દેશમાં સોયાબીનના ભાવ વધારાને કાબૂમાં લેવા માટે ભારતે **2025/26** દરમિયાન રેકોર્ડ **1.1 મિલિયન ટન** સોયાબીનની આયાત કરી છે. આ વધારાની સાથે જ ટેક્સ ચોરીના આક્ષેપો અને આયાત તપાસનો મામલો ગરમાયો છે, જેની સીધી અસર સોયાબીન મીલના એક્સપોર્ટ પર પડી છે.
રેકોર્ડબ્રેક આયાતનું કારણ શું?
Soybean Processors Association of India ના ડેટા મુજબ, ગત વર્ષે માત્ર 2,000 ટન સોયાબીન આયાત કરનાર ભારતે આ વર્ષે 1.1 મિલિયન મેટ્રિક ટનનો આંકડો સ્પર્શ્યો છે. દેશમાં સોયાબીનના ભાવમાં થયેલા અસહ્ય વધારાને કારણે પ્રોસેસિંગ યુનિટ્સે પ્રોડક્શન લેવલ જાળવી રાખવા વિદેશી માર્કેટનો સહારો લેવો પડ્યો હતો.
સપ્લાય ચેઈન અને આફ્રિકન કનેક્શન
ભારતીય નિયમો મુજબ, માત્ર નોન-જીએમ (Non-GM) સોયાબીનની જ આયાત થઈ શકે છે. આ કારણે બેનિન, નાઇજર, ટોગો અને નાઇજીરીયા જેવા મર્યાદિત દેશોમાંથી જ આયાત શક્ય છે. સપ્લાય ઓછી અને માંગ વધારે હોવાથી આયાતકારોએ મોટો પ્રીમિયમ ભાવ ચૂકવવો પડે છે. સપ્ટેમ્બર 2026 સુધીમાં માત્ર નાઇજરમાંથી જ 430,000 ટન જેટલી જંગી આયાત કરવામાં આવી છે.
કસ્ટમ્સની તપાસ અને વધતું જોખમ
કસ્ટમ વિભાગ હવે આ આયાતની ઝીણવટભરી તપાસ કરી રહ્યું છે. શંકા એવી છે કે નાઇજીરીયાથી આવતી પ્રોડક્ટ્સને નાઇજરની જણાવીને ટેક્સ ચોરી કરવામાં આવી રહી છે. આ ઘટનાક્રમ બાદ જો નિયમો કડક બને છે, તો પોર્ટ પર ક્લિયરન્સમાં વિલંબ અને કંપનીઓનો ખર્ચ વધવાનું જોખમ રહેલું છે.
નિકાસ અને અન્ય ઉદ્યોગો પર અસર
દેશમાં સોયાબીનની અછતને લીધે સોયાબીન મીલની નિકાસમાં 50% નો મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે, જે આશરે 1 મિલિયન ટન રહ્યો છે. પોલ્ટ્રી અને એનિમલ ફીડ ઈન્ડસ્ટ્રી માટે આ મુશ્કેલીનો સમય છે, કારણ કે સોયાબીન મીલ પ્રોટીનનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે. પ્રોસેસિંગ કંપનીઓના માર્જિન પર દબાણ વધ્યું છે, જ્યારે એડિબલ ઓઈલ રિફાઇનર્સ પણ કાચા માલના અસ્થિર ભાવનો સામનો કરી રહ્યા છે.