Whalesbook
બજેટની ચિંતા અને ડોલરની તેજીએ બજારમાં હાહાકાર મચાવ્યો
રવિવાર, 1 ફેબ્રુઆરી, 2026 ના રોજ પ્રીશિયસ મેટલ્સ (Precious Metals) ના રોકાણકારો માટે ચિંતાનો દિવસ રહ્યો. Gold અને Silver ETFs માં અચાનક ભારે વેચવાલી જોવા મળી, જેના કારણે વર્ષોની કમાણી પર પાણી ફરી વળ્યું. એક ખાસ ટ્રેડિંગ સેશનમાં, જે Union Budget ની રજૂઆત માટે યોજાયું હતું, કેટલાક ફંડ્સમાં 19% સુધીનો ઘટાડો નોંધાયો. આ તીવ્ર ઘટાડો રોકાણકારો માટે આંચકાજનક હતો, કારણ કે આ પહેલાં Gold અને Silver રેકોર્ડ ઊંચાઈ પર પહોંચ્યા હતા. બજારના બદલાયેલા સેન્ટિમેન્ટ (Sentiment) પાછળ સંભવિત ફિસ્કલ પોલિસી (Fiscal Policy) માં ફેરફારો, કરન્સી (Currency) માં મજબૂતી અને લીવરેજ્ડ (Leveraged) પોઝિશન્સનું લિક્વિડેશન (Liquidation) જેવા પરિબળો જવાબદાર હતા.
ETF માં ભારે વેચવાલી અને તેના મૂળ કારણો
આ ઘટાડાની અસર મોટાભાગના Gold અને Silver ETFs પર જોવા મળી. Bandhan Silver ETF સૌથી વધુ પ્રભાવિત થયો, જે લગભગ 19% ઘટ્યો. Mirae Asset Silver ETF માં આશરે 16.8% અને Baroda BNP Paribas Gold ETF માં લગભગ 16% નો ઘટાડો નોંધાયો. Edelweiss Gold ETF પણ 15.9% ઘટ્યો, જ્યારે અન્ય ઘણા Gold ETFs માં 12% થી 15% સુધીના નુકસાન જોવા મળ્યા. આ ETFs માં થયેલો મોટો ઘટાડો કોમોડિટી ફ્યુચર્સ (Commodity Futures) માં થયેલા ઘટાડાને પ્રતિબિંબિત કરતો હતો. MCX Gold ફ્યુચર્સનો એપ્રિલ કોન્ટ્રાક્ટ 6% ઘટીને ₹1,43,205 પ્રતિ 10 ગ્રામ થયો, જે છેલ્લા ત્રણ દિવસના મોટા ઘટાડાનો એક ભાગ હતો. તેવી જ રીતે, MCX Silver ફ્યુચર્સનો માર્ચ કોન્ટ્રાક્ટ 6% ઘટીને ₹2,74,410 પ્રતિ કિલોગ્રામ થયો અને લોઅર સર્કિટ લેવલ (Lower Circuit Level) ને સ્પર્શ્યો. વૈશ્વિક સ્તરે, Gold ના ભાવ 1983 પછીના સૌથી મોટા દૈનિક ઘટાડા તરફ આગળ વધી રહ્યા હતા, જ્યારે Silver તેની સૌથી ખરાબ સિંગલ-ડે (Single-day) ઘટાડાનો સામનો કરી રહ્યું હતું.
