Union Budget 2026-27 માં ચંદનની ખેતીના નિયમો હળવા કરવાનો નિર્ણય લેવાયો છે. ભારતને ઈમ્પોર્ટર દેશમાંથી એક્સપોર્ટર બનાવવાનું લક્ષ્ય છે, જે ખેડૂતો અને બિઝનેસ માટે નવી તકો ખોલશે.
કેન્દ્ર સરકારે Union Budget 2026-27 માં ચંદનના ઉદ્યોગને ફરી જીવંત કરવા માટે મહત્વની નીતિ જાહેર કરી છે. વર્ષોથી ખાનગી ખેતી પર રહેલા કડક નિયમોને હળવા કરીને, સરકારે હવે ઘરેલું ઉત્પાદન વધારવા પર ભાર મૂક્યો છે. આ વ્યૂહરચનાનો મુખ્ય હેતુ ભારતને ચંદનના તેલના નેટ ઈમ્પોર્ટર દેશમાંથી વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક એક્સપોર્ટર બનાવવાનો છે.
ભૂતકાળ અને બદલાતી સ્થિતિ
વર્ષ 1996 થી 2024 દરમિયાન ભારતે 500 ટનથી વધુ ચંદનના તેલની આયાત કરી છે. સરકારી નિયંત્રણોને કારણે ખાનગી ક્ષેત્રનું યોગદાન મર્યાદિત હતું, જેનો લાભ ઓસ્ટ્રેલિયા જેવા દેશોએ ઉઠાવ્યો. હવે કર્ણાટક અને મહારાષ્ટ્ર જેવા રાજ્યોમાં ખેડૂતો આબોહવાને અનુકૂળ એવી આ ખેતી તરફ વળી શકે છે, જેમાં કેરી કે અન્ય કઠોળ સાથે 'એગ્રોફોરેસ્ટ્રી' મોડલ અપનાવવામાં આવશે.
રોકાણકારો અને ખેડૂતો માટે શું છે પડકાર?
ચંદન (Santalum album) એક 'હેમી-રૂટ પેરાસાઇટ' છોડ છે, એટલે કે તેને વિકસવા માટે બીજા યજમાન વૃક્ષોની જરૂર પડે છે. એગ્રોનોમિસ્ટ્સ ચેતવણી આપે છે કે વૈજ્ઞાનિક મેનેજમેન્ટ વિના નુકસાન થઈ શકે છે. જો યોગ્ય યજમાન વૃક્ષોની પસંદગી ન થાય, તો છોડના મૃત્યુદર અને આર્થિક નુકસાનનું જોખમ વધી જાય છે.
ચંદન એ લાંબા ગાળાનું ટિમ્બર ઈન્વેસ્ટમેન્ટ છે. આમાં ટૂંકા ગાળાના પાક જેવી તરલતા (Liquidity) મળતી નથી, તેથી રોકાણકારોએ લાંબા ગાળાની ધીરજ રાખવી જરૂરી છે.