તેલના ભાવમાં થોડો ઉછાળો આવ્યો છે. Brent ક્રૂડ **$73** ડોલર પ્રતિ બેરલને પાર થયું છે. આ તેજીનું કારણ યુએસ અને ઈરાન વચ્ચેની વાતચીત છે, જેનાથી સપ્લાયમાં વિક્ષેપની ભીતિ ઓછી થઈ છે. જોકે, ચીન તરફથી નબળી માંગ અને રશિયા-ઈરાન દ્વારા ઊંચું ઉત્પાદન સપ્લાય ગ્લુટનું જોખમ ઊભું કરી શકે છે. ભારતીય રોકાણકારો પર ફુગાવા, કરન્ટ એકાઉન્ટ અને એવિએશન, પેઇન્ટ્સ અને ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓના નફા પર અસર પડશે.
શું થયું?
બુધવારે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં નજીવો વધારો જોવા મળ્યો હતો. Brent ક્રૂડ 73 ડોલર પ્રતિ બેરલની ઉપર ગયું હતું, જ્યારે West Texas Intermediate (WTI) લગભગ 70 ડોલર ની આસપાસ ટ્રેડ થયું હતું. આ વૃદ્ધિ એવા સમયે આવી છે જ્યારે રોગચાળા બાદ પ્રથમ વખત તેલના ભાવમાં સૌથી મોટો ત્રિમાસિક ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. આ ભાવમાં સુધારા પાછળનું કારણ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઈરાન વચ્ચે દોહામાં થયેલી પરોક્ષ વાટાઘાટોને લઈને બજારની ભાવનામાં સુધારો છે, જેનાથી સપ્લાયમાં વિક્ષેપની તાત્કાલિક ચિંતાઓ ઓછી થઈ છે. વધુમાં, હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી શિપિંગ ટ્રાફિક, જે વૈશ્વિક તેલનો એક મહત્વપૂર્ણ માર્ગ છે, તાજેતરના તણાવ બાદ હવે સામાન્ય થવા લાગ્યો છે.
ભાવની હિલચાલ શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?
ભારતીય અર્થતંત્ર માટે, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ એક નિર્ણાયક પરિબળ છે. ભારત ક્રૂડ ઓઇલનો મોટો ચોખ્ખો આયાતકાર દેશ છે, જેનો અર્થ છે કે તે જેટલું વેચાણ કરે છે તેના કરતાં વધુ તેલ ખરીદે છે. જ્યારે વૈશ્વિક તેલના ભાવ સ્થિર અથવા નીચે તરફી હોય છે, ત્યારે તે સામાન્ય રીતે ભારતના મેક્રો-ઇકોનોમિક સૂચકાંકો, જેમ કે કરન્ટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ (Current Account Deficit) અને સ્થાનિક ફુગાવા (CPI) માટે સકારાત્મક હોય છે.
સપ્લાય ગ્લુટની ચિંતા
તાજેતરના તણાવમાં ઘટાડો છતાં, વૈશ્વિક સપ્લાય ગ્લુટનું જોખમ રહેલું છે, જે મોર્ગન સ્ટેનલી જેવા નિરીક્ષકો દ્વારા નોંધવામાં આવ્યું છે. બજાર બે મોરચે દબાણનો સામનો કરી રહ્યું છે. પ્રથમ, રશિયા અને ઈરાનનું ઉત્પાદન મજબૂત રહ્યું છે, જેનાથી સપ્લાય સ્તર ઊંચું રહ્યું છે. બીજું, ચીન - વિશ્વના સૌથી મોટા તેલ ગ્રાહકોમાંનું એક - તરફથી માંગ ધીમી રહી છે. જો આ પરિબળો યથાવત રહેશે, તો તે વધુ પડતા પુરવઠાનું કારણ બની શકે છે, જે મધ્યમ ગાળામાં તેલના ભાવ પર દબાણ લાવી શકે છે. આ સૂચવે છે કે જો અંતર્ગત પુરવઠા-માંગ અસમતુલા ચાલુ રહે તો તાજેતરનો ભાવ વધારો ટૂંકા ગાળાનો હોઈ શકે છે.
ભારતીય સ્ટોક પર અસર
ભારતમાં વિવિધ ક્ષેત્રો તેલના ભાવમાં ફેરફાર પર અલગ અલગ રીતે પ્રતિક્રિયા આપે છે:
- ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs): BPCL, HPCL અને IOCL જેવી કંપનીઓને ઘણીવાર ક્રૂડના ભાવ સ્થિર અથવા નીચા હોય ત્યારે ફાયદો થાય છે, કારણ કે તે તેમને રિટેલ ફ્યુઅલ માર્જિન પર વધુ સારું નિયંત્રણ જાળવવામાં મદદ કરે છે.
- એવિએશન સ્ટોક્સ: ઇન્ટરગ્લોબલ એવિએશન (IndiGo) અને સ્પાઇસજેટ જેવી એરલાઇન કંપનીઓ માટે, ઇંધણ ખર્ચ એક મુખ્ય ખર્ચ છે. નીચા તેલના ભાવ સામાન્ય રીતે તેમના સંચાલન ખર્ચ ઘટાડવામાં અને નફા માર્જિન સુધારવામાં મદદ કરે છે.
- પેઇન્ટ્સ અને ટાયર કંપનીઓ: એશિયન પેઇન્ટ્સ, બર્જર પેઇન્ટ્સ અને મુખ્ય ટાયર ઉત્પાદકો જેવી કંપનીઓ કાચા માલ તરીકે તેલ ડેરિવેટિવ્ઝનો ઉપયોગ કરે છે. જ્યારે ક્રૂડના ભાવ ઊંચા અથવા અસ્થિર રહે છે, ત્યારે તે તેમના ઇનપુટ ખર્ચ અને નફા માર્જિન પર દબાણ લાવી શકે છે. સ્થિર અથવા નરમ તેલ ભાવ વાતાવરણ સામાન્ય રીતે આ ક્ષેત્રો માટે સહાયક માનવામાં આવે છે.
રોકાણકારોએ શું ધ્યાન રાખવું જોઈએ?
રોકાણકારો આગામી સપ્તાહોમાં તેલ બજારને અસર કરી શકે તેવા કેટલાક મુખ્ય પરિબળો પર નજર રાખવા માંગશે. મુખ્ય બાબતોમાં ઈરાન અને રશિયાના વાસ્તવિક નિકાસ વોલ્યુમ, ચીન તરફથી માંગ અંગેના કોઈપણ અપડેટ્સ અને ઉત્પાદન ક્વોટા અંગેના મોટા તેલ ઉત્પાદક દેશોની આગામી બેઠકનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, યુએસ ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયાની હિલચાલ પણ નિર્ણાયક રહે છે, કારણ કે નબળો રૂપિયો ક્રૂડના વૈશ્વિક ભાવને ધ્યાનમાં લીધા વિના ભારતીય કંપનીઓ માટે તેલની આયાતને વધુ મોંઘી બનાવે છે.