ભારતમાં સોના પરની ઇમ્પોર્ટ ડ્યુટી વધીને **15%** થતાં ગ્રે માર્કેટ ફાલ્યું-ફૂલ્યું છે. સ્મગલ થયેલું સોનું સત્તાવાર ભાવ કરતા **₹8,000** પ્રતિ 10 ગ્રામ સસ્તું વેચાઈ રહ્યું છે, જે ટેક્સ ભરતા જ્વેલરી રિટેલર્સ માટે મોટો પડકાર છે.
માર્કેટમાં અસંતુલન કેમ છે?
મે 2026 માં સોના પરની ઇમ્પોર્ટ ડ્યુટી વધારીને 15% કરવામાં આવી હતી. આ નિર્ણય પાછળનો હેતુ કદાચ આવક વધારવાનો હતો, પરંતુ તેનાથી ગ્રે માર્કેટ (Grey Market) વધુ સક્રિય બન્યું છે. હાલમાં, સ્મગલ થયેલું સોનું માર્કેટમાં સત્તાવાર ભાવ કરતા ₹8,000 પ્રતિ 10 ગ્રામ સુધી સસ્તું મળી રહ્યું છે, જેના કારણે ટેક્સ કમ્પ્લાયન્ટ (Tax-compliant) જ્વેલર્સ માટે સ્પર્ધા કરવી મુશ્કેલ બની ગઈ છે.
ડેટા અને ડિમાન્ડ વચ્ચેનું અંતર
સરકારી રિપોર્ટ મુજબ, જૂન 2026 ક્વાર્ટરમાં સોનાની નેટ ઈમ્પોર્ટ 23% ઘટીને 98.1 ટન રહી છે, જે સપ્ટેમ્બર 2020 પછીનું સૌથી નીચું સ્તર છે. જોકે, એનાલિસ્ટ્સ માને છે કે આ ઘટાડો સોનાની માંગમાં ઘટાડો નથી, પરંતુ સોર્સિંગનો રસ્તો બદલાયો છે. ડિમાન્ડ હવે સત્તાવાર ચેનલોને બદલે અનૌપચારિક રસ્તાઓ દ્વારા પૂરી થઈ રહી છે.
સરકારી કાર્યવાહી અને ઉદ્યોગની માંગ
Directorate of Revenue Intelligence દ્વારા તાજેતરમાં 27 કિલોગ્રામ સોનું જપ્ત કરવામાં આવ્યું છે. તેમ છતાં, ગ્રે માર્કેટના ઓપરેટર્સને મોટો નફો મળી રહ્યો હોવાથી આ ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિ અટકવાનું નામ નથી લઈ રહી. બીજી તરફ, All India Gem & Jewellery Domestic Council સરકારને ઇમ્પોર્ટ ડ્યુટી ઘટાડીને 5% કરવા માટે સતત દબાણ કરી રહી છે.
રોકાણકારો માટે શું છે જોખમ?
આ આખી ઘટના જ્વેલરી કંપનીઓના માર્જિન પર દબાણ લાવી શકે છે. જો ગ્રે માર્કેટમાં ગ્રાહકોની અવરજવર વધશે, તો મોટા રિટેલર્સના વેચાણ પર અસર પડશે. હવે રોકાણકારોએ આગામી તહેવારોની સીઝન પર નજર રાખવી જોઈએ, કારણ કે તે નક્કી કરશે કે શું ગ્રાહકો ફરીથી સત્તાવાર રિટેલર્સ પાસે પાછા ફરે છે કે નહીં.