ભારતના ક્વિક-કોમર્સ માર્કેટમાં મોટો બદલાવ આવી રહ્યો છે. Blinkit, Zepto અને Swiggy Instamart હવે ઝડપી ગ્રોથને બદલે પ્રોફિટેબિલિટી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છે, કારણ કે Amazon અને Reliance જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓ આ સેક્ટરમાં પોતાનું વર્ચસ્વ જમાવી રહી છે.
ગ્રોથથી પ્રોફિટ તરફનું મોટું ડગલું
ભારતના ક્વિક-કોમર્સ સેક્ટરમાં હવે એક મોટો ટર્નિંગ પોઈન્ટ આવ્યો છે. અત્યાર સુધી જે કંપનીઓ માત્ર 'ગ્રોથ' પાછળ દોડતી હતી, તે હવે પોતાની કામગીરીને વધુ કાર્યક્ષમ બનાવીને યુનિટ-લેવલ પ્રોફિટેબિલિટી તરફ વળી રહી છે. ઇન્વેસ્ટર્સની માંગને ધ્યાનમાં રાખીને કંપનીઓ હવે કેશ-બર્ન (Cash burn) મોડેલમાંથી બહાર નીકળવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.
ડાર્ક-સ્ટોર અને ઇન્વેન્ટરી મેનેજમેન્ટ
કંપનીઓ હવે તેમના ડાર્ક-સ્ટોર નેટવર્કને ઓપ્ટિમાઇઝ કરી રહી છે, જે ઝડપી ડિલિવરીનો મુખ્ય આધાર છે. ખર્ચ ઘટાડવા માટે, ઘણી કંપનીઓ હવે ઇન્વેન્ટરી-લેડ મોડેલ તરફ વળી રહી છે. આના ઉદાહરણ તરીકે, Zepto એ ઓગસ્ટ 2026 માં ડિલિવરી ઇકોનોમિક્સ સુધારવા માટે મિનિમમ ઓર્ડર વેલ્યુ વધારીને ₹199 કરી દીધી છે. Blinkit જેવા પ્લેયર્સે પણ તાજેતરના ક્વાર્ટરમાં એડજસ્ટેડ EBITDA પ્રોફિટમાં સુધારો નોંધાવ્યો છે, જે ઓપરેશનલ એફિશિયન્સીની સફળતા દર્શાવે છે.
દિગ્ગજોનો વધતો દબદબો
આ રાહ એટલી સરળ નથી. Amazon, Reliance અને Tata જેવી જાયન્ટ કંપનીઓ તેમના મજબૂત લોજિસ્ટિક્સ નેટવર્ક સાથે મેદાનમાં ઉતરી છે. Amazon એ ₹2,800 કરોડના રોકાણ સાથે 300 શહેરોમાં પોતાના ક્વિક-કોમર્સ ફૂટપ્રિન્ટ અને 1,000 થી વધુ માઇક્રો-ફુલફિલમેન્ટ સેન્ટર્સ સ્થાપવાની યોજના જાહેર કરી છે. આ સ્પર્ધાને કારણે અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવા માટે હાલની કંપનીઓએ પોતાની યુનિટ ઇકોનોમિક્સમાં સતત સુધારો કરવો પડશે.
માર્કેટ માટે જોખમ શું છે?
આગામી સમયમાં ફૂડ ઇન્ફ્લેશન અને ગ્રાહકોના ખર્ચમાં ઘટાડો જેવી મેક્રો-ઇકોનોમિક અસરો કંપનીઓના એવરેજ ઓર્ડર વેલ્યુને અસર કરી શકે છે. ઊંચા ફિક્સ્ડ કોસ્ટ ધરાવતા ડાર્ક-સ્ટોર નેટવર્ક્સમાં કામગીરીનું જોખમ પણ મોટું છે, તેથી હવે અસલી પરીક્ષા એ વાતની છે કે શું આ કંપનીઓ પ્રોફિટ જાળવી રાખી શકશે કે કેમ.