નવી દિલ્હીમાં મળેલી BRICS સમિટમાં યુરોપિયન યુનિયનના કાર્બન બોર્ડર એડજસ્ટમેન્ટ મિકેનિઝમ (CBAM) નો સખત વિરોધ કરવામાં આવ્યો છે. જોકે, EU હવે આ ટેક્સનો વ્યાપ વધારવાની તૈયારીમાં હોવાથી ભારતીય મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટર માટે ખર્ચ અને નિકાસનું જોખમ વધી ગયું છે.
નવી દિલ્હીમાં આયોજિત 2026 ની BRICS સમિટમાં સભ્ય દેશોએ યુરોપિયન યુનિયનના કાર્બન બોર્ડર ટેક્સને એક ભેદભાવપૂર્ણ વ્યાપારી અવરોધ ગણાવીને ફગાવી દીધો છે. પરંતુ રાજદ્વારી સ્તરે વિરોધ છતાં, ગ્રાઉન્ડ રિયાલિટી એ છે કે 1 જાન્યુઆરી, 2026 થી EU નો કાર્બન ટેક્સ સંપૂર્ણપણે અમલમાં છે. આ સિસ્ટમ હેઠળ સ્ટીલ, એલ્યુમિનિયમ અને સિમેન્ટ જેવી પ્રોડક્ટ્સના ઉત્પાદન દરમિયાન ઉત્સર્જિત કાર્બન પર ટેક્સ ચૂકવવો પડે છે.
રોકાણકારો માટે શું છે મોટું જોખમ?
અત્યાર સુધી આ નિયમોની અસર માત્ર કાચા માલના સપ્લાયર્સ પૂરતી મર્યાદિત હતી. પરંતુ હવે EU આ નિયમોને ફિનિશ્ડ ગુડ્સ (તૈયાર માલ) જેવા કે મશીનરી અને અન્ય કન્ઝ્યુમર ગુડ્સ સુધી વિસ્તારવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે. જો આ અમલીકરણ થાય છે, તો ભારતની વધુ કંપનીઓ આના દાયરામાં આવશે અને તેમણે સમગ્ર સપ્લાય ચેઈનનો ડેટા રિપોર્ટ કરવો પડશે.
ખર્ચ અને સ્પર્ધાત્મકતાનો પડકાર
ભારતીય કંપનીઓ માટે માત્ર ટેક્સ જ નહીં, પરંતુ 'એમ્બેડેડ કાર્બન' (Embedded Carbon) માટેના વેરિફિકેશન અને ઓડિટનો વહીવટી ખર્ચ પણ મોટો બોજ બની રહ્યો છે. ખાસ કરીને નાની કંપનીઓ માટે આ ખર્ચ સહન કરવો મુશ્કેલ છે, જેના કારણે યુરોપિયન સપ્લાયર્સની સામે તેમની સ્પર્ધાત્મકતા ઘટવાનું જોખમ છે.
હવે રોકાણકારોની નજર એ વાત પર રહેશે કે ભારતીય કંપનીઓ પોતાની એનર્જી એફિશિયન્સી વધારીને કાર્બન ફૂટપ્રિન્ટ ઘટાડી શકે છે કે પછી આ વધારાનો ખર્ચ નફાના માર્જિન પર કાપ મૂકશે.