Gold Price: સોનાના ભાવ તૂટ્યા, પણ અક્ષય તૃતીયા પર ભારતીય માંગ મજબૂત!

સોનાના ભાવમાં અચાનક ઘટાડો, શા માટે?

માર્ચ 2026 માં સોનાના ભાવમાં અચાનક અને તીવ્ર ઘટાડો આવ્યો. એક જ સત્રમાં ભાવ 10% થી વધુ ઘટ્યા. આ ઘટાડો માર્ચ 2025 થી માર્ચ 2026 સુધી થયેલી લગભગ 90% ની તેજી બાદ જોવા મળ્યો. આ ઘટાડા પાછળ મુખ્ય કારણોમાં ક્રૂડ ઓઇલના વધતા ભાવ (જે ઈરાન-ઈઝરાયેલ સંઘર્ષને કારણે હતા) અને યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા વ્યાજ દરો ઊંચા રાખવાની અપેક્ષા હતી. ફેડરલ રિઝર્વના અધિકારીઓએ માર્ચ 2026 માં વ્યાજ દરો 3.50%-3.75% ની વચ્ચે જાળવી રાખીને મોંઘવારી સામે સાવધાની અને વ્યાજ દર ઘટાડવામાં વિલંબના સંકેત આપ્યા હતા.

અક્ષય તૃતીયા પહેલા ભારતમાં માંગ મજબૂત

જોકે વૈશ્વિક સ્તરે ભાવ $4,800-$4,900 પ્રતિ ઔંસની આસપાસ (એપ્રિલ 2026 મધ્યમાં) આવી ગયા છે, જે જાન્યુઆરી 2026 ના $5,500 થી નીચે છે, તેમ છતાં ભારતમાં અક્ષય તૃતીયાના તહેવાર પહેલાં બજારમાં સાવચેતીભર્યો આશાવાદ છે. ભારતમાં સોનાની માંગ ઊંડા સાંસ્કૃતિક જોડાણ અને ગ્રાહકોની બદલાતી પસંદગીઓ દ્વારા પ્રેરિત છે. રિટેલર્સ જોઈ રહ્યા છે કે ગ્રાહકો ભાવમાં ઘટાડાનો લાભ લઈને ખરીદી કરી રહ્યા છે અને પ્રીમિયમ વસ્તુઓ પર ધ્યાન આપી રહ્યા છે. આ દર્શાવે છે કે ભાવની અસ્થિરતા છતાં, શુભ પ્રસંગોએ સોનું ખરીદવાનો ઇરાદો મજબૂત છે.

ભારતીય બજારની સ્થિતિસ્થાપકતા અને માંગના સ્ત્રોત

વૈશ્વિક ભાવની અસ્થિરતા વચ્ચે ભારતીય ઘરેલું સોનાનું બજાર મજબૂત સ્થિતિસ્થાપકતા દર્શાવી રહ્યું છે. 2022 થી વૈશ્વિક સોનાની ખરીદી 1,000 ટન વાર્ષિક કરતાં વધી ગઈ છે, જે ભૂ-રાજકીય જોખમો સામે હેજિંગ અને કેન્દ્રીય બેંકો દ્વારા ખરીદીને કારણે છે. 2022 માં રશિયન વિદેશી અનામતના લગભગ $300 બિલિયન સ્થિર કરવામાં આવ્યા હતા, જેણે રાષ્ટ્રો માટે હેજ તરીકે સોનાની ભૂમિકા પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

ભારતીય ગ્રાહકો સ્માર્ટ વ્યૂહરચના અપનાવી રહ્યા છે, ડિજિટલ ગોલ્ડ પ્લેટફોર્મ પર ભાવ વધતી વખતે નફો બુક કરી રહ્યા છે અને ઘટાડા પર ખરીદી કરી રહ્યા છે. અક્ષય તૃતીયાની શુભતા અને તાજેતરની ભાવ સ્થિરતા ખરીદીના આયોજનમાં મદદ કરી રહી છે. ટાઇટન કંપની (માર્કેટ કેપ ~₹401,838 Cr) અને કલ્યાણ જ્વેલર્સ ઇન્ડિયા (માર્કેટ કેપ ~₹44,082 Cr) જેવી મોટી જ્વેલરી કંપનીઓએ મજબૂત ગ્રાહક સેન્ટિમેન્ટની જાણ કરી છે. ટાઇટન કંપનીનો P/E રેશિયો ~83.3 છે, અને કલ્યાણ જ્વેલર્સ ઇન્ડિયાનો ~39-40.48 છે.

બદલાતી ગ્રાહક પસંદગીઓ

ગ્રાહકોની ખરીદીની આદતો પરંપરાગત જ્વેલરીથી આગળ વધી રહી છે. હળવી, આધુનિક અને મિનિમલિસ્ટ ડિઝાઇન તેમજ હીરા અને રંગીન રત્ન જડેલા પીસની માંગ વધી રહી છે. BIS હોલમાર્કિંગ શુદ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે હવે પ્રમાણભૂત છે. કેરેટલેન (CaratLane) જણાવે છે કે 'બારબેల్ ટ્રેન્ડ' ચાલી રહ્યો છે, જેમાં સસ્તું, હળવા વજનના આઇટમ્સ અને સોલિટેર સેટ જેવા હાઇ-વેલ્યુ સ્ટેટમેન્ટ પીસ બંનેની મજબૂત માંગ છે. લગભગ 80% ગ્રાહકો હીરા જ્વેલરી પસંદ કરી રહ્યા છે.

ભારતીય પરિવારોમાં સોનાનો વિશાળ ભંડાર

ભારતીય પરિવારો પાસે વૈશ્વિક સ્તરે ખાણકામ કરાયેલા તમામ સોનાનો 11-16% અંદાજિત જથ્થો છે, જેનું મૂલ્ય $5 ટ્રિલિયન થી વધુ છે. પેઢીઓથી ચાલી આવતી આ ઊંડી સાંસ્કૃતિક જોડાણ, સોનાને ભારતની પ્રાથમિક વૈકલ્પિક સંપત્તિ તરીકે સ્થાપિત કરે છે.

બજાર સામે જોખમો અને ભવિષ્યનો અંદાજ

જોકે ભારતમાં માંગ મજબૂત છે, તેમ છતાં સોનાનું બજાર જોખમોનો સામનો કરી રહ્યું છે. માર્ચ 2026 માં થયેલા તીવ્ર ભાવ ફેરફારો હજુ પણ ખરીદ શક્તિને અસર કરી શકે છે, ખાસ કરીને બજેટ-સભાન ખરીદદારો માટે. ટાઇટન (~83.3) અને કલ્યાણ જ્વેલર્સ (~40.5) જેવા જ્વેલર્સના ઊંચા P/E રેશિયો સૂચવે છે કે તેમનું મૂલ્યાંકન સતત વૃદ્ધિ પર આધાર રાખે છે, જે સતત મોંઘવારી અથવા આર્થિક મંદી દ્વારા જોખમાઈ શકે છે. વૈશ્વિક બજારની પ્રતિક્રિયાઓ અને ફેડરલ રિઝર્વની નીતિઓ અનિશ્ચિતતા ઊભી કરે છે.

લાંબા ગાળાના વિશ્લેષકોના અંદાજો સામાન્ય રીતે હકારાત્મક છે, જેમાં 2026 ના અંત સુધીમાં ભાવ $5,400 થી $6,300 પ્રતિ ઔંસ સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે. આ દૃષ્ટિકોણને કેન્દ્રીય બેંકોની સતત ખરીદી અને માળખાકીય માંગના પરિબળો દ્વારા સમર્થન મળે છે.