લાલ સમુદ્ર (Red Sea) અને હોર્મુઝની ખાડી (Strait of Hormuz) માં વધતા ભૌગોલિક રાજકીય તણાવને કારણે ભારતે મધ્ય પૂર્વમાંથી ક્રૂડ ઓઈલની આયાત **27%** ઘટાડી દીધી છે. હવે દેશ રશિયા અને લેટિન અમેરિકા જેવા દેશોમાંથી વધુ તેલ ખરીદી રહ્યો છે.
Detailed Coverage
મધ્ય પૂર્વથી આયાતમાં મોટો ઘટાડો
ભારત તેની ઉર્જા જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે ક્રૂડ ઓઈલના સપ્લાય સ્ત્રોતોમાં મોટો ફેરફાર કરી રહ્યું છે. નાણાકીય વર્ષ 2026 ના પ્રથમ ક્વાર્ટરમાં, મધ્ય પૂર્વના દેશોમાંથી થતી ક્રૂડ ઓઈલની આયાતમાં આશરે 27% નો ઘટાડો નોંધાયો છે, જે 1.55 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ પર આવી ગયો છે. આ ઘટાડો લાલ સમુદ્ર અને હોર્મુઝની ખાડી જેવા પરંપરાગત માર્ગો પર ચાલી રહેલી સમસ્યાઓ અને તેના કારણે વધેલા પરિવહન ખર્ચને કારણે થયો છે.
રશિયા અને લેટિન અમેરિકા બન્યા મુખ્ય સ્ત્રોત
મધ્ય પૂર્વમાંથી આવતા તેલમાં ઘટાડો થતાં, ભારતીય રિફાઇનરીઓએ વૈકલ્પિક સ્ત્રોતો તરફ ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે. ખાસ કરીને રશિયા અને લેટિન અમેરિકન દેશો જેવા કે બ્રાઝિલ, વેનેઝુએલા અને અંગોલા પાસેથી ક્રૂડની આયાત નોંધપાત્ર રીતે વધી છે. કોમનવેલ્થ ઓફ ઈન્ડિપેન્ડન્ટ સ્ટેટ્સ (CIS), મુખ્યત્વે રશિયા, પાસેથી આયાતમાં 8.3% નો વધારો થયો છે અને હવે તે કુલ આયાતના લગભગ 41% હિસ્સો ધરાવે છે. આ વૈવિધ્યકરણ દ્વારા ભારત ભૌગોલિક રાજકીય જોખમો ઘટાડવા અને ઉર્જા સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માંગે છે.
વધતા પરિવહન ખર્ચ અને પડકારો
જ્યારે સપ્લાયર્સનું વૈવિધ્યકરણ ઉર્જા સુરક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ છે, ત્યારે તે કેટલાક પડકારો પણ ઊભા કરે છે. મધ્ય પૂર્વથી લાંબા માર્ગ (Cape of Good Hope) દ્વારા તેલ લાવવાથી પરિવહન ખર્ચમાં નોંધપાત્ર વધારો થાય છે. આ વધારાનો ખર્ચ ભારતીય ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ અને રિફાઇનરીઓના નફા પર દબાણ લાવી શકે છે. આ ઉપરાંત, રશિયન તેલની આયાત માટેના નિયમનકારી અને વૈશ્વિક પ્રતિબંધોના વાતાવરણને નેવિગેટ કરવું પણ એક જટિલ કાર્ય છે. રોકાણકારોએ ભવિષ્યમાં આયાત વોલ્યુમ અને રિફાઇનિંગ માર્જિન પર નજર રાખવી જોઈએ.