ભારતીય શેરબજારમાં મોટો ફેરફાર: Capital Group એ ઘટાડી હિસ્સેદારી, Norges Bank બન્યું સૌથી મોટું FPI

વિદેશી રોકાણકારોમાં મોટો ઉલટફેર જોવા મળી રહ્યો છે. એક તરફ, Capital Group એ નાણાકીય વર્ષ 2024 (FY24) થી ભારતીય શેરમાં પોતાની હિસ્સેદારી **68%** ઘટાડી દીધી છે અને ટોચના FPI (Foreign Portfolio Investor) તરીકેનું સ્થાન ગુમાવ્યું છે. બીજી તરફ, Norges Bank એ ભારતમાં પોતાના રોકાણને ત્રણ ગણું કરીને દેશનો સૌથી મોટો FPI બની ગયો છે. આ બદલાવ વૈશ્વિક ફંડ્સ ભારતમાં કઈ રીતે રોકાણ કરી રહ્યા છે તે દર્શાવે છે.

શું થયું?

ભારતમાં વિદેશી રોકાણકારોના લેન્ડસ્કેપમાં એક મોટો બદલાવ આવ્યો છે. Capital Group, જે અગાઉ ભારતમાં સૌથી મોટો FPI હતો, તેણે ભારતીય કંપનીઓમાં પોતાના રોકાણમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કર્યો છે. FY24 થી, કંપનીએ પોતાની હિસ્સેદારી લગભગ 68% ઘટાડી દીધી છે, જેના કારણે તેના પોર્ટફોલિયોનું મૂલ્ય ₹92,857 કરોડ થી ઘટીને ₹29,526 કરોડ થયું છે. આના પરિણામે, કંપની રેન્કિંગમાં ટોચના સ્થાનથી ત્રીજા સ્થાને આવી ગઈ છે.

તેનાથી વિપરીત, નોર્વેના સોવરિન વેલ્થ ફંડ, Norges Bank, એ પોતાની હાજરી આક્રમક રીતે વધારી છે. ભારતમાં તેના રોકાણને ત્રણ ગણું કરીને ₹1.28 લાખ કરોડ કર્યું છે, જે તેને મોટા માર્જિનથી સૌથી મોટો FPI બનાવે છે. આ પરિવર્તન ભારતીય ઇક્વિટી માર્કેટમાં સંસ્થાકીય મૂડીના મોટા રોટેશનનું સૂચક છે, જ્યાં વિશ્વના સૌથી મોટા સક્રિય ફંડ મેનેજરો પૈકી એક પીછેહઠ કરી રહ્યા છે, જ્યારે એક વિશાળ સોવરિન રોકાણકાર લાંબા ગાળાનો હિસ્સો બનાવી રહ્યો છે.

રોકાણકારો માટે આ શા માટે મહત્વનું છે?

રિટેલ રોકાણકારો માટે, FPIs ની પ્રવૃત્તિ બજારના સેન્ટિમેન્ટનો મુખ્ય સૂચક છે. જ્યારે Capital Group જેવા મોટા સક્રિય મેનેજર આટલો મોટો ઘટાડો કરે છે, ત્યારે તે ઘણીવાર પ્રોફિટ બુકિંગ અથવા ખૂબ મોંઘા વેલ્યુએશનની ચિંતા દર્શાવે છે. સક્રિય મેનેજરો માર્કેટ પરફોર્મન્સ અને વેલ્યુએશન પીક્સના આધારે મૂડી ખસેડે છે. આવા મોટા ખેલાડીનું બહાર નીકળવું સૂચવે છે કે કેટલાક વૈશ્વિક રોકાણકારો માને છે કે ભારતીય બજાર એવા બિંદુ પર પહોંચી ગયું છે જ્યાં વધુ મૂલ્ય શોધવાનું મુશ્કેલ છે.

જોકે, Norges Bank નો ઉદય એક અલગ દ્રષ્ટિકોણ આપે છે. Norges Bank જેવા સોવરિન વેલ્થ ફંડ્સનો સમયગાળો સામાન્ય રીતે ઘણો લાંબો હોય છે અને તેઓ સક્રિય ફંડ્સની સરખામણીમાં ટૂંકા ગાળાના બજારના ઉતાર-ચઢાવ પ્રત્યે ઓછા સંવેદનશીલ હોય છે. તેમની સતત ખરીદી સૂચવે છે કે અન્ય વિદેશી રોકાણકારો દ્વારા વેચાણના વર્તમાન વલણ છતાં, ભારતના લાંબા ગાળાના વિકાસની કહાણીમાં હજુ પણ વિશ્વાસ છે.

