વ્હીના ભાવમાં અણધાર્યો ઉછાળો
વર્તમાન નાણાકીય વર્ષ (FY24) માં ₹700 પ્રતિ કિલો મળતું વ્હી (Whey) કોન્સન્ટ્રેટ હવે ₹2,700 પ્રતિ કિલો સુધી પહોંચી ગયું છે. આ જ રીતે, વ્હી આઇસોલેટના ભાવ પણ ₹800 થી વધીને ₹3,600 પ્રતિ કિલો થઈ ગયા છે.
આ ભયાનક ભાવ વધારા પાછળ વૈશ્વિક ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ઊંચી માંગ અને શિપિંગ સમસ્યાઓ મુખ્ય કારણો છે. પ્રોટીન પાવડરના ઉત્પાદનમાં 90% થી વધુ ખર્ચ વ્હીનો હોવાથી, આ ભાવ વધારાની સીધી અસર પ્રોટીન બ્રાન્ડ્સ જેવી કે The Whole Truth, Yoga Bar, અને Muscleblaze જેવી કંપનીઓ પર પડી રહી છે.
ગ્રાહકો પર બોજ વધશે?
ભારતમાં પ્રોટીનનો વપરાશ માત્ર ફિટનેસ ઉત્સાહીઓ પૂરતો સીમિત નથી રહ્યો, પરંતુ રોજિંદા આહારની જરૂરિયાતોમાં પણ વધી રહ્યો છે. આનાથી પ્રોટીન બાર, ડ્રિંક્સ અને સ્નેક્સની માંગમાં પણ વધારો થયો છે. પરંતુ, કાચા માલના વધતા ખર્ચને કારણે, કંપનીઓ ભાવમાં 10% થી 40% સુધીનો વધારો કરવા મજબૂર બની શકે છે.
The Whole Truth ના સહ-સ્થાપક શશાંક મહેતાના જણાવ્યા અનુસાર, કંપનીઓ માર્કેટિંગ અને અન્ય બિન-આવશ્યક ખર્ચાઓ ઘટાડીને ગ્રાહકો પર બોજ ઓછો કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.
આયાત પર નિર્ભરતા અને GLP-1 દવાઓની અસર
ભારત તેના 90% વ્હીનો પુરવઠો યુરોપ જેવા દેશોમાંથી આયાત કરે છે. આ આયાત પરની ભારે નિર્ભરતા વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલામાં થતા કોઈપણ આંચકા માટે બજારને સંવેદનશીલ બનાવે છે.
ઉદ્યોગના નિષ્ણાતોનું એમ પણ કહેવું છે કે વજન ઘટાડવા માટે વપરાતી GLP-1 દવાઓની વધતી લોકપ્રિયતાએ પરોક્ષ રીતે હાઈ-પ્રોટીન ડાયટની માંગમાં વધારો કર્યો છે, જે પુરવઠાને વધુ તાણ હેઠળ લાવે છે અને ભાવ વધારામાં ફાળો આપે છે.
માર્જિન પર દબાણ અને ભાવ સંવેદનશીલતા
ભાવ વધાર્યા પછી પણ, ઘણી ભારતીય પ્રોટીન બ્રાન્ડ્સ માટે સમગ્ર ખર્ચનો બોજ ગ્રાહકો પર નાખવો મુશ્કેલ બની રહ્યો છે. ભારતીય બજાર ભાવ પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ છે, જેના કારણે તાત્કાલિક મોટા ભાવ વધારા કરવું મુશ્કેલ છે.
આના પરિણામે TSA Tekk અને Yoga Bar જેવી કંપનીઓના નફાના માર્જિન પર દબાણ આવી રહ્યું છે. Yoga Bar ના સહ-સ્થાપક સુહાસિની સંપથ કહે છે કે માર્જિન પર અસર થઈ રહી છે, પરંતુ કાર્યક્ષમતામાં સુધારાથી થોડી રાહત મળી રહી છે.
એવા અંદાજો છે કે પ્રોટીન પાવડરના એક સ્કૂપની કિંમત હાલના ₹100-120 થી વધીને ₹140-150 સુધી પહોંચી શકે છે. આ લાંબા ગાળે ગ્રાહકોની પરવડશ ક્ષમતા અને બજારના વિસ્તરણ અંગે ચિંતાઓ ઉભી કરે છે.
સ્પર્ધાત્મક વાતાવરણ અને ભવિષ્યનો માર્ગ
ઘણી ખાનગી અથવા નાની કંપનીઓની નાણાકીય વિગતો જાહેરમાં ઉપલબ્ધ નથી, પરંતુ સમગ્ર ક્ષેત્ર પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે.
Fonterra જેવી મોટી ડેરી સહકારી સંસ્થાઓ પણ અસ્થિર દૂધના ભાવને કારણે તેમની કમાણીને અસર થતી હોવાનું જણાવી ચૂકી છે. વર્તમાન વ્હીના ભાવની કટોકટી ભારતીય પ્રોટીન બ્રાન્ડ્સ માટે સતત માર્જિન દબાણ સૂચવે છે. આનાથી બજારમાં એકત્રીકરણ (consolidation) થઈ શકે છે અથવા જો શક્ય હોય તો સ્થાનિક સ્ત્રોતો પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું પડી શકે છે. વિશ્લેષકો સાવચેત છે અને જોઈ રહ્યા છે કે કંપનીઓ બજારહિસ્સો જાળવી રાખીને ખર્ચનો બોજ કેવી રીતે સંતુલિત કરે છે.
