સોના-ચાંદીમાં કડાકો: ડોલર મજબૂત, વ્યાજદર ઊંચા, રોકાણકારોની માંગ ઘટી

સોના-ચાંદી પર દબાણ શા માટે?

વૈશ્વિક સ્તરે યુએસ ડોલર ઇન્ડેક્સ (DXY) 103.0 ની ઉપર ટકી રહ્યો છે, જે સોનાના ભાવ માટે નકારાત્મક સંકેત છે. આ સાથે, ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ (ખાસ કરીને યુ.એસ. અને ઈરાન વચ્ચે) ને કારણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં થયેલો વધારો ફુગાવાની ચિંતાઓને ફરી સળગાવી રહ્યો છે. સામાન્ય રીતે, ફુગાવાના સમયે સોનું સુરક્ષિત રોકાણ માનવામાં આવે છે, પરંતુ હાલના સંજોગોમાં મજબૂત ડોલર અને ઊંચા વ્યાજ દર તેને ઓછું આકર્ષક બનાવી રહ્યા છે.

બજારની સ્થિતિ અને આંકડા:

મે 11, 2026 ના રોજ, સ્પોટ ગોલ્ડ અને સિલ્વરના ભાવમાં ઘટાડો નોંધાયો હતો. SPDR Gold Shares ETF (GLD) લગભગ 5.38 મિલિયન શેર સાથે $433.77 ની આસપાસ ટ્રેડ થયો, જ્યારે iShares Silver Trust ETF (SLV) લગભગ 19.13 મિલિયન શેર સાથે $73.01 પર હતો. આ ઘટાડા પાછળ મુખ્યત્વે મજબૂત યુએસ ડોલર અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં થયેલો વધારો જવાબદાર છે.

ફુગાવાની ચિંતાઓ અને ફેડરલ રિઝર્વની નીતિ:

એપ્રિલ 2026 માટે કોર CPI (Core CPI) માં વાર્ષિક 2.7% અને હેડલાઇન ફુગાવામાં 3.7% વૃદ્ધિની આગાહી છે, જે માર્ચમાં 3.3% ના વધારા પછીની છે. આ ફુગાવાની સ્થિતિ સૂચવે છે કે ફેડરલ રિઝર્વ તેની 'હાયર ફોર લોંગર' (higher for longer) વ્યાજદર નીતિ ચાલુ રાખી શકે છે. ફેડનો વર્તમાન લક્ષ્યાંક દર 3.50%-3.75% છે. બજાર હવે 2026 માં વ્યાજદર ઘટવાને બદલે વધવાની ઉચ્ચ સંભાવના જોઈ રહ્યું છે.

ભૂતકાળના ઉદાહરણો અને ભાવિ સંકેતો:

જ્યારે વ્યાજદર ઊંચા હોય છે, ત્યારે સોના જેવી સંપત્તિઓ, જે કોઈ વ્યાજ ચૂકવતી નથી, તેને રાખવાનો ખર્ચ વધી જાય છે. ઐતિહાસિક રીતે, સોનાના ભાવ યુએસ ડોલરથી વિપરીત દિશામાં આગળ વધે છે. ઉદાહરણ તરીકે, માર્ચ 2026 માં, ઈરાને હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીને અવરોધવાની ધમકી આપ્યા બાદ સોનાના ભાવ માત્ર થોડા અઠવાડિયામાં લગભગ $5,400 થી ઘટીને $4,400 પ્રતિ ઔંસની નીચે આવી ગયા હતા, જે ડોલરના મજબૂત થવા અને રોકાણકારોને માર્જિન કોલનો સામનો કરવાને કારણે થયું હતું.

આગામી સમયમાં શું?

હાલના વાતાવરણમાં સોના અને ચાંદી માટે નોંધપાત્ર જોખમો છે. જો ભૌગોલિક રાજકીય ઘટનાઓ ઊર્જા પુરવઠાને અસર કરે અને ફુગાવો ઊંચો રહે, તો ફેડરલ રિઝર્વને વ્યાજદર લાંબા સમય સુધી ઊંચા રાખવાની ફરજ પડી શકે છે. આ સોના અને ચાંદી જેવા નોન-ઇન્ટરેસ્ટ બેરિંગ એસેટ્સ માટે પ્રતિકૂળ છે. બેંક ઓફ અમેરિકાના વિશ્લેષકો માને છે કે ફેડ 2027 ના બીજા ભાગ સુધી વ્યાજદર ઘટાડવાનું મુલતવી રાખી શકે છે. ટૂંકા ગાળામાં સોનાના ભાવ મર્યાદિત રેન્જમાં રહી શકે છે અને નીચે તરફ જઈ શકે છે, સિવાય કે ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ નોંધપાત્ર રીતે વકરે અથવા ડોલર નોંધપાત્ર રીતે નબળો પડે.

GLD ETF નો એક્સપેન્સ રેશિયો 0.40% છે, અને SLV નો 0.50% છે. ન્યૂમોન્ટ માઈનિંગ (Newmont Mining) જેવા ગોલ્ડ માઈનિંગ કંપનીઓ, જેમના P/E રેશિયો 15-18 ની આસપાસ છે, અને બેરિક ગોલ્ડ (Barrick Gold), જેના P/E રેશિયો 13.8x થી 20x થી વધુ છે, તેમને પણ કિંમતોમાં તીવ્ર ઘટાડો થવા પર પડકારોનો સામનો કરવો પડી શકે છે.