ટેરિફમાં રાહત સામે ભૌગોલિક-રાજકીય તોફાન
5 ફેબ્રુઆરી, 2026 ના રોજ, સોનાના ભાવમાં ભારે ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળ્યો કારણ કે બજારો યુએસ દ્વારા ભારતીય વસ્તુઓ પરના ટેરિફમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો અને સતત ચાલતા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ વચ્ચે ફસાયેલા હતા. જ્યાં ટેરિફના સમાચાર વેપાર સંબંધો અને ભારતીય રૂપિયા માટે આશાસ્પદ હતા, ત્યાં યુએસ નેવી દ્વારા ઈરાની ડ્રોન તોડી પાડવાની ઘટનાએ બજારમાં સેફ-હેવન (સુરક્ષિત રોકાણ) ની માંગ ફરીથી વધારી દીધી, જેના કારણે ભાવ નિર્ધારણમાં જટિલતા આવી.
ભાવમાં વૈવિધ્ય અને મેક્રો પરિબળો
5 ફેબ્રુઆરી, 2026 પહેલા, 2 ફેબ્રુઆરીએ એક મોટી ઘટના બની જ્યારે યુએસએ ભારતીય વસ્તુઓ પરનો ટેરિફ 50% થી ઘટાડીને 18% કરી દીધો. આ પગલું વેપાર તણાવ ઘટાડવાના ઉદ્દેશ્યથી લેવાયું હતું. સૈદ્ધાંતિક રીતે, આ નીતિગત ફેરફાર વેપાર વિવાદો અને ચલણની અસ્થિરતા સામે સોનાના હેજ (સુરક્ષા) ની જરૂરિયાત ઘટાડી શકે છે. આનાથી ભારતીય રૂપિયા જેવા ચલણોને ટેકો મળવાની શક્યતા હતી, જે 5 ફેબ્રુઆરીએ USD સામે થોડો મજબૂત થયો હતો. જોકે, આ સકારાત્મક વિકાસ ભૌગોલિક-રાજકીય જોખમો, ખાસ કરીને અરબી સમુદ્રમાં યુએસ નેવી દ્વારા ઈરાની ડ્રોન તોડી પાડવાની ઘટનાથી overshadowed (ઢંકાઈ) ગયો, જેણે સોનાની પરંપરાગત સેફ-હેવન અપીલને મજબૂત બનાવી. આ બેવડા પ્રભાવવાળા દ્રશ્યે સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય બંને સોનાના બજારોમાં તીવ્ર ઇન્ટ્રાડે ભાવ ચળવળ કરાવી.
મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જ (MCX) પર, સોનાના ફ્યુચર્સે નોંધપાત્ર વધઘટ દર્શાવી, જ્યાં ભાવ ₹1,48,455 થી ₹1,53,046 પ્રતિ 10 ગ્રામની રેન્જમાં ટ્રેડ થયા અને અંતે નીચા ભાવે સ્થિર થયા. એક રિપોર્ટ મુજબ, દિવસની શરૂઆતમાં MCX પર ₹1,80,779 નો ઓલ-ટાઇમ હાઈ પણ નોંધાયો હતો, જે અત્યંત અસ્થિરતા દર્શાવે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે, Comex ગોલ્ડના ભાવમાં પણ ચળવળ જોવા મળી, જે $4,900 થી $5,100 પ્રતિ ઔંસની નજીક ટ્રેડ થયા, અને કેટલાક અહેવાલો મુજબ $4,920.40 ની આસપાસ સ્થિર થયા. યુએસ ડોલર ઇન્ડેક્સ (US Dollar Index) માં થોડી મજબૂતી જોવા મળી, જ્યારે USD-INR એક્સચેન્જ રેટ લગભગ 90.43 પર રહ્યો. ઐતિહાસિક રીતે, સોનું યુએસ ડોલર સાથે વ્યસ્ત સંબંધ ધરાવે છે, ડોલર નબળો પડે ત્યારે સોનું મજબૂત બને છે. જોકે, બજાર ADP પ્રાઇવેટ-સેક્ટર રોજગારના આંકડા જેવા આગામી આર્થિક ડેટા પર પણ નજર રાખી રહ્યું છે. વિશ્લેષકો વિવિધ ભાવની આગાહીઓ આપી રહ્યા છે; કેટલાક આગામી 12 મહિનામાં સોનાને $5,209.62 સુધી પહોંચવાની અપેક્ષા રાખે છે, જ્યારે વેલ્સ ફાર્ગો ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ જેવા અન્ય લોકો 2026 ના અંત સુધીમાં $6,100–$6,300 સુધીના લક્ષ્યાંકોની આગાહી કરે છે. વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલ (World Gold Council) અપેક્ષા રાખે છે કે 2026 માં અપેક્ષિત નીચા વ્યાજ દરો અને નબળા ડોલરને કારણે સોનું 5%-15% વધી શકે છે, જે એક સહાયક વાતાવરણ બનાવે છે.
ટેકનિકલ લેવલ્સ અને ભવિષ્યનો દૃષ્ટિકોણ
LKP સિક્યોરિટીઝના જાતીન ત્રિવેદીએ MCX પર ₹1,61,000 અને ₹1,63,000 વચ્ચે મુખ્ય રેઝિસ્ટન્સ લેવલ ઓળખ્યા છે, જ્યારે ₹1,45,000 થી ₹1,50,000 સુધી સપોર્ટ જોવા મળે છે. CME પર, $5,100 ની આસપાસ રેઝિસ્ટન્સ નોંધાયો હતો. બજાર સેન્ટ્રલ બેંકની નીતિઓ અને ભૌગોલિક-રાજકીય વિકાસ પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યું છે. જાન્યુઆરીના અંતમાં $5,500 થી ઉપરના રેકોર્ડ ઊંચા સ્તરોથી તાજેતરના તીવ્ર ઘટાડા છતાં, સોનાએ સ્થિતિસ્થાપકતા દર્શાવી છે. ઘણા વિશ્લેષકો તેની લાંબા ગાળાની આકર્ષકતાને ચાલુ ભૌગોલિક-રાજકીય જોખમો, સતત સેન્ટ્રલ બેંક દ્વારા ખરીદી અને આર્થિક અનિશ્ચિતતા તથા ચલણના અવમૂલ્યન સામે હેજ તરીકેની તેની ભૂમિકાને આભારી છે. ગોલ્ડ ઇટીએફ (Gold ETFs) ના મજબૂત પ્રદર્શનથી રોકાણકારોના સતત રસનો સંકેત મળે છે.