આ બજાર ઘટાડા પાછળ ઘણા મુખ્ય કારણો હતા. Union Budget 2026 ને લઈને ચિંતાઓ હતી, ખાસ કરીને Gold અને Silver પર ઈમ્પોર્ટ ડ્યુટી (Import Duty) માં સંભવિત ફેરફારો, જે ભારતના મોટા ટ્રેડ ડેફિસિટ (Trade Deficit) ને અસર કરી શકે છે. આ સાથે, યુએસ ડોલર (US Dollar) મજબૂત થતાં ડોલરમાં વેપાર થતી કીમતી ધાતુઓ આંતરરાષ્ટ્રીય ખરીદદારો માટે ઓછી આકર્ષક બની. દબાણમાં વધારો કરતાં, CME Group એ Gold અને Silver ફ્યુચર્સ માટે માર્જિન રિક્વાયરમેન્ટ્સ (Margin Requirements) વધાર્યા, જેના કારણે લીવરેજ્ડ ટ્રેડર્સે તેમની પોઝિશન્સ લિક્વિડેટ કરવી પડી. નિષ્ણાતોએ આ ઘટનાને 'લીવરેજ-ડ્રિવન ફ્લશ અને સેન્ટિમેન્ટ રીસેટ' ગણાવી.
અસ્થિરતા અને રોકાણકારો માટે ઉપાય
તીવ્ર ભાવની વધઘટના પ્રતિભાવમાં, એક્સચેન્જોએ વધુ અસ્થિરતાને રોકવા માટે સર્કિટ બ્રેકર (Circuit Breaker) લાગુ કર્યા. ઉદાહરણ તરીકે, BSE એ Gold અને Silver ETFs પર 20% નું સર્કિટ લિમિટ લાગુ કર્યું, જે ભાવને અગાઉના દિવસના Net Asset Value (NAV) સાથે જોડે છે. આ પગલાનો ઉદ્દેશ ઇન્ટ્રા-ડે (Intra-day) ભાવની અતિશય વધઘટને અટકાવવાનો હતો. નિષ્ણાતોએ સાવચેતીભર્યું વલણ અપનાવવાની સલાહ આપી, જણાવ્યું કે Gold ફ્યુચર્સે નોંધપાત્ર પ્રતિકારનો સામનો કરવો પડશે અને વધુ ઘટાડો ટાળવા માટે મુખ્ય સ્તરો ફરીથી મેળવવાની જરૂર પડશે. Enrich Money ના CEO, Ponmudi R, એ સૂચવ્યું કે જ્યાં સુધી ભાવ ₹1,45,000 સુધી પાછા નહીં ફરે ત્યાં સુધી રેલીમાં સપ્લાય (Supply) નું દબાણ રહેશે, અને ₹1,32,000–₹1,35,000 ની ઉપર સ્થિરતા મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
આ ઘટાડામાં ફસાયેલા રિટેલ રોકાણકારો (Retail Investors) માટે, બજાર નિયમનકાર SEBI ના માર્ગદર્શિકા મુજબ ઉપાય ઉપલબ્ધ છે. જ્યારે ETFs લોઅર સર્કિટ લિમિટ પર પહોંચે છે, ત્યારે લિક્વિડિટી (Liquidity) સામાન્ય રીતે સુકાઈ જાય છે, જેના કારણે એક્સચેન્જ પર વેપાર કરવો મુશ્કેલ બને છે. આવી પરિસ્થિતિઓમાં, રોકાણકારો સ્ટોક એક્સચેન્જને બાયપાસ કરીને સીધા Asset Management Company (AMC) નો સંપર્ક કરી શકે છે અને દિવસના વાસ્તવિક NAV પર રિડેમ્પશન (Redemption) કરી શકે છે. ફાઇનાન્સિયલ સલાહકારો સર્કિટ હિટ દરમિયાન માર્કેટ ઓર્ડર (Market Order) ટાળવા અને તેના બદલે લિમિટ ઓર્ડર (Limit Order) નો ઉપયોગ કરવાની ભલામણ કરે છે. લીવરેજ્ડ પોઝિશન્સ ધરાવતા લોકોને તાત્કાલિક તેને સ્ક્વેર ઓફ (Square off) કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. લાંબા ગાળાના રોકાણકારો માટે, એસેટ એલોકેશન (Asset Allocation) નું શાંત મૂલ્યાંકન કરવું સર્વોપરી છે.