વ્યાપક FPI વલણ

આ ચાલ એક મોટા વલણનો ભાગ છે જ્યાં FPIs ભારતીય બજારમાં નેટ સેલર રહ્યા છે. ડેટા દર્શાવે છે કે ટોચના 20 FPIs દ્વારા રાખવામાં આવેલી કુલ સંપત્તિ 12% ઘટીને ₹4.54 લાખ કરોડ થી ₹4.04 લાખ કરોડ થઈ ગઈ છે. એપ્રિલ 2024 થી, વિદેશી ફંડોએ ₹4.6 લાખ કરોડ થી વધુના ભારતીય શેર વેચ્યા છે. આ વ્યાપક વેચાણ દબાણ છેલ્લા કેટલાક ત્રિમાસિક ગાળામાં બજારની અસ્થિરતાને પ્રભાવિત કરતું મુખ્ય પરિબળ રહ્યું છે.

અન્ય મોટા ખેલાડીઓએ પણ તેમની વ્યૂહરચનાઓમાં ગોઠવણ કરી છે. ઉદાહરણ તરીકે, Goldman Sachs હવે ₹45,534 કરોડ ના રોકાણ સાથે બીજા સ્થાને છે, જેણે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં તેના હોલ્ડિંગ્સમાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો છે. દરમિયાન, Nalanda Fund અને GQG Partners જેવા અન્ય ફંડોએ પોતાનો હિસ્સો ઘટાડ્યો છે, જે ભારતીય ઇક્વિટીઝ પ્રત્યે ઘણા વૈશ્વિક સંસ્થાકીય રોકાણકારો દ્વારા અપનાવવામાં આવેલી સાવચેતીભરી સ્થિતિ દર્શાવે છે.

શું ખોટું થઈ શકે?

જ્યારે સોવરિન ફંડ્સનો પ્રવેશ ટેકો પૂરો પાડે છે, ત્યારે Capital Group જેવા સક્રિય મેનેજરો દ્વારા ભારે વેચાણ શેરના ભાવ પર ટૂંકા ગાળાનું દબાણ બનાવી શકે છે. જો વધુ સક્રિય ફંડ્સ આ માર્ગ અપનાવવાનું નક્કી કરે, તો તે ઇન્ડેક્સમાં અસ્થિરતા વધારી શકે છે. રોકાણકારોએ એ પણ નોંધવું જોઈએ કે જ્યારે મોટા સંસ્થાકીય ફંડ્સ બહાર નીકળે છે, ત્યારે ચોક્કસ શેરોમાં લિક્વિડિટી (તરલતા) પ્રભાવિત થઈ શકે છે. બજાર માટે પ્રાથમિક જોખમ ઊંચા વેલ્યુએશન સ્તરો રહે છે, જે ભારતીય શેરોને અન્ય વૈશ્વિક બજારોની તુલનામાં ઓછા આકર્ષક બનાવી શકે છે જે હાલમાં વધુ સારા પ્રાઈસ-ટુ-અર્નિંગ રેશિયો ઓફર કરી શકે છે.

રોકાણકારોએ શું ટ્રેક કરવું જોઈએ?

આગળ જતાં, ધ્યાન ચાલુ માસિક FPI ફ્લો ડેટા પર હોવું જોઈએ. એ જોવું મહત્વપૂર્ણ છે કે શું સક્રિય મેનેજરો દ્વારા આ વેચાણ ચાલુ રહે છે કે સ્થિર થાય છે. વધારામાં, આ મોટા ફંડ્સ પાસેથી મળતી ટિપ્પણીઓ ભારતીય કોર્પોરેટ કમાણી અને ઘરેલું અર્થતંત્ર પર તેમના દૃષ્ટિકોણ વિશે સંકેતો આપી શકે છે. રોકાણકારો રૂપિયાના પ્રદર્શન પર પણ નજર રાખવા ઈચ્છી શકે છે, કારણ કે નોંધપાત્ર FPI વેચાણ ઘણીવાર ચલણ પર દબાણ લાવે છે, જે પછી બજારના વ્યાપક સેન્ટિમેન્ટને પ્રભાવિત કરી શકે છે. અંતે, Norges Bank અને અન્ય સોવરિન ફંડ્સ તેમના પોર્ટફોલિયોને કેવી રીતે ગોઠવે છે તેના પર નજર રાખો, કારણ કે તેમની ક્રિયાઓ અન્ય સંસ્થાકીય વર્ગોમાંથી જોવા મળેલા વેચાણના પ્રતિ-સંતુલન તરીકે સેવા આપી શકે છે.