ભારતની કઠોળની નિકાસ એપ્રિલ-જુલાઈ **2026** દરમિયાન **$452.27 મિલિયન** સુધી પહોંચી છે, જે વાર્ષિક ધોરણે **45%** નો જબરદસ્ત વધારો દર્શાવે છે. ચીન, UAE અને બાંગ્લાદેશ જેવા દેશોમાં વધતી માંગ અને પ્રીમિયમ GI-ટેગ ધરાવતી જાતો પરના ભારને કારણે આ નિકાસમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.
નિકાસમાં રેકોર્ડબ્રેક ઉછાળો
ચાલુ નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ ચાર મહિનામાં ભારતીય કઠોળ ક્ષેત્રે મજબૂત કામગીરી નોંધાવી છે. એપ્રિલ-જુલાઈ 2026 ના ગાળામાં નિકાસના આંકડા $452.27 મિલિયન પર પહોંચ્યા છે, જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળાની સરખામણીમાં 45% વધુ છે. વોલ્યુમની દૃષ્ટિએ જોઈએ તો, નિકાસ 4.94 લાખ ટન સુધી પહોંચી છે, જે 59% નો ઉછાળો દર્શાવે છે. છેલ્લા એક દાયકામાં કઠોળની નિકાસમાં 5 ગણો વધારો થયો છે.
પ્રીમિયમ ગ્લોબલ માર્કેટ પર નજર
વર્તમાન વ્યૂહરચના સામાન્ય કોમોડિટીઝથી આગળ વધીને પ્રીમિયમ અને GI (Geographical Indication) ટેગ ધરાવતી પેદાશો પર કેન્દ્રિત છે. તાજેતરમાં કર્ણાટકની કલબુર્ગી તુવેર દાળની માલદીવ્સમાં થયેલી નિકાસ આ દિશામાં મોટું પગલું છે. મગ, કાબુલી ચણા અને દાળ જેવી ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળી જાતો પર ધ્યાન આપવાથી ખેડૂતોને સ્થાનિક બજાર કરતા અંદાજે 30% વધુ ભાવ મળી રહ્યા છે.
વેપાર નીતિ અને આયાત-નિકાસનું સંતુલન
ઘણો વિકાસ થયો હોવા છતાં, ભારત હજુ પણ વાર્ષિક અંદાજે 6 મિલિયન ટન કઠોળની આયાત કરે છે. India Pulses and Grains Association હવે એક સ્થિર અને લાંબા ગાળાની ટ્રેડ પોલિસીની હિમાયત કરી રહી છે, જેથી નિકાસનો લક્ષ્યાંક 1 મિલિયન ટન સુધી પહોંચાડી શકાય અને સાથે સાથે સ્થાનિક સપ્લાય સુરક્ષિત રહે.
રોકાણકારો માટે શું મહત્વનું છે?
આ નિકાસ વ્યૂહરચનાની સફળતા GI-ટેગવાળી દાળની નિકાસ અને સ્થાનિક ખાદ્ય ફુગાવા (Food Inflation) ને કાબૂમાં રાખવા વચ્ચેના સંતુલન પર નિર્ભર છે. આગામી સમયમાં સરકારની નિકાસ ક્વોટા અંગેની નીતિઓ અને ચીન, UAE તથા બાંગ્લાદેશ જેવા દેશો તરફથી મળતી માંગ પર રોકાણકારોએ બાજ નજર રાખવી જોઈએ.