૩ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ના રોજ ઈરાનના Qeshm Island પર થયેલા વિસ્ફોટ અને IRGC દ્વારા અમેરિકન ડ્રોન તોડી પાડવાના દાવાએ માર્કેટમાં તણાવ વધાર્યો છે. વિશ્વના ઓઈલ સપ્લાય માટે અત્યંત મહત્વના ગણાતા Strait of Hormuz પર મંડરાતા સંકટને પગલે રોકાણકારો સતર્ક બન્યા છે.
મધ્ય પૂર્વમાં ફરી એકવાર ભૌગોલિક-રાજકીય (Geopolitical) તણાવ ચરમસીમાએ છે. ૩ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ના રોજ Qeshm Island અને Bandar Lengeh નજીક થયેલા અનેક વિસ્ફોટોએ વૈશ્વિક એનર્જી માર્કેટની ચિંતા વધારી દીધી છે. આ વિસ્તાર Strait of Hormuzની નજીક છે, જે વિશ્વના ક્રૂડ ઓઈલના પરિવહન માટે સૌથી મહત્વનો દરિયાઈ માર્ગ ગણાય છે.
વધતો જતો સૈન્ય તણાવ
ઈરાનની Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) એ દાવો કર્યો છે કે તેમણે ઈલેક્ટ્રોનિક વોરફેર અને નવી એર ડિફેન્સ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરીને અમેરિકાના ત્રણ ડ્રોન - જેમાં એક MQ-9 અને બે MQM-170 યુનિટનો સમાવેશ થાય છે - તેને તોડી પાડ્યા છે. આ દાવાઓ અને વિસ્ફોટોને કારણે ઓઈલ સપ્લાય રૂટની સુરક્ષા પર પ્રશ્નાર્થ ચિહ્ન મુકાયું છે.
ક્રૂડ ઓઈલ માર્કેટ પર અસર
રોકાણકારો માટે સૌથી મોટી ચિંતા સપ્લાય ચેઈનમાં વિક્ષેપની છે. રિપોર્ટ્સ અનુસાર, ઓઈલ બેન્ચમાર્કમાં પ્રતિ બેરલ $10 સુધીનો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. જોકે માર્કેટમાં હજુ પણ એવી આશા છે કે આ મુદ્દો યુદ્ધ તરફ વળવાને બદલે રાજદ્વારી વાટાઘાટોથી ઉકેલાશે. પરંતુ ઈરાનનું વલણ બંને તરફી (લશ્કરી તૈયારી અને વાટાઘાટો) હોવાથી અનિશ્ચિતતા યથાવત છે.
ભારતીય રોકાણકારો માટે શું છે જોખમ?
ભારત તેની ક્રૂડ ઓઈલની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાત કરે છે. મધ્ય પૂર્વમાં આવી અસ્થિરતાનો સીધો ફટકો ભારતના ઈમ્પોર્ટ બિલ અને રૂપિયાના મૂલ્ય પર પડી શકે છે. જો આ તણાવ લાંબો ચાલે તો તે ફુગાવા (Inflation) અને ઓઈલ પર નિર્ભર ઉદ્યોગોના માર્જિનને અસર કરી શકે છે. હાલમાં માર્કેટ વોશિંગ્ટન અને તહેરાન તરફથી આવનારા સત્તાવાર નિવેદનો પર નજર રાખીને બેઠું છે.