ભારત સરકારે સોનું, ચાંદી અને પ્લેટિનમની આયાત કરતી બેંકો અને નોમિનેટેડ એજન્સીઓ માટે **3%** IGST માં મળતી મુક્તિ નાબૂદ કરી છે. આ નવો નિયમ **1 એપ્રિલ, 2026** થી લાગુ થઈ ગયો છે, જેની સીધી અસર બુલિયન માર્કેટ અને જ્વેલર્સ પર પડશે.
ભારત સરકારે સત્તાવાર રીતે એ ટેક્સ કન્સેશન (Tax Concession) બંધ કરી દીધા છે, જેના હેઠળ અત્યાર સુધી બેંકો અને નોમિનેટેડ એજન્સીઓ સોનું, ચાંદી અને પ્લેટિનમની આયાત પર 3% IGST ભરવાથી મુક્ત હતી. રેવન્યુ સેક્રેટરી અરવિંદ શ્રીવાસ્તવે પુષ્ટિ કરી છે કે ટેક્સના નિયમોમાં એકરૂપતા લાવવા માટે 31 માર્ચ, 2026 પછી આ એક્ઝેમ્પશન લિસ્ટને લંબાવવામાં આવ્યું નથી.
લિક્વિડિટી અને ઓપરેશનલ ખર્ચ પર અસર
બેંકો માટે હવે સૌથી મોટો પડકાર વર્કિંગ કેપિટલનો છે. 3% IGST હવે આયાતના સમયે જ ચૂકવવો પડશે, જેના કારણે બેંકોએ સમાન પ્રમાણમાં બુલિયન રાખવા માટે વધુ રોકડ રકમ અલગ રાખવી પડશે. આનાથી પ્રીશિયસ મેટલ્સ રાખવાનો ખર્ચ (Carrying Cost) વધી જશે. માર્કેટ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ વધારાનો ખર્ચ સપ્લાય ચેઈનમાં આગળ વધારવામાં આવશે, પરિણામે જ્વેલર્સ અને ગ્રાહકો માટે સોના-ચાંદીના ભાવમાં સ્થાનિક સ્તરે વધારો જોવા મળી શકે છે.
ફોરેક્સ મેનેજમેન્ટ અને સરકારનો ઈરાદો
આ પગલું સરકારી તિજોરી અને ફોરેન એક્સચેન્જ રિઝર્વને સુરક્ષિત રાખવા માટેના પ્રયાસોનો એક ભાગ છે. અગાઉ મે 2026માં પણ સરકારે સોના-ચાંદી પર ઈમ્પોર્ટ ડ્યુટી વધારીને 15% અને પ્લેટિનમ પર 15.4% કરી હતી. હવે આ ટેક્સ લૂપહોલ બંધ કરીને સરકાર આયાત પર નિયંત્રણ લાવવા માંગે છે જેથી ટ્રેડ ડેફિસિટમાં ઘટાડો થઈ શકે.
જોકે, બજારના નિષ્ણાતો ચેતવણી પણ આપે છે કે ઈમ્પોર્ટ ખર્ચ વધવાથી ગ્રે-માર્કેટ અથવા બિનસત્તાવાર ચેનલો દ્વારા આયાત વધવાનું જોખમ રહેલું છે. હવે રોકાણકારોની નજર માસિક ઈમ્પોર્ટ ડેટા પર રહેશે કે આ વધારાના ટેક્સની અસર માંગ પર કેટલી પડે છે.