ચાંદીના ભાવ આસમાને: રેકોર્ડ તેજી સાથે સોલાર માંગમાં ઘટાડાનું જોખમ!

ચાંદીના ભાવમાં અણધાર્યો ઉછાળો

ચાંદીના ભાવમાં તાજેતરમાં જબરદસ્ત તેજી જોવા મળી છે. ફેબ્રુઆરી 2026 ના મધ્ય સુધીમાં, ચાંદીના ભાવ લગભગ $81 થી $84.97 પ્રતિ ઔંસ ની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યા છે. છેલ્લા એક વર્ષમાં આ ભાવમાં 150% થી વધુનો અભૂતપૂર્વ વધારો થયો છે, જે સોનાના ભાવ કરતાં પણ ઘણો વધારે છે. જાન્યુઆરી 2026 ના અંતમાં તો ચાંદીએ $121.65 નો ઐતિહાસિક ઉચ્ચ સ્તર પણ હાંસલ કર્યો હતો. આ ભાવ વૃદ્ધિ માત્ર સટ્ટાખોરીનું પરિણામ નથી, પરંતુ તેના મૂળમાં મજબૂત માંગ પણ જવાબદાર છે. iShares Silver Trust (SLV) જેવા મોટા ETF નું માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન લગભગ $44 બિલિયન સુધી પહોંચી ગયું છે. આ બધી ગતિવિધિઓ વચ્ચે, 2026 માં છઠ્ઠા વર્ષે પણ ચાંદીના માર્કેટમાં 67 મિલિયન ઔંસ નો સ્ટ્રક્ચરલ ડેફિસિટ (structural deficit) રહેવાની ધારણા છે.

સોલાર: માંગનો સ્ત્રોત અને સંભવિત ઘટાડાનું કારણ

સોલાર ફોટોવોલ્ટેઇક (PV) સેક્ટર ચાંદીનો એક મહત્વપૂર્ણ વપરાશકર્તા છે, જે વાર્ષિક આશરે 196 મિલિયન ઔંસ ચાંદી વાપરે છે, જે વૈશ્વિક ચાંદીના બજારનો લગભગ 17% હિસ્સો ધરાવે છે. તાજેતરમાં, TOPCon જેવી નવી સોલાર ટેકનોલોજી તરફ વળવાથી ચાંદીની માંગમાં વધારો થયો છે, કારણ કે આ ટેકનોલોજીમાં વધુ ચાંદીની જરૂર પડે છે. જોકે, સોલાર ઉદ્યોગ લાંબા સમયથી "થ્રિફ્ટિંગ" (thrifting) એટલે કે પ્રતિ વોટ ચાંદીના વપરાશને ઘટાડવા પર ભાર મૂકી રહ્યો છે. મોડ્યુલ ઉત્પાદકો દ્વારા દર વર્ષે ચાંદીનો ઉપયોગ આશરે 15% ઘટાડવામાં આવી રહ્યો છે. આ ઉપરાંત, સિલ્વર-કોટેડ કોપર પાવડર (SCCP) જેવી નવી સામગ્રીઓ કાર્યક્ષમતામાં ખાસ ઘટાડો કર્યા વિના ચાંદીનો ઉપયોગ 30-50% સુધી ઘટાડી શકે છે. બ્લૂમબર્ગNEF મુજબ, 2025 માં 700 GW અને 2035 સુધીમાં 900 GW થી વધુ વૈશ્વિક સોલાર ઇન્સ્ટોલેશનની આગાહી છે, પરંતુ આ વૃદ્ધિ ઓછી ચાંદી સાથે થશે.

The Silver Institute એ પણ આગાહી કરી છે કે 2026 માં ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન (industrial fabrication) 2% ઘટીને 650 મિલિયન ઔંસ થઈ શકે છે, જે છેલ્લા ચાર વર્ષનું નીચલું સ્તર હશે. આ ઘટાડાનું મુખ્ય કારણ સોલાર સેક્ટરમાં કાર્યક્ષમતા વધારવા અને ચાંદીના વિકલ્પો શોધવા જેવા પરિબળો છે.

