આજે સોના અને ચાંદીના ભાવમાં છેલ્લા 3 મહિનાનો સૌથી મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. સોનું **₹1,63,500** પ્રતિ 10 ગ્રામ અને ચાંદી **₹2,50,000** પ્રતિ કિલોગ્રામ પર પહોંચી ગયું છે. આ તેજીનું મુખ્ય કારણ અમેરિકી ડોલરમાં નબળાઈ અને US બોન્ડ પોલિસીમાં બદલાવ છે.
સોના-ચાંદીના ભાવ કેમ વધી રહ્યા છે?
શુક્રવારે, ઓગસ્ટ 21, 2026 ના રોજ, ઘરેલું બજારમાં કિંમતી ધાતુઓમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો. 99.9% શુદ્ધ સોનાના ભાવમાં ₹1,200 નો વધારો થયો અને તે ₹1,63,500 પ્રતિ 10 ગ્રામ પર પહોંચ્યો. ચાંદીના ભાવમાં તો તેનાથી પણ વધુ તેજી જોવા મળી, જે ₹5,000 વધીને ₹2,50,000 પ્રતિ કિલોગ્રામ પર પહોંચી ગઈ. આ ભાવ વધારા સાથે, બંને ધાતુઓ મે 2026 ની શરૂઆત બાદ જોવા મળેલા સ્તરની નજીક પહોંચી ગઈ છે.
આ તેજીનું મુખ્ય કારણ અમેરિકી ડોલરમાં આવેલી નબળાઈ અને યુએસ ટ્રેઝરી યીલ્ડ્સ (US bond yields) માં ઘટાડો છે. જ્યારે ડોલર નબળો પડે છે અને બોન્ડના વ્યાજ દરો ઘટે છે, ત્યારે રોકાણકારો માટે સોનું એક સુરક્ષિત રોકાણ વિકલ્પ બની જાય છે. આ ઉપરાંત, યુએસ ટ્રેઝરી ડિપાર્ટમેન્ટ દ્વારા બોન્ડ ખરીદી કાર્યક્રમ (bond-buying program) વિસ્તૃત કરવાના નિર્ણયે પણ આ તેજીને વેગ આપ્યો છે.
ગોલ્ડ ફાઇનાન્સ કંપનીઓ પર અસર
જે કંપનીઓ સોના ગીરવે રાખીને લોન આપે છે, તેમના માટે આ ભાવ વધારો ફાયદાકારક અને જોખમી બંને છે. એક તરફ, સોનાના ઊંચા ભાવને કારણે તેમની પાસે રહેલી ગીરવે સોનાની કિંમત વધે છે, જે ડિફોલ્ટનું જોખમ ઘટાડે છે. બીજી તરફ, જો ભાવ આટલા ઊંચા સ્તરે જળવાઈ રહે, તો ઘણા ગ્રાહકો નવા લોન લેતા અચકાઈ શકે છે અથવા સોનું ગીરવે મૂકવાને બદલે વેચવાનું પસંદ કરી શકે છે. રોકાણકારો આવી કંપનીઓના લોન-ટુ-વેલ્યુ (loan-to-value) રેશિયોમાં થતા ફેરફારો પર નજર રાખે છે.
જ્વેલરી રિટેલર્સ અને ગ્રાહક માંગ
જ્વેલરી ક્ષેત્રની કંપનીઓ પણ આ સ્થિતિનો સામનો કરી રહી છે. જ્યાં એક તરફ તેમના સ્ટોકની કિંમત વધી રહી છે, ત્યાં બીજી તરફ ઊંચા ભાવને કારણે ગ્રાહકોની ખરીદ શક્તિ પર અસર થઈ શકે છે. ખાસ કરીને બિન-જરૂરી ઘરેણાં અથવા રોકાણ સિક્કાઓની માંગમાં ઘટાડો જોવા મળી શકે છે. રોકાણકારો આ કંપનીઓના વેચાણ વોલ્યુમ (volume growth) પર ધ્યાન આપે છે.
ભૌગોલિક રાજકીય જોખમો અને બજારની અસ્થિરતા
વૈશ્વિક સ્તરે વધતી ભૌગોલિક રાજકીય અનિશ્ચિતતા, ખાસ કરીને ઈરાન પર સંભવિત નવા પ્રતિબંધો, બજારની ભાવનાને પ્રભાવિત કરી રહી છે. આવા સમયે રોકાણકારો સોનાને 'સેફ હેવન' (safe haven) તરીકે જુએ છે, જે ભાવને વધુ વધારે છે. જોકે, આનાથી બજારમાં અસ્થિરતા પણ વધી શકે છે. જો ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિ સ્થિર થાય અથવા યુએસના આર્થિક ડેટા વ્યાજ દરો ઊંચા રહેવાના સંકેત આપે, તો ભાવ ઝડપથી ઘટી પણ શકે છે.
આગળ જતા, રોકાણકારોએ યુએસના આર્થિક ડેટા, જેમ કે ફુગાવા અને રોજગારીના અહેવાલો પર નજર રાખવી પડશે. આ આંકડા યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ (US Federal Reserve) ને વ્યાજ દરો અંગેના નિર્ણયો લેવામાં મદદ કરશે, જે અમેરિકી ડોલર અને પરિણામે સોના-ચાંદીના ભાવની દિશા નક્કી કરશે.