અમેરિકાના 25 રાજ્યોના ગઠબંધને ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર દ્વારા લાદવામાં આવેલા નવા ટેરિફ સામે કાયદેસર લડત શરૂ કરી છે. આ ટેરિફ ભારત સહિત 60 દેશોની આયાત પર અસર કરશે. આ કાયદાકીય પગલાંનો મુખ્ય દલીલ એ છે કે સરકાર તેની સત્તાનો દુરુપયોગ કરીને 'ફોર્સ્ડ લેબર' (forced labor) ના બહાને વ્યાપક આયાત વેરા લાદી રહી છે. આનાથી ભારતીય નિકાસકારો માટે ડ્યુટી રેટ અંગે અનિશ્ચિતતા વધી છે, જે તાજેતરમાં કેટલાક માલસામાન માટે **10%** સુધી ગોઠવવામાં આવ્યા હતા.
વેપારના નિયમો સામે કાનૂની જંગ
અમેરિકાના 25 રાજ્યોએ મળીને તાજેતરમાં લાગુ કરાયેલા આયાત વેરા (import duties) સામે ઔપચારિક રીતે પડકાર ફેંક્યો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર નીતિઓમાં આ એક નવો કાનૂની અવરોધ ઊભો થયો છે. યુ.એસ. કોર્ટ ઓફ ઇન્ટરનેશનલ ટ્રેડમાં દાખલ કરવામાં આવેલી આ અરજી, 24 જુલાઈ ના રોજ જાહેર કરાયેલા ટેરિફને લક્ષ્યાંક બનાવે છે, જે ભારત સહિત 60 દેશોને અસર કરે છે. રાજ્યોનો આરોપ છે કે ફેડરલ સરકાર અગાઉના કોર્ટના નિર્ણયોને બાયપાસ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે અને 'ફોર્સ્ડ લેબર' ને નવા કાનૂની બહાના તરીકે ઉપયોગ કરીને વ્યાપક આયાત વેરા લાદી રહી છે, જે અગાઉ અટકાવવામાં આવ્યા હતા.
વેપાર સત્તાનો વિવાદ
આ કાનૂની લડાઈનો મુખ્ય મુદ્દો એ છે કે શું વહીવટીતંત્ર પાસે 'ટ્રેડ એક્ટ ઓફ 1974' ની કલમ 301 હેઠળ આ વ્યાપક ફરમાનો લાદવાની કાનૂની સત્તા છે. ઐતિહાસિક રીતે, આ કલમનો ઉપયોગ ચોક્કસ અન્યાયી વેપાર પદ્ધતિઓને સંબોધવા માટે થતો હતો, જેમાં ઘણીવાર વ્યક્તિગત દેશોને લક્ષ્યાંક બનાવવામાં આવતા હતા. રાજ્યોનો દાવો છે કે આ પગલાંને આટલા મોટા પાયે લાગુ કરવું એ કાર્યકારી સત્તાનો દુરુપયોગ છે. ઓરેગોનના એટર્ની જનરલ, ડેન રેફિલ્ડ, જેમણે આ પડકારનું નેતૃત્વ કર્યું છે, તેમણે વહીવટીતંત્રના પગલાંને એવા પગલાં ફરીથી દાખલ કરવાનો પ્રયાસ ગણાવ્યો છે જેને કોર્ટોએ પહેલેથી જ ગેરકાનૂની ઠેરવ્યા છે.
ભારતીય વેપાર પર અસર અને મુક્તિ
ભારતીય ઉદ્યોગો માટે, પરિસ્થિતિ હજુ પણ અનિશ્ચિત છે. 24 જુલાઈ ના રોજ જાહેરાત બાદ, ભારતીય માલસામાન પર લાગુ કરાયેલ ટેરિફ દર અગાઉ સૂચવેલા 12.5% થી ઘટાડીને 10% કરવામાં આવ્યો હતો. જોકે, આ કાનૂની પડકાર એ અંગે નોંધપાત્ર અનિશ્ચિતતા ઊભી કરે છે કે શું આ દર યથાવત રહેશે કે પછી તેમાં વધુ ફેરફાર થશે. ક્રૂડ ઓઇલ, કુદરતી ગેસ અને ખાતરો જેવી અમુક શ્રેણીઓને મુક્તિ આપવામાં આવી હતી, તેવી જ રીતે યુએસ-મેક્સિકો-કેનેડા વેપાર કરાર હેઠળ આવતા ઉત્પાદનોને પણ મુક્તિ મળી હતી. આ ઊર્જા અને કૃષિ આયાત માટે સુરક્ષાનું અમુક સ્તર પૂરું પાડે છે, પરંતુ મેન્યુફેક્ચરિંગ અને અન્ય ક્ષેત્રોને કોર્ટ કેસના પરિણામ પર નિર્ભર છોડી દે છે.
વેપાર યુદ્ધોનો ઐતિહાસિક સંદર્ભ
આ કાયદાકીય લડાઈ વહીવટીતંત્રના સંરક્ષણવાદી આર્થિક એજન્ડા અને યુએસ ન્યાય પ્રણાલી વચ્ચેના સંઘર્ષોની શ્રેણીમાં નવીનતમ છે. અગાઉના કાનૂની અવરોધોમાં સુપ્રીમ કોર્ટે 'ઇન્ટરનેશનલ ઇમરજન્સી ઇકોનોમિક પાવર્સ એક્ટ' નો ઉપયોગ વ્યાપક ટેરિફ અમલીકરણ માટે મર્યાદિત કર્યો હતો. વધુમાં, 'ટ્રેડ એક્ટ' ની કલમ 122 નો ઉપયોગ કરીને વિશ્વવ્યાપી ટેરિફ લાગુ કરવાના પ્રયાસો પણ તીવ્ર ચકાસણી હેઠળ આવ્યા હતા અને યુ.એસ. કોર્ટ ઓફ ઇન્ટરનેશનલ ટ્રેડ દ્વારા તેને ગેરકાનૂની જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા, જોકે તેઓ અપીલ પ્રક્રિયા દરમિયાન અમલમાં રહ્યા હતા. રોકાણકારો અને ભારતીય નિકાસકારો કોર્ટના આગામી પગલાં પર નજર રાખશે, કારણ કે કોઈપણ નિર્ણય વહીવટીતંત્રની વર્તમાન ટેરિફ માળખાને સમર્થન આપી શકે છે અથવા તેને ઉલટાવી શકે છે, જે સીધી રીતે યુએસ બજારમાં પ્રવેશતા ભારતીય માલસામાનની કિંમત અને સ્પર્ધાત્મકતાને અસર કરશે.