ભારતમાં સોના-ચાંદીના ભાવમાં તેજી: વૈશ્વિક ઘટાડા છતાં ભાવ આસમાને, જાણો શું છે કારણ

ભારતીય ભાવ વૈશ્વિક ઘટાડા વચ્ચે વધ્યા

મંગળવારે, 21 એપ્રિલ, 2026 ના રોજ, ભારતમાં સોના અને ચાંદીના ભાવમાં વૃદ્ધિ જોવા મળી, જ્યારે વૈશ્વિક બજારોમાં ઘટાડો નોંધાયો. ઓલ ઇન્ડિયા સરાફા એસોસિએશનના અહેવાલ મુજબ, 99.9% શુદ્ધ સોનાનો ભાવ ₹300 વધીને ₹1,57,300 પ્રતિ 10 ગ્રામ થયો, જ્યારે 24-કેરેટ સોનાના ભાવ લગભગ ₹1,53,790 પ્રતિ 10 ગ્રામ રહ્યા. રાષ્ટ્રીય રાજધાનીમાં ચાંદીના ભાવમાં ₹700 નો ઉછાળો આવ્યો અને તે ₹2.58 લાખ પ્રતિ કિલોગ્રામ પહોંચી ગયો, જ્યારે MCX સિલ્વર ફ્યુચર્સ ₹2.51 લાખ પ્રતિ કિલોગ્રામની આસપાસ કારોબાર કરી રહ્યા હતા. આ સ્થાનિક મજબૂતી વૈશ્વિક સ્તરે સ્પોટ ગોલ્ડમાં 0.87% ( $4,779.10 ) અને સ્પોટ સિલ્વરમાં 1.29% ( $78.68 ) ના ઘટાડાથી તદ્દન વિપરીત છે.

ભાવમાં વિરોધાભાસના કારણો: ભૂ-રાજકારણ અને ડોલર

આ વિરોધાભાસનું મુખ્ય કારણ પશ્ચિમ એશિયામાં વધતું ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ છે, ખાસ કરીને યુએસ-ઈરાન સંબંધો અને 22 એપ્રિલ ની યુદ્ધવિરામની સમાપ્તિ નજીક છે. સંઘર્ષના સમયે રોકાણકારો સોના-ચાંદી જેવી સલામત સંપત્તિઓમાં (safe-haven assets) રોકાણ કરવાનું પસંદ કરે છે. જોકે, વૈશ્વિક સ્તરે મજબૂત થતો યુએસ ડોલર ( DXY 98.1870 પર પહોંચ્યો) આ આકર્ષણને ઘટાડી રહ્યો છે, કારણ કે તે ડોલર-ડેનોમિનેટેડ ધાતુઓને આંતરરાષ્ટ્રીય ખરીદદારો માટે વધુ મોંઘી બનાવે છે. આ ઉપરાંત, ફુગાવાની ચિંતાઓ અને સ્થિર અથવા ઊંચા વ્યાજ દરોની અપેક્ષાઓ પણ વૈશ્વિક ભાવ પર દબાણ લાવી રહી છે.

સંકટ સમયના પ્રદર્શનથી વિચલન અને ભારતીય સુધારા

કિંમતી ધાતુઓનું તાજેતરનું પ્રદર્શન સંકટ સમયના લાક્ષણિક વર્તનથી અલગ છે. સામાન્ય રીતે, યુદ્ધ કે સંઘર્ષ જેવી પરિસ્થિતિઓમાં સોના-ચાંદીના ભાવ વધે છે, પરંતુ હાલમાં યુએસ-ઈરાન તણાવ શરૂ થયા બાદ 28 ફેબ્રુઆરી, 2026 થી ભારતમાં સોનાના ભાવમાં લગભગ 6% નો સુધારો (ઘટાડો) જોવા મળ્યો છે. ઔદ્યોગિક ઉપયોગો ધરાવતી ચાંદી, જે જાન્યુઆરી 2026 માં સર્વોચ્ચ ઊંચાઈએ હતી, તે માર્ચ 2026 સુધીમાં લગભગ 50% ઘટી ગઈ હતી, જે વૈશ્વિક ઉત્પાદન ધીમું પડવાની ચિંતા દર્શાવે છે. બજારમાં તાજેતરની રેલીઓ બાદ પ્રોફિટ-ટેકિંગ (profit-taking) પણ જોવા મળી રહ્યું છે.

સ્થાનિક ભાવ સામેના અવરોધો અને ભવિષ્યનો અંદાજ

સ્થાનિક ભારતીય સોના અને ચાંદીના ભાવની વર્તમાન મજબૂતી અનેક અવરોધોનો સામનો કરી રહી છે. મજબૂત યુએસ ડોલર વૈશ્વિક માંગને સીધી રીતે અવરોધી રહ્યું છે. સેન્ટ્રલ બેંકો દ્વારા ઊંચા વ્યાજ દરો જાળવી રાખવાની સંભાવના સોના જેવી બિન-ઉપજ આપતી સંપત્તિઓનું આકર્ષણ ઘટાડે છે. 21 એપ્રિલ, 2026 ના વૈશ્વિક ભાવ ભારતીય ઘરેલું આંકડા કરતાં નોંધપાત્ર રીતે નીચા હતા, જે સૂચવે છે કે જો વૈશ્વિક દબાણ ચાલુ રહે તો સ્થાનિક બજારમાં સંભવિત ડિસકનેક્ટ અથવા ઓવરવેલ્યુએશન થઈ શકે છે. યુએસ-ઈરાન યુદ્ધવિરામની સ્થિતિ, ડોલરની ગતિ અને ફેડરલ રિઝર્વની નીતિ ભવિષ્યમાં ભાવની દિશા નક્કી કરશે. 2026 ના અંતમાં સોના માટે $5,055 પ્રતિ ઔંસ જેવા સરેરાશ ભાવની આગાહી કરવામાં આવી રહી છે, જ્યારે ચાંદી તેના લાંબા ગાળાના પુરવઠા ખાધને કારણે મજબૂત બની શકે છે.