સોના-ચાંદીના ઘરેણાંની નિકાસ પર ડ્યુટી ડ્રોબેક રેટ બમણો: સરકારનો મોટો નિર્ણય

ભારતીય સરકારે સોના અને ચાંદીના ઘરેણાંની નિકાસને ટેકો આપવા માટે ડ્યુટી ડ્રોબેક દરોમાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો છે. સોનાના ઘરેણાં માટે હવે પ્રતિ ગ્રામ ₹1,851.99નો ડ્યુટી ડ્રોબેક મળશે, જ્યારે ચાંદીના ઘરેણાં માટે આ દર ₹29,501.09 પ્રતિ કિલોગ્રામ નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. આ નીતિગત ફેરફારનો ઉદ્દેશ્ય વધેલા ઇનપુટ ખર્ચને સરભર કરવાનો અને ઘરેલું ઘરેણાં નિકાસકારોની વૈશ્વિક ભાવ સ્પર્ધાત્મકતામાં સુધારો કરવાનો છે.

નિકાસકારોને મોટી રાહત!

કેન્દ્ર સરકારે સોના અને ચાંદીના ઘરેણાંની નિકાસને વેગ આપવા માટે મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે. મહેસૂલ વિભાગ (Department of Revenue) દ્વારા જાહેર કરાયેલ નવા નોટિફિકેશન મુજબ, ઘરેણાંની નિકાસ પર મળતા ડ્યુટી ડ્રોબેક (Duty Drawback) રેટમાં બમણો વધારો કરવામાં આવ્યો છે. આ નિર્ણયથી ઘરેણાં ઉત્પાદકો અને નિકાસકારોને ખૂબ મોટી રાહત મળવાની અપેક્ષા છે, ખાસ કરીને જ્યારે કાચા માલના ભાવમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે.

નવા દરો શું છે?

17 જુલાઈ 2026 થી અમલમાં આવનાર નવા નિયમો અનુસાર, સોનાના ઘરેણાં અને તેના ઘટકો માટે ડ્યુટી ડ્રોબેક રેટ પ્રતિ ગ્રામ ₹1,851.99 કરી દેવાયો છે. અગાઉ આ દર માત્ર ₹773.17 પ્રતિ ગ્રામ હતો. તેવી જ રીતે, ચાંદીના ઘરેણાં અને તેના સંબંધિત લેખો માટે પ્રતિ કિલોગ્રામ ₹29,501.09 નો નવો દર લાગુ પડશે, જે અગાઉના ₹14,990.66 પ્રતિ કિલોગ્રામ કરતાં લગભગ બમણો છે. આ ફેરફાર આયાતી સોના કે ચાંદીનો ઉપયોગ કરીને બનાવેલા ઘરેણાં પર લાગુ પડશે.

નિકાસકારોના કાર્યકારી મૂડી (Working Capital) પર અસર:

જ્વેલરી ઉદ્યોગ તરફથી લાંબા સમયથી આ માંગણી કરવામાં આવી રહી હતી. નિકાસકારોએ જણાવ્યું હતું કે, છેલ્લા બે વર્ષમાં સોના-ચાંદીના વૈશ્વિક ભાવમાં આવેલા ભારે ઉછાળાને કારણે, અગાઉના રિઇમ્બર્સમેન્ટ દરો અપૂરતા હતા. જ્યારે સરકાર દ્વારા કરાયેલ કરવેરાની ભરપાઈ, ઇનપુટના વાસ્તવિક ખર્ચ સાથે તાલ મિલાવી શકતી નથી, ત્યારે નિકાસકારોની વર્કિંગ કેપિટલ બ્લોક થઈ જાય છે. આનાથી મોટા ઓર્ડર પૂર્ણ કરવાની અથવા સ્ટોકનું સંચાલન કરવાની તેમની ક્ષમતા મર્યાદિત બની જાય છે. નવા, સુધારેલા દરો દ્વારા, સરકાર આ નાણાકીય દબાણને ઘટાડવાનો અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારમાં સક્રિય કંપનીઓના નફામાં સુધારો કરવાનો લક્ષ્યાંક ધરાવે છે.

ક્ષેત્ર અને બજારનો સંદર્ભ:

ભારત વિશ્વમાં સોનાના ઘરેણાંનો વપરાશ અને નિકાસ કરનાર મુખ્ય દેશોમાંનો એક છે, જેના મુખ્ય નિકાસ કેન્દ્રો મુંબઈ, સુરત અને જયપુર જેવા શહેરો છે. આ ઉદ્યોગ કિંમતી ધાતુઓના ભાવમાં થતી વધઘટ અને આયાત જકાતમાં થતા ફેરફારો પ્રત્યે ખૂબ સંવેદનશીલ છે. જોકે આ નીતિગત ફેરફાર ભારતીય ઉત્પાદનોની સ્પર્ધાત્મકતાને ટેકો આપવા માટે છે, પરંતુ વ્યક્તિગત કંપનીઓને અંતિમ લાભ તેમના નિકાસના સ્કેલ અને કાચા માલની આયાતના ચોક્કસ બંધારણ પર નિર્ભર રહેશે. નોંધનીય છે કે, યોજના માટેની મુખ્ય યોગ્યતા માપદંડો યથાવત રાખવામાં આવ્યા છે, જેનો અર્થ છે કે નિકાસકારોએ આ લાભોનો દાવો કરવા માટે નિયમિત નિયમનકારી પ્રક્રિયાઓનું પાલન ચાલુ રાખવું પડશે.