ભારત સરકારના નવા નિયમ મુજબ, ૧ જાન્યુઆરી ૨૦૨૭થી તમામ ઇ-કોમર્સ કંપનીઓએ 'Dark Patterns' દૂર કરવા માટે વાર્ષિક સેલ્ફ-ઓડિટ કરવું પડશે. આ નિયમથી કિંમતો અને સર્ચ રિઝલ્ટ દર્શાવવાની પદ્ધતિમાં મોટો ફેરફાર આવશે, જેની સીધી અસર કંપનીઓના ઓપરેશનલ ખર્ચ અને માર્કેટિંગ વ્યૂહરચના પર પડશે.
ગ્રાહકોને છેતરતી ડિઝાઇન પદ્ધતિઓ, જેને 'Dark Patterns' કહેવાય છે, તેને નાથવા માટે સરકારે કમર કસી છે. ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ કન્ઝ્યુમર અફેર્સ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા નવા નોટિફિકેશન મુજબ, હવે દરેક કંપનીએ પોતાની વેબસાઈટ કે એપ પર કમ્પ્લાયન્સ સર્ટિફિકેટ ડિસ્પ્લે કરવું પડશે. આ પગલું ડિજિટલ રિટેલ બિઝનેસ મોડેલ્સ પર કડક નિયંત્રણો લાવવા તરફનો એક મોટો સંકેત છે.
પ્રાઈસિંગ અને સેલ્સ ટેક્ટિક્સમાં ફેરફાર
હવેથી કોઈપણ સેલ કે ડિસ્કાઉન્ટ જાહેર કરતી વખતે કંપનીઓએ છેલ્લા ૩૦ દિવસની સૌથી ઓછી કિંમતને ધ્યાનમાં લેવી પડશે. એટલે કે, 'Original Price' વધારીને બતાવવાની જૂની પદ્ધતિ હવે બંધ થશે. ફેશન, ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને ક્વિક-કોમર્સ કંપનીઓએ તેમના પ્રાઈસિંગ એન્જિનમાં ધરખમ ફેરફાર કરવા પડશે.
સર્ચ અલ્ગોરિધમમાં પારદર્શિતા
માત્ર કિંમતો જ નહીં, પણ સર્ચ રિઝલ્ટમાં થતી હેરાફેરી પર પણ રોક લગાવવામાં આવી છે. હવે સ્પોન્સર્ડ લિસ્ટિંગ માટે સ્પષ્ટ ડિસ્ક્લોઝર આપવું જરૂરી બનશે. આ ફેરફારથી કંપનીઓનો ટેકનિકલ અને ઓપરેશનલ ખર્ચ વધી શકે છે, કારણ કે તેમને તેમના અલ્ગોરિધમ્સ ફરીથી એન્જિનિયર કરવા પડશે.
રોકાણકારો માટે શું છે જોખમ?
આ નિયમો નાના ખેલાડીઓ માટે વધુ પડકારરૂપ બની શકે છે. વર્ષ ૨૦૨૫માં નેશનલ કન્ઝ્યુમર હેલ્પલાઈન પર નોંધાયેલી ૧.૭૭ મિલિયન ફરિયાદોમાંથી ૨૯% તો માત્ર ઇ-કોમર્સ સેક્ટરની હતી, જે સરકારના આ કડક વલણનું મુખ્ય કારણ છે. Central Consumer Protection Authority (CCPA) હવે નિયમિતપણે ઓડિટ કરશે, જેનાથી કંપનીઓની કામગીરી પર સતત દેખરેખ રહેશે.