Silver: મધ્યપૂર્વમાં શાંતિ અને નબળા ડોલરથી ભાવ **3%** ઉછળ્યા, ₹276ને પાર!

ભાવ વધારા પાછળના કારણો: ભૂ-રાજકારણ અને ડોલર

ભારતીય બજારમાં ચાંદીના ભાવમાં આવેલા આ 3.09% ના ઉછાળા પાછળ મુખ્યત્વે મધ્યપૂર્વમાં તણાવ ઘટવાની આશા અને યુએસ ડોલરની નરમાઈ જવાબદાર છે. વૈશ્વિક સ્તરે ડોલર નબળો પડતાં, ચાંદી જેવી કિંમતી ધાતુઓ રોકાણકારો માટે વધુ આકર્ષક બની છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિના તાજેતરના નિવેદનોએ મધ્યપૂર્વમાં સંઘર્ષ ઘટવાની અને પ્રતિબંધોમાં રાહત મળવાની સંભાવના દર્શાવી, જેના કારણે બજારની ચિંતાઓ ઓછી થઈ અને ડોલરમાં રોકાણનો પ્રવાહ ઘટ્યો.

ભાવમાં તેજી અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર

આ સ્થિતિના પરિણામે, ભારતીય બજારોમાં ચાંદીના ભાવમાં 3.09% નો નોંધપાત્ર ઉછાળો જોવા મળ્યો અને તે ₹276 પ્રતિ ગ્રામ તથા ₹2,75,700 પ્રતિ કિલોગ્રામ પર પહોંચી ગયા. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પણ સ્પોટ સિલ્વરના ભાવમાં સુધારો જોવા મળ્યો અને તે લગભગ $89 પ્રતિ ઔંસ પર પહોંચી ગયું, જે તાજેતરમાં $80 ની નીચે ગયું હતું.

ચાંદીની વોલેટિલિટી અને ઐતિહાસિક સંકેતો

ચાંદીના ભાવ ભૂ-રાજકીય (geopolitical) સ્થિરતા અને યુએસ ડોલરના મૂલ્ય સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલા છે. ઐતિહાસિક રીતે, મધ્યપૂર્વમાં તણાવ વધે ત્યારે ચાંદીના ભાવમાં સોના કરતાં પણ વધુ તેજી જોવા મળી છે. જોકે, ચાંદીની ઊંચી વોલેટિલિટી (volatility) નો અર્થ છે કે તે જેટલી ઝડપથી ઉપર જાય છે, તેટલી જ ઝડપથી નીચે પણ આવી શકે છે. માર્ચ ૨૦૨૬ ની શરૂઆતમાં પણ ભાવમાં તીવ્ર ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળ્યા હતા.

ઔદ્યોગિક માંગ અને ETF ની સ્થિતિ

તાજેતરના ભાવ વધારા પાછળ ભલે ભૂ-રાજકીય કારણો હોય, પણ ચાંદીની લાંબા ગાળાની આકર્ષણ તેના ઔદ્યોગિક ઉપયોગો, જેમ કે સૌર ઉર્જા અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ક્ષેત્રે, માંથી આવે છે. ભારતમાં, સિલ્વર ETF (Exchange Traded Funds) એ ૨૦૨૬ ની શરૂઆતમાં ખૂબ સારો દેખાવ કર્યો છે. કેટલાક ફંડ્સે તો વર્ષના પ્રથમ ૨૦ દિવસમાં 25% થી વધુ વળતર આપ્યું છે. નિપ્પોન ઇન્ડિયા સિલ્વર ETF એ સૌથી વધુ સંપત્તિ ધરાવે છે, જ્યારે એક્સિસ સિલ્વર ETF એ ૧૦ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ સુધીમાં 144.54% નું આશ્ચર્યજનક ૧-વર્ષનું વળતર નોંધાવ્યું છે.

વિશ્લેષકોના મંતવ્યો અને મુખ્ય જોખમો

ભવિષ્યના ભાવો અંગે વિશ્લેષકોના મંતવ્યો અલગ-અલગ છે. કેટલાક ૨૦૨૬ માટે સરેરાશ ભાવ $81 ની આસપાસ રહેવાની ધારણા રાખે છે, જ્યારે સિટીગ્રુપ માર્ચ ૨૦૨૬ સુધીમાં ભાવ $100 સુધી પહોંચી શકે છે તેવી આગાહી કરે છે. આ ભાવ વધારાને ટકાવી રાખવા માટે, આગળ જતાં યુએસ ફુગાવાના આંકડા અને મધ્યપૂર્વની શાંતિપૂર્ણ સ્થિતિ અત્યંત મહત્વની રહેશે. જો ફુગાવાનો દર ઊંચો રહે, તો ફેડરલ રિઝર્વ વ્યાજ દરો ઘટાડવામાં વિલંબ કરી શકે છે, જે ચાંદી જેવા નોન-યીલ્ડિંગ (non-yielding) રોકાણોને ઓછું આકર્ષક બનાવી શકે છે. આ ઉપરાંત, COMEX પર ચાંદીનો સ્ટોક ઘટી રહ્યો હોવાથી સપ્લાય સંબંધિત ચિંતાઓ પણ જોવા મળી રહી છે.

અંતિમ દૃષ્ટિકોણ

ટૂંકમાં, ચાંદીના ભાવનો આગામી માર્ગ મુખ્યત્વે આર્થિક ડેટાની રાહ જોઈ રહ્યો છે. વૈશ્વિક શાંતિના સંકેતો અને ફુગાવા અંગેના સ્પષ્ટ ચિત્ર ન આવે ત્યાં સુધી બજારમાં વોલેટિલિટી (volatility) ચાલુ રહેવાની સંભાવના છે.