ભારતમાં હવે લોકો મુખ્ય ભોજન કરતા સ્નેક્સ પર વધુ ધ્યાન આપી રહ્યા છે, જેના કારણે વર્ષ 2034 સુધીમાં સ્નેકિંગ માર્કેટ **₹1 લાખ કરોડના** આંકડાને આંબી જશે. ક્વિક-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ અને હેલ્ધી સ્નેક્સની માંગ આ ગ્રોથમાં મોટું યોગદાન આપી રહી છે.
બદલાતો ફૂડ કલ્ચર
ભારતીય ખાણી-પીણીની આદતોમાં મોટો બદલાવ આવી રહ્યો છે. પરંપરાગત રીતે લેવાતા ત્રણ ભોજનની જગ્યાએ હવે સ્નેકિંગનું પ્રમાણ વધી રહ્યું છે. 2023-24 ના ડેટા મુજબ, શહેરી વિસ્તારોમાં લોકો કુલ ખર્ચના 11% થી વધુ હિસ્સો હવે પેકેજ્ડ ફૂડ અને રિફ્રેશમેન્ટ પાછળ ખર્ચી રહ્યા છે. આ ફેરફાર FMCG સેક્ટર માટે એક નવા બિઝનેસ મોડલની તક ઉભી કરી રહ્યો છે.
ક્વિક-કોમર્સનો મોટો રોલ
Blinkit, Zepto અને Instamart જેવા ક્વિક-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ્સે આ માર્કેટને ગતિ આપી છે. હવે ગ્રાહકો મિનિટોમાં પોતાની પસંદગીની નાસ્તો મંગાવી શકે છે, જે ઈમ્પલ્સ બાઈંગ (Impulse Buying) એટલે કે અચાનક ખરીદીમાં વધારો કરે છે. આ પ્લેટફોર્મ્સ કંપનીઓ માટે એક નવો અને મજબૂત ડિસ્ટ્રિબ્યુશન ચેનલ બની ગયા છે.
હેલ્થ અને રેગ્યુલેટરી પડકારો
આજના ગ્રાહકો પ્રોટીન-યુક્ત અને નેચરલ સ્વીટનરવાળા સ્નેક્સ તરફ વળ્યા છે. કંપનીઓ આ સેગમેન્ટમાં પ્રીમિયમ કિંમત વસૂલી શકે છે, પરંતુ અહીં ફૂડ સેફ્ટી રેગ્યુલેશન્સનું પાલન કરવું સૌથી મોટું જોખમ છે. સરકારના કડક લેબલિંગ નિયમોને કારણે ઉત્પાદકોએ સતત સતર્ક રહેવું પડે છે.
શું છે રોકાણકારો માટે જોખમ?
આ તેજીની વચ્ચે પણ કેટલાક પડકારો છે. સતત વધતી સ્પર્ધા અને મોંઘવારી (Inflation) ગ્રાહકોના ખિસ્સા પર અસર કરી શકે છે. ખાસ કરીને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં વરસાદ અને અન્ય પરિબળો આવકને અસર કરે છે, જેની સીધી અસર કંપનીઓના વોલ્યુમ પર પડી શકે છે. સફળતા માટે હવે કંપનીઓએ કિંમત અને ક્વોલિટી વચ્ચે સંતુલન રાખવું અનિવાર્ય બન્યું છે.