Prime Minister's Office (PMO) દ્વારા ભારતના ટોબેકો સેક્ટરમાં તમામ પ્રકારના વિદેશી રોકાણ (FDI) ને રોકવા અંગે વિચારણા કરવામાં આવી રહી છે. હાલમાં ટેકનોલોજી અને બ્રાન્ડ લાઈસન્સિંગ માટે જે છૂટછાટ મળે છે, તેને નાબૂદ કરવા માટે આ સમીક્ષા મહત્વની માનવામાં આવી રહી છે.
વડાપ્રધાન કાર્યાલય (PMO) એ ભારતીય તમાકુ ક્ષેત્રમાં વિદેશી પ્રત્યક્ષ રોકાણ (FDI) પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવાની શક્યતાઓને તપાસવાનું શરૂ કર્યું છે. જોકે ભારતમાં સિગારેટ કે સિગારના ઉત્પાદનમાં પહેલેથી જ વિદેશી રોકાણ પર પ્રતિબંધ છે, તેમ છતાં ટેકનોલોજી સહયોગ, બ્રાન્ડ લાઈસન્સિંગ અને મેનેજમેન્ટ કોન્ટ્રાક્ટ દ્વારા વિદેશી કંપનીઓ હજુ પણ આ માર્કેટમાં સક્રિય છે. હવે સરકાર આ બાકી રહેલા તમામ રસ્તાઓ બંધ કરવા પર વિચાર કરી રહી છે.
કંપનીઓ પર શું થશે અસર?
ITC, Godfrey Phillips, અને VST Industries જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓ વિવિધ બિઝનેસ મોડલ્સ પર કામ કરે છે. જો સરકાર આ નિયમો કડક બનાવે, તો આ કંપનીઓએ તેમની ઓપરેશનલ વ્યૂહરચનામાં મોટા ફેરફાર કરવા પડી શકે છે. રોકાણકારો ખાસ જોઈ રહ્યા છે કે શું સરકાર હાલની સુગમતા જાળવી રાખશે કે પછી વિદેશી મૂડી માટે દરવાજા સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દેશે.
ખેડૂતો અને અર્થતંત્રનું સંતુલન
આ પ્રસ્તાવ પાછળનું મુખ્ય કારણ 'World Health Organisation Framework Convention on Tobacco Control' મુજબ તમાકુનું સેવન ઘટાડવાનું છે. પરંતુ અહીં મોટો પડકાર આંધ્રપ્રદેશ, ગુજરાત અને કર્ણાટક જેવા રાજ્યોના ખેડૂતોની આજીવિકાનો છે. ઉદ્યોગમાં રોકાણ ઘટવાથી જો કાચા માલની માંગ ઘટી, તો લાખો ખેડૂતોની આવક પર સીધી અસર પડી શકે છે.
શું છે જૂનો ઇતિહાસ?
આ પહેલા વર્ષ 2024 માં પણ આવો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ ખેડૂત સંગઠનોના વિરોધને કારણે તેને પડતો મૂકવામાં આવ્યો હતો. નિષ્ણાતો માને છે કે માત્ર ફોર્મલ મેન્યુફેક્ચરિંગમાં FDI અટકાવવાથી તમાકુના વપરાશનો અસલી પ્રશ્ન ઉકેલાશે નહીં, કારણ કે ભારતમાં ગુટખા અને બીડી જેવા અસંગઠિત ક્ષેત્રનું વર્ચસ્વ વધુ છે. હાલમાં Department for Promotion of Industry and Internal Trade દ્વારા ઇમ્પેક્ટ એસેસમેન્ટ રિપોર્ટ તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યો છે, જેના પર સમગ્ર માર્કેટની નજર ટકેલી છે.