Whalesbook
ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ અને Trade Gap પર અસર
વૈશ્વિક બ્રેન્ટ ક્રૂડ (Brent Crude) ફ્યુચર્સ તાજેતરમાં લગભગ $107.77 પ્રતિ બેરલ પર ટ્રેડ થઈ રહ્યા હતા. આગાહી મુજબ, માર્ચમાં ભાવ સરેરાશ $105 અને એપ્રિલમાં $115 સુધી પહોંચી શકે છે, જે ભારતના ઉર્જા આયાત ખર્ચને ઊંચો રાખશે.
સૌમ્યા કાંતિ ઘોષના મતે, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં દરેક 1 ડોલરનો વધારો ભારતના ઈમ્પોર્ટ બિલ (Import Bill) માં $1.5-$2 બિલિયનનો વધારો કરી શકે છે. જો નિકાસ (Exports) તેટલી ન વધે, તો કુલ ઈમ્પોર્ટ ખર્ચમાં $30-$40 બિલિયન સુધીનો વધારો થઈ શકે છે. તાજેતરના ફેબ્રુઆરી 2026 ના ડેટા મુજબ, ભારતના મર્ચન્ડાઇઝ ટ્રેડ ડેફિસિટ (Merchandise Trade Deficit) $27.1 બિલિયન પર પહોંચી ગયો હતો, જે વધતી આયાત કિંમતો, ખાસ કરીને ઉર્જા અને સોના-ચાંદીની ખરીદીને કારણે વધી રહ્યો છે.
સોના-ચાંદી Safe Haven તરીકે નિષ્ફળ
સોના અને ચાંદી જેવી પરંપરાગત સુરક્ષિત સંપત્તિઓ (Safe Havens) પણ ઈન્ફ્લેશન (Inflation) અને ભૌગોલિક રાજકીય (Geopolitical) ઘટનાઓ સામે હેજ (Hedge) તરીકે કામ કરવામાં નિષ્ફળ રહી છે. તેનું મુખ્ય કારણ મજબૂત યુએસ ડોલર (U.S. Dollar) અને વધી રહેલ યુએસ બોન્ડ યીલ્ડ (U.S. Bond Yields) છે. 10-વર્ષીય ટ્રેઝરી નોટ (Treasury Note) 4.5% ની નજીક પહોંચી રહી છે.
હાલમાં, સ્પોટ ગોલ્ડ (Spot Gold) આશરે $4,517 પ્રતિ ઔંસ અને ચાંદી (Silver) લગભગ $70.12 પ્રતિ ઔંસની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે. બંનેએ તાજેતરના ઉચ્ચ સ્તરોથી નોંધપાત્ર ઘટાડો દર્શાવ્યો છે. રોકાણકારો વૈશ્વિક તણાવ વચ્ચે ડોલર-આધારિત સંપત્તિઓ તરફ વળી રહ્યા છે, જેના કારણે સોના-ચાંદી પર દબાણ આવી રહ્યું છે.
ભારત માટે તેલના ભાવ વધારાનું જોખમ
ભારત તેની લગભગ 88% તેલની જરૂરિયાત આયાત કરે છે, તેથી ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં સતત વધારો ભારત માટે ખાસ કરીને જોખમી છે. તેનાથી મોંઘવારી (Inflation) અને કરંટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ (Current Account Deficit) વધી શકે છે. ગોલ્ડમેન સૅક્સે (Goldman Sachs) આગાહી કરી છે કે જો તેલના ભાવ $45 પ્રતિ બેરલ વધારે રહે, તો ભારતીય કંપનીઓની સંપૂર્ણ વર્ષની કમાણી (Earnings Growth) લગભગ 9% ઘટી શકે છે.
મજબૂત યુએસ ડોલર અને વધતા યુએસ ટ્રેઝરી યીલ્ડ વિકાસશીલ બજારો (Emerging Markets) માટે જોખમ ઊભું કરે છે, જેના કારણે મૂડી પ્રવાહ (Capital Outflow) થઈ શકે છે, ચલણ નબળું પડી શકે છે અને ઉધાર લેવાનો ખર્ચ વધી શકે છે.
રૂપિયા પર દબાણ અને ફુગાવાની ચિંતા
ઊંચા તેલના ભાવ અને મજબૂત યુએસ ડોલરનું સંયોજન ભારત માટે મુશ્કેલ પરિસ્થિતિ ઊભી કરે છે. આનાથી વેપાર અને કરંટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ વધી શકે છે, અને ઊંચા યુએસ યીલ્ડને કારણે વિકસિત બજારોમાંથી મૂડી બહાર જઈ શકે છે, જે ભારતીય રૂપિયા (INR) પર દબાણ લાવશે. INR હાલમાં યુએસ ડોલર સામે 84.27 ની નજીક ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે. કોઈપણ નબળાઈ આયાત ખર્ચમાં વધારો કરશે, ખાસ કરીને તેલ માટે, જે એક ચક્ર બનાવશે.
મધ્ય બેંકો (Central Banks) દ્વારા ડોલરથી અલગ થવાની વ્યૂહરચના અને ભૌગોલિક રાજકીય ચિંતાઓ ક્યારેક સોના-ચાંદી પર અસર કરી શકે છે, પરંતુ ટૂંકા ગાળામાં મજબૂત ડોલર અને વધતા વ્યાજ દરો (Interest Rates) નું દબાણ યથાવત રહેશે.
આગળ શું?
ભારતનું આર્થિક ભવિષ્ય વૈશ્વિક તેલના ભાવ અને યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ (US Federal Reserve) ની મોનેટરી પોલિસી (Monetary Policy) પર નિર્ભર રહેશે. ભારતને આર્થિક વૃદ્ધિને ટેકો આપવા અને ભાવ સ્થિરતા જાળવવા વચ્ચે સંતુલન જાળવવું પડશે.