એપ્રિલ **2026** થી સરકારે સોના અને કિંમતી ધાતુઓની આયાત પર બેંકો માટે **3%** IGST ફરજિયાત બનાવ્યો છે. આ ફેરફારથી બેંકો અને બુલિયન એક્સચેન્જ વચ્ચેનો ટેક્સનો તફાવત દૂર થયો છે.
ટેક્સમાં સમાનતા માટે સરકારનું મોટું પગલું
ભારત સરકારે 1 એપ્રિલ, 2026 થી સોના, ચાંદી અને પ્લેટિનમની આયાત કરતી બેંકો માટે 3% ઇન્ટિગ્રેટેડ ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (IGST) અમલી બનાવ્યો છે. રેવન્યુ ડિપાર્ટમેન્ટ દ્વારા પુષ્ટિ કરાયેલ આ નિર્ણયનો મુખ્ય હેતુ તમામ આયાત ચેનલો વચ્ચે ટેક્સની સમાનતા લાવવાનો છે. અગાઉ, બેંકો પાસે ખાસ ટેક્સ મુક્તિ હતી જે GIFT સિટી સ્થિત India International Bullion Exchange (IIBX) જેવા અન્ય બજારના સહભાગીઓ પાસે નહોતી.
બેંકોના કેશ ફ્લો પર અસર
લાંબા ગાળે આ નિર્ણય બેંકો માટે ન્યુટ્રલ છે, પરંતુ ટૂંકા ગાળામાં તેનાથી કેશ મેનેજમેન્ટમાં બદલાવ આવ્યો છે. હવે જ્યારે બેંકો કિંમતી ધાતુઓની આયાત કરે છે, ત્યારે તેમણે સરહદ પર જ 3% IGST અગાઉથી ચૂકવવો પડે છે.
જોકે, આ કોઈ કાયમી ખર્ચ નથી. જ્યારે બેંકો આ સોનું કે ચાંદી સ્થાનિક જ્વેલર્સ અથવા વેપારીઓને વેચે, ત્યારે તેઓ આ 3% રકમને ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) તરીકે ક્લેમ કરી શકે છે. પરંતુ આ પ્રક્રિયામાં બેંકોને તેમની વર્કિંગ કેપિટલ એટલે કે રોકડ રકમ થોડા સમય માટે બ્લોક કરવી પડે છે, જ્યાં સુધી વેચાણ પૂર્ણ ન થાય અને ટેક્સ ક્રેડિટ પરત ન મળે.
રોકાણકારોએ શું જોવું જોઈએ?
આ ફેરફારથી બેંકોના પ્રોફિટ માર્જિન પર કોઈ ખાસ અસર થવાની નથી, પરંતુ જે બેંકો મોટા પાયે સોનાની આયાત કરે છે, તેમની વર્કિંગ કેપિટલની જરૂરિયાતો વધી શકે છે. આગામી સમયમાં બેંકોની વાર્ષિક રિપોર્ટ્સ અને મેનેજમેન્ટની કોમેન્ટરીમાં આ બાબત પર રોકાણકારોની ખાસ નજર રહેશે.