ભારતમાં ઓઈલ યર 2025-26 ના પ્રથમ 10 મહિનામાં ખાદ્ય તેલની આયાત વધીને **136 લાખ ટન** પર પહોંચી છે. જેમાં ક્રૂડ ઓઈલનો હિસ્સો **95%** છે, જ્યારે રૂપિયો **9%** નબળો પડતા રિફાઇનર્સના પ્રોફિટ માર્જિન પર સંકટ તોળાઈ રહ્યું છે.
ભારતની ખાદ્ય તેલની આયાત પરની નિર્ભરતા સતત વધી રહી છે. 'સોલ્વન્ટ એક્સટ્રેક્ટર્સ એસોસિએશન ઓફ ઇન્ડિયા' ના લેટેસ્ટ ડેટા મુજબ, ચાલુ ઓઈલ યરના પ્રથમ 10 મહિનામાં આયાત 136.19 લાખ ટન નોંધાઈ છે, જે વાર્ષિક ધોરણે 4.5% નો વધારો દર્શાવે છે. આ આંકડો દેશમાં ઘરગથ્થુ ઉત્પાદન અને વધતી જતી માંગ વચ્ચેના મોટા ગેપને સ્પષ્ટ કરે છે.
ક્રૂડ ઓઈલ આયાત તરફ ઝુકાવ
આયાત પેટર્નમાં એક મોટો બદલાવ જોવા મળ્યો છે. હવે કુલ આયાતમાં ક્રૂડ ઓઈલનો હિસ્સો વધીને 95% થઈ ગયો છે, જે ગયા વર્ષે 87% હતો. કંપનીઓ હવે તૈયાર પ્રોડક્ટને બદલે કાચું તેલ આયાત કરીને દેશમાં જ પ્રોસેસિંગ કરવા પર વધુ ભાર આપી રહી છે, જે સ્થાનિક રિફાઇનરી ક્ષમતા માટે તો સારું છે, પરંતુ ગ્લોબલ સપ્લાય પરની નિર્ભરતા વધારે છે.
રિફાઇનર્સ માટે નાણાકીય પડકારો
સ્થાનિક રિફાઇનર્સ માટે સ્થિતિ કપરી બની છે. છેલ્લા એક વર્ષમાં ભારતીય રૂપિયો લગભગ 9% ઘસાઈ ગયો છે, જેના કારણે આયાત ખર્ચમાં તોતિંગ વધારો થયો છે. ખાદ્ય તેલ જેવી કોમોડિટીમાં આ વધારાનો બોજ ગ્રાહકો પર નાખવો હંમેશા સરળ હોતો નથી, જેનાથી રિફાઇનરી કંપનીઓના માર્જિન પર સીધી અસર પડી રહી છે.
સાથે જ, ઓગસ્ટ 2026 સુધીના ડેટા મુજબ ગ્લોબલ માર્કેટમાં પણ ભાવ ભડકે બળ્યા છે. ક્રૂડ સનફ્લાવર ઓઈલના ભાવમાં 18%, ક્રૂડ પામ ઓઈલમાં 9% અને RBD પામોલિનમાં 10% નો વધારો જોવા મળ્યો છે. કરન્સી ડેપ્રિસિયેશન અને મોંઘા કાચા માલનું ડબલ એટેક રિફાઇનર્સનું ગણિત બગાડી રહ્યું છે.
સપ્લાય ચેઈન અને ભવિષ્યના જોખમો
વિશ્વભરમાં બાયોફ્યુઅલના વધતા ઉપયોગને કારણે પણ ખાદ્ય તેલના સપ્લાયમાં અસ્થિરતા છે. ઇન્ડોનેશિયા, મલેશિયા અને અમેરિકા જેવા દેશો તેલનો મોટો હિસ્સો ફ્યુઅલ તરીકે વાપરી રહ્યા છે. સ્થાનિક સ્તરે ચોમાસાની અનિશ્ચિતતા અને પશ્ચિમ એશિયામાં ભૌગોલિક તણાવને કારણે ફ્રેટ અને ઇન્સ્યોરન્સના ખર્ચમાં થયેલો વધારો પણ ભારતીય માર્કેટ માટે પડકારરૂપ છે. રોકાણકારો માટે હવે જોવાનું એ રહેશે કે રિફાઇનરી કંપનીઓ કેવી રીતે પોતાની ઇન્વેન્ટરી કોસ્ટ મેનેજ કરીને પ્રોફિટબિલિટી જાળવી રાખે છે.