ભારતીય કસ્ટમ્સ વિભાગ દ્વારા સોયાબીનની આયાતમાં મોટા કૌભાંડની તપાસ શરૂ કરવામાં આવી છે. નાઈજર જેવા નાના દેશમાંથી **૩,૮૧,૦૦૦ ટન** જેટલી જંગી માત્રામાં સોયાબીન ભારત આવ્યું છે, જ્યારે ત્યાંનું વાર્ષિક ઉત્પાદન **૧૦૦ ટન** પણ નથી. આ મામલો ટેક્સ ચોરી સાથે જોડાયેલો હોવાથી પ્રોસેસર્સ માટે મુશ્કેલી વધી શકે છે.
શંકાસ્પદ આયાતનો રેકોર્ડ
કસ્ટમ્સ અધિકારીઓએ ૨૦૨૬ના પ્રથમ સાત મહિના દરમિયાન સોયાબીનની આયાતમાં થયેલા અસાધારણ વધારાને પગલે તપાસના આદેશ આપ્યા છે. સરકારી ડેટા મુજબ, આ સમયગાળામાં ૩,૮૦,૮૬૮ ટન સોયાબીન નાઈજરથી આવ્યું હોવાનું દર્શાવવામાં આવ્યું છે. આ આંકડો આશ્ચર્યજનક છે, કારણ કે નાઈજરનું વાર્ષિક સોયાબીન ઉત્પાદન ૧૦૦ મેટ્રિક ટન કરતા પણ ઓછું છે.
શું છે કૌભાંડનું ગણિત?
સત્તાવાળાઓને શંકા છે કે આ માલ વાસ્તવમાં અન્ય કોઈ દેશ (સંભવતઃ નાઈજીરિયા) માંથી આવી રહ્યો છે. ઈમ્પોર્ટર્સ ડ્યુટી-ફ્રી છૂટ મેળવવા માટે માલનું ઓરિજિન બદલી રહ્યા હોવાનું જણાય છે. જો ઓરિજિન સર્ટિફિકેટ નકલી સાબિત થશે, તો ઈમ્પોર્ટર્સે ૪૫% જેટલી મોટી ડ્યુટી રીટ્રોસ્પેક્ટિવલી (પાછલી અસરથી) ભરવી પડશે.
માર્કેટ પર અસર અને જોખમ
આ તપાસને કારણે નવી ખરીદી અટકી ગઈ છે અને પોર્ટ પર પડેલા માલના દસ્તાવેજોની ચકાસણી શરૂ થઈ છે. ૨૦૨૫ના ૧,૯૯૬ ટન ની સામે ૨૦૨૬માં આ આયાત વધીને ૯,૦૯,૬૦૬ ટન પર પહોંચી હતી. સ્થાનિક પ્રોસેસર્સ માટે કાચા માલની ઉપલબ્ધતા ઘટવાથી સોયાબીન મીલ અને એડિબલ ઓઈલના ભાવમાં આગામી દિવસોમાં ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળી શકે છે.