એક્સચેન્જોનો નિર્ણય: શું બદલાયું?
મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જ (MCX) અને નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE) બંનેએ તેમના ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ્સ પર લાદવામાં આવેલા વધારાના માર્જિનને પાછા ખેંચી લીધા છે. MCX એ સોના પર 3% અને ચાંદી પર 7% નું વધારાનું માર્જિન ઘટાડ્યું છે, જ્યારે NSE ક્લિયરિંગે પણ તેના વધારાના માર્જિનની જરૂરિયાતોને રોલબેક કરી છે. આ નિર્ણય તાજેતરમાં બંને કિંમતી ધાતુઓમાં આવેલી મોટી કરેક્શન (ભાવ ઘટાડો) બાદ લેવાયો છે, જેમાં સોનાના ભાવ તેના શિખરથી લગભગ 20% ઘટ્યા છે અને ચાંદીમાં પણ મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.
આ પગલાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ટ્રેડર્સ માટે જરૂરી અપફ્રન્ટ કેપિટલ (પહેલાથી રોકવી પડતી મૂડી) ઘટાડવાનો છે, જેથી મૂડીની કાર્યક્ષમતા વધે અને બજારની પ્રવૃત્તિને પ્રોત્સાહન મળે. હાલમાં, MCX પર એપ્રિલ ગોલ્ડ ફ્યુચર્સ ₹1,55,600 પ્રતિ 10 ગ્રામની આસપાસ અને માર્ચ સિલ્વર ફ્યુચર્સ ₹2,44,400 પ્રતિ કિલોગ્રામની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યા છે.
જોખમો હજુ પણ યથાવત: વોલેટિલિટીનું સંકટ
નોંધનીય છે કે આ એક્સચેન્જોએ ફેબ્રુઆરી 2026 ની શરૂઆતમાં અને ઓક્ટોબર 2025 માં પણ ભાવમાં તીવ્ર ઉછાળા બાદ જોખમને નિયંત્રિત કરવા માટે માર્જિન વધાર્યા હતા. જાન્યુઆરી 2026 માં સોનામાં 24% થી વધુ અને ચાંદીમાં 60% થી વધુનો ઉછાળો આવ્યા બાદ, ફેબ્રુઆરીની શરૂઆતમાં બંને ધાતુઓમાં નાટકીય ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. આ સમયગાળા દરમિયાન, ચાંદીમાં એક દિવસમાં 35% થી વધુનો ઘટાડો અને 30 જાન્યુઆરીએ સોનામાં 12% થી વધુનો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો.
Chicago Mercantile Exchange (CME) એ પણ આ વોલેટાઈલ (અસ્થિર) સમયગાળા દરમિયાન ગોલ્ડ માર્જિન 6% થી વધારીને 8% અને સિલ્વર માર્જિન 11% થી વધારીને 15% કર્યું હતું. આ માર્જિન વધારાનો હેતુ સિસ્ટમિક જોખમને ઘટાડવાનો છે. જોકે, MCX અને NSE હવે આ જરૂરિયાતોને હળવી કરી રહ્યા છે, પરંતુ ફ્યુચર્સ ટ્રેડિંગમાં રહેલું લીવરેજ (ઉધાર લઈને ટ્રેડિંગ) અને વૈશ્વિક મેક્રોઇકોનોમિક અનિશ્ચિતતાઓ, તેમજ જિયોપોલિટિકલ તણાવોને કારણે નોંધપાત્ર જોખમો હજુ પણ યથાવત છે.
ભાવિ આઉટલૂક
તાજેતરના ભાવ ઘટાડા છતાં, કિંમતી ધાતુઓ માટે લાંબા ગાળાનો દૃષ્ટિકોણ સાવચેતીપૂર્વક આશાવાદી છે. JP Morgan ના વિશ્લેષકો માને છે કે સેન્ટ્રલ બેંકોની ખરીદી અને ચાલુ જિયોપોલિટિકલ અનિશ્ચિતતાઓને કારણે 2026 ના અંત સુધીમાં સોનાનો ભાવ $6,300 પ્રતિ ઔંસ સુધી પહોંચી શકે છે. Bank of America એ સમાન સમયગાળા માટે ચાંદી $135 થી $309 ની વચ્ચે રહેવાની આગાહી કરી છે, જે સૌર અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં મજબૂત ઔદ્યોગિક માંગ દ્વારા સંચાલિત છે.
MCX અને NSE દ્વારા માર્જિન ઘટાડવાથી બજારમાં ભાગીદારી વધી શકે છે, પરંતુ ટ્રેડર્સે એ વાતનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ કે ઓછા પ્રવેશ ખર્ચથી લીવરેજ્ડ ફ્યુચર્સ ટ્રેડિંગમાં રહેલા મોટા જોખમો ઓછા થતા નથી, ખાસ કરીને અસ્થિર મેક્રો-ઇકોનોમિક પરિસ્થિતિઓને જોતાં.