વિકાસ અને કોર્પોરેટ કમાણીમાં મોટો ફાળો આપ્યો, જેમાં AI-સંબંધિત કંપનીઓએ અમેરિકન શેરબજારના લગભગ 80% લાભમાં ફાળો આપ્યો.
ભારતની પરિસ્થિતિ તદ્દન અલગ છે, જ્યાં R&D માં ભંડોળની મોટી કમી છે. ભારતમાં R&D પરનો ખર્ચ GDPના માત્ર 0.64% થી 0.7% જેટલો નજીવો છે, જે વૈશ્વિક સરેરાશ કરતાં ઘણો ઓછો છે. આ ખર્ચ મુખ્યત્વે સરકારી ભંડોળ પર આધાર રાખે છે, જેના કારણે સંશોધન પ્રયોગશાળાઓ ઓછી ભંડોળવાળી રહે છે, ખરીદીમાં વિલંબ થાય છે, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર નબળું પડે છે અને પ્રતિભાઓ વિદેશોમાં વધુ સારી તકો શોધવા માટે 'બ્રેઇન ડ્રેઇન' (Brain Drain) નો ભોગ બને છે. ચીન અને યુ.એસ.થી વિપરીત, જ્યાં ખાનગી ક્ષેત્ર R&D ખર્ચમાં 70% થી વધુ ફાળો આપે છે, ત્યાં ભારતમાં ખાનગી ક્ષેત્રનો ફાળો માત્ર 36% ની આસપાસ છે.
ચીનના R&D માં થયેલા આ વધારાને કારણે શેરબજારમાં પણ ગતિ જોવા મળી રહી છે. 2025 માં, હોંગકોંગનો હેંગ સેંગ ઇન્ડેક્સ (Hang Seng Index) 26.7% અને શાંઘાઈ કોમ્પોઝિટ ઇન્ડેક્સ (Shanghai Composite Index) 19.7% વધ્યો, જે AI એડવાન્સિસ અને સરકારી નીતિઓથી પ્રેરિત હતો. એવો અંદાજ છે કે ચીનની મોટી ટેક કંપનીઓ 2026 સુધીમાં કમાણી વૃદ્ધિમાં યુ.એસ.ની 'Magnificent 7' ને પાછળ છોડી શકે છે. Alibaba અને Tencent જેવી કંપનીઓએ 2025 માં AI અપગ્રેડ્સ અને કેપિટલ ખર્ચને કારણે નોંધપાત્ર લાભ મેળવ્યો.
જોકે, ચીનના R&D રોકાણમાં વધારા સાથે કેટલાક જોખમો પણ જોડાયેલા છે. સરકાર દ્વારા ભંડોળ પર વધુ પડતી નિર્ભરતા નવીનતાને અવરોધી શકે છે. ભારતના કિસ્સામાં, R&D પ્રયોગશાળાઓનું ઓછું ભંડોળ, યુનિવર્સિટી-ઉદ્યોગ સહયોગનો અભાવ અને ખાનગી ક્ષેત્રનો ઓછો ફાળો દેશની વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતાને નબળી પાડી શકે છે.
આમ, ચીન અને ભારત જેવી અર્થવ્યવસ્થાઓના R&D માં અલગ-અલગ માર્ગો વૈશ્વિક ટેકનોલોજીકલ લીડરશીપની દિશા નક્કી કરી રહ્યા છે. ચીનનો સતત, સરકાર-સમર્થિત વિકાસ અને ખાનગી ક્ષેત્રનો વધતો ફાળો તેને હાઇ-ટેક ક્ષેત્રોમાં વધુ પ્રભાવશાળી બનાવશે. જ્યારે, ભારતની ભવિષ્યની ઇનોવેશન ક્ષમતા તેના ભંડોળના મુદ્દાઓને ઉકેલવા અને ખાનગી ક્ષેત્રની ભાગીદારી વધારવા પર નિર્ભર રહેશે. આ બદલાતી પરિસ્થિતિઓ વૈશ્વિક ટેકનોલોજી સ્પર્ધાને વધુ તીવ્ર બનાવશે.