દેશમાં FCI પાસે અનાજનો રેકોર્ડ જથ્થો હોવા છતાં પ્રીમિયમ ચોખાના ભાવ આસમાને છે. સરકારી સ્ટોકમાં મુખ્યત્વે સામાન્ય ચોખા છે, જ્યારે પ્રીમિયમ ક્વોલિટીની અછતને કારણે ભાવ વધી રહ્યા છે.
સરકારી સ્ટોક અને બજારની વાસ્તવિકતા વચ્ચેનો તફાવત
Food Corporation of India (FCI) પાસે અનાજનો મોટો ભંડાર હોવા છતાં, પ્રીમિયમ ચોખાના ભાવમાં સતત વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. આ અસંતુલનનું મુખ્ય કારણ ચોખાની વિવિધ જાતો છે. FCI નો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય Public Distribution System (PDS) માટે સામાન્ય જાતના ચોખાનો સંગ્રહ કરવાનો છે, જેથી સબસિડીવાળા અનાજ ગરીબ પરિવારોને મળી રહે. પરંતુ, બજારમાં જે ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા કે સુગંધિત ચોખાની માંગ છે, તે સરકારી સ્ટોકમાં ઉપલબ્ધ નથી.
ક્લાયમેટ ચેન્જ અને સપ્લાયની મુશ્કેલી
આ સમસ્યાને વધુ ગંભીર બનાવવામાં El Niño જેવી આબોહવાની અસરોનો મોટો હાથ છે. પ્રીમિયમ જાતના ચોખા ખૂબ જ સંવેદનશીલ હોય છે અને તેને સ્થિર વાતાવરણની જરૂર હોય છે. હવામાનની અનિયમિતતાને કારણે ખેડૂતો અને વેપારીઓમાં ભવિષ્યની અછતનો ડર પેદા થયો છે, જેના કારણે સ્ટોક હોલ્ડિંગ વધ્યું છે અને ભાવમાં ઉછાળો આવ્યો છે.
એક્સપોર્ટર્સ અને કંપનીઓ પર દબાણ
FMCG કંપનીઓ અને ચોખાના નિકાસકારો માટે સ્થિતિ જટિલ બની છે. સરકાર દ્વારા Non-Basmati ચોખાના નિકાસ પર લગાવવામાં આવેલા પ્રતિબંધો અને ઘટતું ઉત્પાદન, આ બંનેના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય કોન્ટ્રાક્ટ્સ પૂરા કરવામાં મુશ્કેલી પડી રહી છે. જે કંપનીઓ આ સેક્ટરમાં રોકાણ કરી રહી છે, તેમના માટે હવે આગામી હાર્વેસ્ટ સીઝનના આંકડા અને Ministry of Consumer Affairs ના પોલિસી નિર્ણયો પર નજર રાખવી ખૂબ જ જરૂરી છે.