ભારતમાં સોનાનો પ્રીમિયમ યથાવત: મજબૂત ડોલર અને ભૌગોલિક તણાવ વચ્ચે રોકાણકારોની ચિંતા

ભાવમાં ઘટાડો છતાં પ્રીમિયમ જાળવી રાખ્યું

7 એપ્રિલ 2026 ના રોજ, ભારતમાં 24-કેરેટ સોનાના ભાવમાં ₹730 નો ઘટાડો નોંધાયો, જે ₹149,240 પ્રતિ 10 ગ્રામ પર પહોંચ્યો. આ 0.49% નો ઘટાડો દર્શાવે છે. જોકે, આ ઘટાડા છતાં, ભારતીય સોનાનો ભાવ દુબઈ જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય બેન્ચમાર્ક કરતાં ઘણો વધારે છે. હાલમાં, ભારતમાં 24-કેરેટ સોનાનો ભાવ લગભગ ₹149,240 છે, જ્યારે દુબઈમાં તે લગભગ ₹140,560 ની આસપાસ છે. આ 6.18% નો પ્રીમિયમ (Premium) સ્થાનિક માંગ અને બજારના પરિબળો સૂચવે છે.

વૈશ્વિક પરિબળોની અસર

વૈશ્વિક સ્તરે, મધ્ય પૂર્વમાં વધતું ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ સોનાને સુરક્ષિત રોકાણ (Safe Haven) તરીકે પ્રોત્સાહન આપે છે, પરંતુ હાલમાં આ અસર યુએસ ડોલર ઇન્ડેક્સ (US Dollar Index) ના મજબૂત પ્રદર્શન સામે ઝાંખી પડી રહી છે, જે લગભગ 104.5 ની આસપાસ કારોબાર કરી રહ્યો છે. મજબૂત ડોલર અન્ય કરન્સીમાં સોનું ખરીદનારાઓ માટે તેને મોંઘુ બનાવે છે. આ ઉપરાંત, યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ (US Federal Reserve) વ્યાજ દરોમાં ઘટાડો કરવાના સંકેતો આપી રહ્યું નથી, જેના કારણે રોકાણકારોને વ્યાજ-આધારિત સંપત્તિઓ (Interest-bearing assets) સોના કરતાં વધુ આકર્ષક લાગે છે.

સ્થાનિક માંગ અને આયાત ડ્યુટી

સ્થાનિક પરિબળો જેવા કે ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયાનું મૂલ્ય અને આયાત પર લાગતી ઊંચી ડ્યુટી (આશરે 10-12.5%) પણ આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર સાથે ભાવના તફાવતને વિસ્તૃત કરી શકે છે. જોકે, રિટેલ રોકાણકારો તરફથી સતત માંગ, જે સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો અને લગ્નની સિઝનથી પ્રભાવિત થાય છે, ભાવને સ્થિર આધાર પૂરો પાડે છે.

ભાવ માટે જોખમો અને બજારની આગાહી

જોકે, સોનાના ભાવ માટે જોખમો યથાવત છે. મજબૂત ડોલર એક મુખ્ય અવરોધ બની શકે છે, જે ભૌગોલિક ચિંતાઓથી મળતા ફાયદાઓને નિષ્ફળ બનાવી શકે છે. ફેડરલ રિઝર્વનું ફુગાવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું બોન્ડ જેવી સંપત્તિઓને સોના કરતાં વધુ આકર્ષક બનાવે છે. ફુગાવામાં ઘટાડો અથવા ભૌગોલિક તણાવમાં ઘટાડો સોનાની સુરક્ષિત રોકાણ તરીકેની માંગ ઘટાડી શકે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની તુલનામાં ભારતના ઊંચા ઘરેલું સોનાના ભાવ પણ ભાવ ઘટાડા માટે વધુ સંવેદનશીલ બનાવે છે, ખાસ કરીને જ્યારે બોન્ડ સ્પર્ધાત્મક વળતર આપી રહ્યા હોય.

ભવિષ્યમાં, વિશ્લેષકો સોનાના ભાવમાં રેન્જ-બાઉન્ડ (Range-bound) મૂવમેન્ટની અપેક્ષા રાખે છે. ઇન્ડસઇન્ડ સિક્યોરિટીઝના સિનિયર રિસર્ચ એનાલિસ્ટ જિગર ત્રિવેદી માને છે કે MCX ગોલ્ડ જૂન ફ્યુચર્સ ₹149,000 પ્રતિ 10 ગ્રામની આસપાસ સપોર્ટ મેળવી શકે છે અને ટ્રેડિંગ સત્ર દરમિયાન તેમાં વધારો જોવા મળી શકે છે. આ આગાહી ભૌગોલિક ઘટનાઓ અને સેન્ટ્રલ બેંકની નીતિઓના સંકેતો દ્વારા સંચાલિત સતત અસ્થિરતા સૂચવે છે.