16th Finance Commission ના ચેરમેન Arvind Panagariya એ જણાવ્યું કે, 'Permission Raj' એટલે કે જરૂરિયાત કરતાં વધુ સરકારી મંજૂરીઓ હજુ પણ રોકાણને અવરોધી રહી છે. ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં સુધારા છતાં, આ મંજૂરીઓ કામકાજમાં મુશ્કેલી ઊભી કરે છે.
'Permission Raj' શું છે?
16th Finance Commission ના ચેરમેન Arvind Panagariya એ ભારતીય અર્થતંત્ર માટે એક મોટી ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમણે કહ્યું કે 'લાઇસન્સ રાજ' ભલે ભૂતકાળની વાત બની ગઈ હોય, પરંતુ હવે 'પરમિશન રાજ' નું નવું સ્વરૂપ બિઝનેસ માટે અવરોધ ઊભો કરી રહ્યું છે. તેમના મતે, કોઈપણ વેપાર શરૂ કરવા કે ચલાવવા માટે અત્યારે ખૂબ જ વધારે સરકારી મંજૂરીઓની જરૂર પડે છે.
ટેક્નોલોજી છતાં અવરોધ?
Panagariya એ જણાવ્યું કે, ભલે ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં ઘણો સુધારો થયો હોય અને ઘણા કામો ઓનલાઈન થઈ ગયા હોય, પરંતુ બિઝનેસ રેગ્યુલેશન્સનું માળખું તેટલી ઝડપથી બદલાયું નથી. આ કારણે, એપ્લિકેશન્સ પ્રોસેસ કરવાની ટેક્નોલોજી હોવા છતાં, કંપનીઓને ઘણીવાર સરકારી કામકાજમાં વિલંબનો સામનો કરવો પડે છે.
રોકાણકારો પર અસર
રોકાણકારો માટે, આ મુદ્દો ઓપરેશનલ રિસ્ક (Operational Risk) સાથે સીધો જોડાયેલો છે. ખાસ કરીને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (Infrastructure), પાવર (Power) અને મેન્યુફેક્ચરિંગ (Manufacturing) જેવા ક્ષેત્રોમાં જ્યાં મોટા રોકાણની જરૂર હોય છે, ત્યાં રેગ્યુલેટરી (Regulatory) મંજૂરીઓમાં થતો વિલંબ પ્રોજેક્ટના ખર્ચમાં વધારો કરી શકે છે અને નફાકારકતા (Profitability) ઘટાડી શકે છે.
Panagariya એ એ પણ નોંધ્યું કે રેગ્યુલેટર્સ પાસે કંપનીઓને નિયમોનું પાલન ન કરવા બદલ દંડ ફટકારવાની પણ સત્તા હોય છે, જે વેપાર જગતમાં સાવચેતી વધારે છે. જુદા જુદા સરકારી વિભાગો દ્વારા એક જ બિઝનેસ પ્રક્રિયાના વિવિધ ભાગોનું નિયમન કરવું કામને વધુ જટિલ બનાવે છે. આનાથી પ્લાન્ટ સ્થાપવા, જમીનના ઉપયોગની પરવાનગી મેળવવા અથવા પર્યાવરણીય મંજૂરીઓ મેળવવામાં લાંબો સમય લાગી શકે છે.
Ease of Doing Business અને ભવિષ્ય
આ ચિંતા 'Ease of Doing Business' ના માપદંડોને પણ અસર કરે છે. દેશના આર્થિક વિકાસ માટે જરૂરી છે કે બિઝનેસ સરળતાથી મૂડી ફાળવી શકે. જો રેગ્યુલેટરી વાતાવરણ અર્થતંત્રની જરૂરિયાતો સાથે તાલ મિલાવી શકશે નહીં, તો કંપનીઓની વિસ્તરણ ક્ષમતા અથવા નવા બજારોમાં પ્રવેશવાની ગતિ મર્યાદિત થઈ શકે છે.
રોકાણકારો સામાન્ય રીતે નીતિગત ફેરફારો પર નજર રાખે છે કારણ કે તે કંપનીઓ કેટલી ઝડપથી મૂડી રોકી શકે છે તે નક્કી કરે છે. જ્યારે ઉચ્ચ અધિકારીઓ આ મુદ્દાઓ પર વાત કરે છે, ત્યારે તે એક સંકેત માનવામાં આવે છે કે સરકાર આ સમસ્યાઓને સ્વીકારે છે. ભવિષ્યમાં, નિયમનકારી પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા માટે નીતિગત માળખામાં કેવા ફેરફારો થાય છે તે જોવું મહત્વપૂર્ણ રહેશે.