ભાવ અને માંગ વચ્ચે અસંતુલનનું જોખમ

વર્તમાન ચાંદીના ભાવ લાંબા ગાળાની માંગની દિશા સાથે સુસંગત દેખાતા નથી, ખાસ કરીને તેના સૌથી મોટા ઔદ્યોગિક ઉપયોગના સંદર્ભમાં. TOPCon ટેકનોલોજી પર આધારિત વર્તમાન માંગનો ઉછાળો અસ્થાયી હોઈ શકે છે, કારણ કે કાર્યક્ષમતામાં સુધારા થતાં પ્રતિ પેનલ ચાંદીનો વપરાશ અનિવાર્યપણે ઘટશે. ભલે સોલાર ઇન્સ્ટોલેશનમાં વધારો ચાલુ રહે, પરંતુ ઘટતી ચાંદીની તીવ્રતા (silver intensity) સૂચવે છે કે ચાંદીની ભૂમિકા, મહત્વપૂર્ણ હોવા છતાં, એકંદર માંગ વૃદ્ધિ પર ઓછી અસર કરશે. ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EVs) અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) જેવા અન્ય ક્ષેત્રોમાં ચાંદીનો વપરાશ વધી રહ્યો છે, પરંતુ આ વધારો સોલાર ઉદ્યોગમાંથી સંભવિત ઘટાડાને સંપૂર્ણપણે સરભર કરી શકશે નહીં.

વધુમાં, ચાંદીના ખાણકામ (mining) ના અર્થશાસ્ત્ર મુજબ, જો ભાવ નોંધપાત્ર રીતે ઘટે તો પણ પુરવઠો (supply) ઝડપથી ઘટવાની શક્યતા ઓછી છે. 2024 માં મુખ્ય ચાંદી ઉત્પાદકોનો બ્રેકઇવન ખર્ચ લગભગ $18.65 થી $29.43 પ્રતિ ઔંસ ની રેન્જમાં હતો, જેનો સરેરાશ ખર્ચ લગભગ $26.86 હતો. આ સૂચવે છે કે વર્તમાન ભાવ કરતાં ઘણા નીચા ભાવે પણ મોટાભાગનું ઉત્પાદન નફાકારક રહેશે. First Majestic Silver (AG) અને Hecla Mining (HL) જેવી કંપનીઓના P/E રેશિયો ઊંચા છે, જે સૂચવે છે કે વર્તમાન બજાર મૂલ્યાંકન ભાવિ માંગના પડકારોને ધ્યાનમાં લીધા વિના નોંધપાત્ર આશાવાદ દર્શાવી રહ્યું છે.

ભવિષ્યનો માર્ગ: અનિશ્ચિતતા વચ્ચે સ્થિતિસ્થાપકતા

The Silver Institute 2026 માટે વૈશ્વિક ચાંદીની માંગ સ્થિર રહેવાની ધારણા રાખે છે. ફિઝિકલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ (physical investment) માં 20% નો વધારો જ્વેલરી અને સિલ્વરવેર (silverware) માં અપેક્ષિત ઘટાડાને સરભર કરશે. જોકે, સોલાર સેક્ટરમાં ચાલી રહેલા વલણોને કારણે ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન ઘટવાની ધારણા છે. મોટા ચાંદીના માઇનર્સ, જેમ કે First Majestic Silver (AG) માટે 'Buy' અથવા 'Moderate Buy' જેવી વિશ્લેષકોની ભલામણો છે, જે ભાવમાં સંભવિત વૃદ્ધિ સૂચવે છે. Hecla Mining (HL) માટે 'Hold' અથવા 'Neutral' જેવી મિશ્ર ભલામણો છે, જોકે કેટલાક વિશ્લેષકોએ તાજેતરમાં સ્ટોકમાં સુધારો કર્યો છે. મુખ્ય જોખમ એ રહેલું છે કે કાર્યક્ષમતામાં ઝડપી વૃદ્ધિ અને સોલાર બજારના પરિપક્વ થવાને કારણે ચાંદીના ભાવ ઔદ્યોગિક ઉપયોગમાંથી મળતા મૂલ્યથી અલગ થઈ શકે છે, જે ધાતુના વર્તમાન મૂલ્યાંકન માટે નોંધપાત્ર નબળાઈ ઊભી કરી શકે છે.