ટેક સ્ટોક્સમાં માર્કેટ કોન્સન્ટ્રેશન ડોટ-કોમ યુગ કરતા પણ વધી ગયું છે. **$700 અબજ**ના AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ખર્ચ પાછળ છુપાયેલું દેવું અને 'સર્ક્યુલર ફાઇનાન્સિંગ' રોકાણકારો માટે ચિંતાનો વિષય બન્યું છે.
વર્તમાન ગ્લોબલ માર્કેટ માત્ર મુઠ્ઠીભર ટેક જાયન્ટ્સના સહારે ચાલી રહ્યું છે. લેટેસ્ટ ડેટા મુજબ, S&P 500 ના ટોપ 10 શેર્સ હવે ઇન્ડેક્સના કુલ મૂલ્યના લગભગ 41% હિસ્સો ધરાવે છે. આ સ્થિતિ વર્ષ 2000ના ડોટ-કોમ બબલ વખત કરતા પણ વધુ ગંભીર છે, જ્યારે ટોપ 10 કંપનીઓ માત્ર 27% હિસ્સો ધરાવતી હતી. આ એકાગ્રતાને કારણે આખું માર્કેટ માત્ર ગણ્યા-ગાંઠ્યા શેર્સના પર્ફોર્મન્સ પર નિર્ભર બની ગયું છે.
AI પાછળ આટલો મોટો ખર્ચ કેમ?
વર્ષ 2026માં Microsoft, Meta, Google અને Amazon જેવી કંપનીઓ AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પાછળ $700 અબજથી વધુ ખર્ચ કરવા જઈ રહી છે. આટલી મોટી રકમ ચિપ્સ, ડેટા સેન્ટર્સ અને એનર્જી માટે વપરાશે. જોકે, રોકાણકારો હવે સવાલ પૂછી રહ્યા છે કે શું AI માંથી મળતું રેવન્યુ આટલા વિશાળ ખર્ચને પહોંચી વળશે? જો નફો ન મળે, તો આ સેક્ટરમાં મોટો ઘટાડો આવી શકે છે.
શું છે 'સર્ક્યુલર ફાઇનાન્સિંગ'?
એનાલિસ્ટ્સ હવે 'સર્ક્યુલર ફાઇનાન્સિંગ' વિશે ચેતવણી આપી રહ્યા છે. આ એવો ટ્રેન્ડ છે જેમાં મોટી ટેક કંપનીઓ એકબીજામાં રોકાણ કરે છે અથવા સ્ટાર્ટઅપ્સને ડેટા સેન્ટર્સ ખરીદવા માટે લોન ગેરંટી આપે છે. આનાથી રેવન્યુના આંકડા ખોટા રીતે ફૂલેલા દેખાય છે, જેના કારણે સાચો નફો અને માર્કેટ ડિમાન્ડ વચ્ચેનો તફાવત પારખવો મુશ્કેલ બન્યો છે.
છુપાયેલું દેવું (Hidden Debt)
બેલેન્સ શીટની બહાર પણ મોટા જોખમો છે. વર્ષ 2025ના અંત સુધીમાં આ કંપનીઓ પર અંદાજે $662 અબજનું ઓફ-બેલેન્સ-શીટ ડેટા સેન્ટર લીઝ કમિટમેન્ટ હોવાનું અનુમાન છે. આ એક એવું દેવું છે જે તરત દેખાતું નથી, પરંતુ લાંબા ગાળે કંપનીઓ પર દબાણ લાવી શકે છે. હાલમાં શિલર CAPE રેશિયો પણ છેલ્લા 150 વર્ષમાં તેના બીજા સર્વોચ્ચ સ્તર પર છે, જે દર્શાવે છે કે રોકાણકારો અત્યારે મોંઘા ભાવે શેર્સ ખરીદી રહ્યા છે.