ભારત સરકારના કોલસા મંત્રાલય દ્વારા ૧૭ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ના રોજ કોમર્શિયલ કોલસાની ખાણોની હરાજીનો ૧૬મો રાઉન્ડ શરૂ કરવામાં આવશે. ખાનગી રોકાણકારોને આકર્ષવા માટે નવી માઈનિંગ બ્લોક્સ ઓફર કરવામાં આવશે.
હરાજીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય
કોલસા મંત્રાલય દ્વારા આગામી ૧૭ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ થી કોમર્શિયલ કોલસાની ખાણોની હરાજીનો ૧૬મો રાઉન્ડ શરૂ કરવામાં આવશે. આ પ્રક્રિયા હેઠળ ખાનગી કંપનીઓ સંપૂર્ણ અને આંશિક રીતે સંશોધિત (explored) કોલસાના બ્લોક્સ માટે બિડિંગ કરી શકશે. સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ખાનગી ભાગીદારી વધારીને સ્થાનિક ઉત્પાદનમાં વધારો કરવાનો છે.
અત્યાર સુધીની સફર અને રોકાણના નિયમો
અગાઉના ૧૫ રાઉન્ડમાં સરકારે કુલ ૧૪૭ ખાણોની હરાજી કરી છે, જેના દ્વારા ૪૪ જેટલા નવા ખેલાડીઓ આ સેક્ટરમાં પ્રવેશ્યા છે. હાલના નિયમો વધુ રોકાણકાર-મિત્ર (investor-friendly) બનાવવામાં આવ્યા છે, જેમાં ૧૦૦% વિદેશી પ્રત્યક્ષ રોકાણ (FDI) ઓટોમેટિક રૂટ દ્વારા મંજૂર છે. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે હવે માઈન્ડ કોલસાના વપરાશ પર કોઈ નિયંત્રણ નથી, એટલે કે કંપનીઓ ખુલ્લા બજારમાં પણ કોલસો વેચી શકે છે.
રોકાણકારોએ શું સમજવું જોઈએ?
માઈનિંગ એક મૂડી-સઘન (capital-intensive) બિઝનેસ છે. જમીન સંપાદન, પર્યાવરણીય મંજૂરીઓ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ડેવલપમેન્ટમાં મોટો સમય અને ખર્ચ લાગે છે. જોકે સરકારે અપફ્રન્ટ પેમેન્ટને ફ્યુચર રેવન્યુ શેર સાથે એડજસ્ટ કરવાની છૂટ આપી છે, છતાં કંપનીઓ માટે લાંબા ગાળાના મૂડી રોકાણના જોખમો યથાવત છે.
સેક્ટરના પડકારો
FY26 માં કેપ્ટિવ અને કોમર્શિયલ સેગમેન્ટનું ઉત્પાદન ૨૧૦ મિલિયન ટન રહ્યું હતું, પરંતુ એકંદરે ભારતના કોલસા ઉત્પાદનમાં ૦.૫% નો ઘટાડો પણ જોવા મળ્યો છે. સપ્લાય-સાઈડની મર્યાદાઓ, જમીન સંપાદનમાં વિલંબ અને વૈશ્વિક ભાવમાં થતી વધઘટ કંપનીઓના નફા (Profit Margin) પર સીધી અસર કરી શકે છે. આગામી સમયમાં પાવર, સ્ટીલ અને સિમેન્ટ જેવી ડાઉનસ્ટ્રીમ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ કઈ કંપનીઓ હરાજીમાં ભાગ લે છે તેના પર રોકાણકારોની નજર રહેશે.