ચોમાસામાં **12.6%** વરસાદની ઘટ અને પાંચ રાજ્યોમાં દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિ વચ્ચે COP31 સમિટમાં ભારત સામે મોટા આર્થિક પડકારો સામે આવ્યા છે. ક્લાયમેટ એડેપ્ટેશન માટે ભારત લગભગ તમામ ફંડિંગ ઘરેલું સ્તરે કરી રહ્યું છે, જે ફૂડ ઇન્ફ્લેશન અને ગ્રામીણ વપરાશ પર અસર કરી શકે છે.
અંતાલ્યામાં આયોજિત COP31 ક્લાયમેટ સમિટમાં ભારત ગંભીર આર્થિક દબાણ હેઠળ ભાગ લઈ રહ્યું છે. 1950 પછીના સૌથી ખરાબ 'એલ નીનો' (El Niño) પ્રભાવને કારણે ચોમાસામાં 12.6% વરસાદની ઘટ નોંધાઈ છે, જે છેલ્લા એક દાયકામાં સૌથી ઓછી છે. મહારાષ્ટ્ર, આંધ્ર પ્રદેશ, તેલંગાણા, કર્ણાટક અને રાજસ્થાન જેવા રાજ્યોમાં દુષ્કાળની સ્થિતિ સર્જાતા કૃષિ ક્ષેત્ર પર ભારે દબાણ છે, જે ભારતીય અર્થતંત્ર અને ગ્રામીણ વપરાશનું મુખ્ય ચાલક બળ છે.
ગ્રામીણ માંગ પર આર્થિક દબાણ
કૃષિ ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થવાથી ફૂડ ઇન્ફ્લેશન (મોંઘવારી) વધવાની શક્યતા છે, જે ગ્રામીણ ખરીદશક્તિને ઘટાડી શકે છે. રોકાણકારો માટે આ એક ચેતવણી સમાન છે, ખાસ કરીને FMCG અને એગ્રી-ઇનપુટ સેક્ટરની કંપનીઓ માટે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) ની મોનિટરી પોલિસી પર પણ આ બદલાતા ક્લાયમેટ પેટર્નની અસર જોવા મળી શકે છે.
ક્લાયમેટ ટ્રાન્ઝિશનનો નાણાકીય બોજ
ભારતને ક્લાયમેટ એડેપ્ટેશન માટે ₹56.7 લાખ કરોડના તોતિંગ ખર્ચની જરૂર છે. સૌથી નોંધપાત્ર વાત એ છે કે ભારત તેના મિટિગેશન પ્રયાસોનું 83% અને એડેપ્ટેશનનું 98% ફંડિંગ આંતરિક સ્તરે કરી રહ્યું છે. રોકાણકારોએ જોવું પડશે કે સરકાર આટલા મોટા ખર્ચ વચ્ચે ફિસ્કલ કન્સોલિડેશન (Fiscal Consolidation) કેવી રીતે જાળવી રાખે છે.
એનર્જી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં રોકાણ
આ આર્થિક બોજ છતાં, ભારતે એનર્જી સ્ટોરેજ અને ટ્રાન્સમિશન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં $19.3 બિલિયનનું રોકાણ કર્યું છે. આ ખર્ચ પાવર અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સેક્ટરની કંપનીઓ માટે પોઝિટિવ છે, પરંતુ તેની સફળતા સસ્તા અને લાંબાગાળાના ફાઇનાન્સિંગ પર નિર્ભર છે.
વૈશ્વિક ફંડિંગની મર્યાદા
ક્લાયમેટ-વલ્નરેબલ દેશો માટેનું 'લોસ એન્ડ ડેમેજ ફંડ' હજુ પણ અપૂરતું છે. આ ફંડમાં માત્ર $350 મિલિયન છે, જેની સામે $2.8 બિલિયનની માંગ છે. આ સ્થિતિ જોતા, ભારત પોતાની આત્મનિર્ભરતા પર વધુ ભાર મૂકી રહ્યું છે, જે સરકારી કેપિટલ સ્પેન્ડિંગ અને સેક્ટર-સ્પેસિફિક પોલિસી પર સીધી અસર કરશે.