સોના-ચાંદીના ભાવમાં ઘટાડો: ડોલરની તેજીએ રેટ કટની આશાને પાછળ છોડી

શું છે આ ઘટાડાનું મુખ્ય કારણ?

આ ઘટાડાનું મુખ્ય કારણ યુએસ ડોલરનું મજબૂત થવું અને વૈશ્વિક શેરબજારમાં જોવા મળી રહેલો ઘટાડો છે. આ સ્થિતિએ રોકાણકારોને સેફ-હેવન એસેટ્સ (Safe-haven Assets) થી દૂર કર્યો છે. સ્પોટ ગોલ્ડ (Spot Gold) આશરે $4,741.79 પ્રતિ ઔંસની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે, જ્યારે ચાંદીમાં વધુ તીવ્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે અને તે લગભગ $68.74 પર પહોંચી ગયું છે.

રેટ કટની આશા અને ડોલરનો પ્રભાવ

તાજેતરના યુએસ લેબર ડેટા (US Labor Data) માં જોબ ઓપનિંગ્સ (Job Openings) માં ઘટાડો નોંધાયો છે, જે 6.542 મિલિયન પર આવી ગયો છે, જે સપ્ટેમ્બર 2020 પછીનો સૌથી નીચો સ્તર છે. આનાથી ફેડરલ રિઝર્વ (Federal Reserve) દ્વારા આ વર્ષે રેટ કટ (Rate Cut) થવાની આશાઓ વધી છે, સંભવતઃ જૂનથી તેની શરૂઆત થઈ શકે છે. ઐતિહાસિક રીતે, નીચા વ્યાજ દરોનો અર્થ બિન-ઉપજ આપતી સંપત્તિઓ જેવી કે સોના માટે સારો માનવામાં આવે છે. જોકે, આ વખતે યુએસ ડોલરના મજબુત થવા અને વૈશ્વિક ઇક્વિટી માર્કેટમાં, ખાસ કરીને ટેકનોલોજી શેરોમાં જોવા મળેલા 1% થી વધુના ઘટાડાએ આ સંભાવનાઓને હાલ પૂરતી દબાવી દીધી છે. MSCI વર્લ્ડ ઇન્ડેક્સ (MSCI World Index) માં પણ ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.

બ્રોકરેજ રિપોર્ટ્સ અને કંપનીઓનું વિશ્લેષણ

ગત સમયગાળામાં, મજબૂત યુએસ ડોલર ઘણીવાર સોનાના ભાવ પર દબાણ લાવતો જોવા મળ્યો છે. આ ઉપરાંત, ટેકનોલોજી શેરોમાં જોવા મળેલી વેચવાલીને કારણે અન્ય એસેટ ક્લાસમાં પણ લિક્વિડેશન (Liquidation) ફ્લો જોવા મળ્યો છે. કોપર (Copper) અને પ્લેટિનમ (Platinum) જેવા અન્ય કોમોડિટીઝ (Commodities) માં પણ ઘટાડો નોંધાયો છે.

મોટા ગોલ્ડ માઇનિંગ (Gold Mining) કંપનીઓની વાત કરીએ તો, Barrick Gold (ABX) માટે એનાલિસ્ટ્સ (Analysts) 'Buy' રેટિંગ આપી રહ્યા છે અને $75-77 બિલિયન ની માર્કેટ કેપ ધરાવે છે. તેનો RSI (Relative Strength Index) લગભગ 49 ની આસપાસ છે, જે ન્યુટ્રલ થી થોડો બેરિશ સંકેત આપે છે. બીજી તરફ, Wheaton Precious Metals (WPM) નો RSI લગભગ 56 છે, જે ખરીદીનો સંકેત આપે છે, જોકે જાન્યુઆરીના અંતમાં તે 76.33 ની આસપાસ હતો, જે ઓવરબોટ (Overbought) સ્થિતિ સૂચવે છે. MSCI વર્લ્ડ ઇન્ડેક્સનો ફોરવર્ડ P/E રેશિયો (Forward P/E Ratio) લગભગ 20.02 છે, જ્યારે Barrick Gold નો TTM P/E રેશિયો લગભગ 180 ની આસપાસ છે.

ભવિષ્યની ચાલ: લાંબા ગાળાની તેજીની સંભાવના

નજીકના ગાળામાં વોલેટિલિટી (Volatility) રહેવાની શક્યતા હોવા છતાં, સોના-ચાંદી જેવા કિંમતી ધાતુઓ માટે લાંબા ગાળાનો દૃષ્ટિકોણ હજુ પણ સકારાત્મક જણાઈ રહ્યો છે. J.P. Morgan ના એનાલિસ્ટ્સ 2026 ના છેલ્લા ક્વાર્ટર સુધીમાં સોનાનો ભાવ $5,055 પ્રતિ ઔંસ અને 2027 ના અંત સુધીમાં $5,400 સુધી પહોંચવાની આગાહી કરી રહ્યા છે. UBS એ પણ 2026 ના પ્રથમ ક્વાર્ટર સુધીમાં સોનાનો ભાવ $5,000 સુધી પહોંચવાની આગાહી કરી હતી.

આ આગાહીઓનું મુખ્ય કારણ સતત સેન્ટ્રલ બેંકો (Central Banks) દ્વારા સોનાની ખરીદી અને વૈશ્વિક સ્તરે ભૌગોલિક-રાજકીય (Geopolitical) તણાવ છે. ચાંદીના ભાવમાં ભારે વોલેટિલિટી જોવા મળી રહી છે, જેમાં Bank of America એ 2026 માટે $56 થી $65 નો સરેરાશ ભાવ રહેવાની સંભાવના વ્યક્ત કરી છે. જોકે, અન્ય એનાલિસ્ટ્સે તેનાથી પણ ઘણા ઊંચા ટાર્ગેટ આપ્યા છે. વર્તમાન ઘટાડાને ઘણા લોકો લાંબા ગાળાની તેજીના બજારમાં એક ટેકનિકલ કરેક્શન (Technical Correction) તરીકે જોઈ રહ્યા છે, નહીં કે મૂળભૂત કારણોસર થયેલો ઘટાડો. સેન્ટ્રલ બેંકો અને સંસ્થાકીય રોકાણકારો દ્વારા 'રિયલ એસેટ્સ' (Real Assets) માં વધતો રસ પણ આ તેજીને ટેકો આપી રહ્યો છે.