Whalesbook
બજેટ 2026: ફિસ્કલ શિસ્ત અને વૃદ્ધિ પર ફોકસ, પણ STT હાઈકથી માર્કેટમાં ફફડાટ
નાણાપ્રધાન નિર્મલા સીતારમણ દ્વારા 1 ફેબ્રુઆરીએ રજૂ કરાયેલું યુનિયન બજેટ 2026, મોટાભાગે સરકારના આર્થિક રોડમેપનું વ્યૂહાત્મક સાતત્ય જોવા મળ્યું છે. આ બજેટમાં નીતિઓમાં મોટા ફેરફારને બદલે અમલીકરણ (Execution) અને ફિસ્કલ શિસ્ત (Fiscal Discipline) પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. CII ના પ્રેસિડેન્ટ ડિઝિગ્નેટ આર. મુકુંદન મુજબ, આ 'બિલ્ડ-ફોરવર્ડ' બજેટ છે, જે વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા વચ્ચે સતત વૃદ્ધિને વેગ આપવાનો ઉદ્દેશ્ય ધરાવે છે. બજેટમાં નાણાકીય ખાધ (Fiscal Deficit) GDP ના 4.3% સુધી લાવવાનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે, જે પાછલા વર્ષના અંદાજિત 4.4% થી ઓછું છે. આ ફિસ્કલ પ્રુડન્સ વૈશ્વિક રોકાણકારો માટે સકારાત્મક સંકેત માનવામાં આવી રહ્યો છે.
મુખ્ય ફોકસ: ઉત્પાદન, ગ્રીન એનર્જી અને સ્કિલિંગ
આ બજેટ અનેક મુખ્ય ક્ષેત્રો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. ઉત્પાદન ક્ષેત્રને મોટો ધક્કો આપવાની તૈયારી છે, જેમાં સેમિકન્ડક્ટર, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ફાર્મા જેવા વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્રોમાં ઉત્પાદન વધારવાના પ્રયાસો સામેલ છે. ગ્રીન ગ્રોથ પણ એક મહત્વનો વિષય છે, જેમાં ક્લીન એનર્જી, બાયો-ગેસ, સૌર ઉર્જા અને ન્યુક્લિયર એનર્જી પહેલને સમર્થન આપવા માટે અનેક પગલાં લેવાયા છે. આ ઉપરાંત, સ્કિલિંગ અને રોજગાર નિર્માણને પણ જોડવામાં આવ્યું છે, જેમાં ખાસ ક્ષેત્ર-આધારિત તાલીમ કાર્યક્રમો પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. MSMEs માટે ₹10,000 કરોડ નું ગ્રોથ ફંડ જાહેર કરાયું છે, જે તેમની સ્પર્ધાત્મકતા અને બજાર પહોંચને સુધારવાનો હેતુ ધરાવે છે.
ડેરિવેટિવ્ઝ પર STT વધતાં માર્કેટમાં ગભરાટ
વિકાસલક્ષી એજન્ડાના હકારાત્મક સ્વાગત વચ્ચે, બજેટ 2026 માં ડેરિવેટિવ્ઝ પર સિક્યોરિટીઝ ટ્રાન્ઝેક્શન ટેક્સ (STT) માં થયેલા મોટા વધારાને કારણે બજારમાં તાત્કાલિક ઉથલપાથલ મચી ગઈ. ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ્સ પર STT 0.02% થી વધારીને 0.05% કરવામાં આવ્યો છે, જ્યારે ઓપ્શન્સ પ્રીમિયમ પર STT 0.1% થી વધારીને 0.15% કરાયો છે. આ પગલાંને કારણે શેરબજારમાં તીવ્ર કડાકો બોલાયો હતો, જેમાં સેન્સેક્સ 2,300 થી વધુ પોઇન્ટ્સ ગગડીને 25,000 ની નીચે સરકી ગયો હતો. એક્સચેન્જ અને બ્રોકરેજ કંપનીઓના શેરમાં મોટી ગિરાવટ જોવા મળી હતી, કારણ કે ટ્રાન્ઝેક્શન ખર્ચમાં વધારાથી ટ્રેડિંગ વોલ્યુમ પર અસર થવાની સંભાવના છે. મહેસૂલ સચિવ અરવિંદ શ્રીવાસ્તવે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ વૃદ્ધિનો ઉદ્દેશ્ય અતિશય સટ્ટાખોરી ઘટાડવાનો છે.
ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સેક્ટરલ આઉટલૂક
બજેટમાં જાહેર કેપિટલ એક્સપેન્ડિચર (Capital Expenditure) આગામી નાણાકીય વર્ષ (FY27) માટે વધારીને ₹12.2 લાખ કરોડ કરવામાં આવ્યું છે, જે ગત વર્ષના ₹11.2 લાખ કરોડ થી વધારે છે. આ વૃદ્ધિને જાળવી રાખવા માટે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. તેમાં સાત હાઈ-સ્પીડ રેલ કોરિડોર અને 20 રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગોના સંચાલનની દરખાસ્તો સામેલ છે. સરકારે ગ્રીન એનર્જી પ્રત્યેની પોતાની પ્રતિબદ્ધતા પણ પુનરોચ્ચારી છે, જેમાં સૌર ઉર્જા માટે ફાળવણીમાં વધારો અને કાર્બન કેપ્ચર ટેકનોલોજીને પ્રોત્સાહન આપવાનો સમાવેશ થાય છે. બજેટમાં બાયો-ફાર્મા ક્ષેત્રમાં ₹10,000 કરોડ ના રોકાણ અને સેમિકન્ડક્ટર ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા માટેના પગલાંઓની પણ જાહેરાત કરવામાં આવી છે. એકંદરે, બજેટ લાંબા ગાળાના વૃદ્ધિ ડ્રાઇવરો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે, પરંતુ ડેરિવેટિવ્ઝ પર STT વધારાની બજારના સેન્ટિમેન્ટ પર શું અસર પડશે તે જોવાનું રહ્યું.