વધતા રિયલ યીલ્ડ અને પ્રોડક્ટિવ એસેટ્સમાં રોકાણના વલણને કારણે Gold હાલમાં સાવચેતીભર્યા તબક્કામાં છે. જાન્યુઆરી **2026** ની ટોચ પરથી કિંમતોમાં ઘટાડો થયો છે અને ભારતમાં છૂટક માંગ **6 વર્ષની** નીચી સપાટીએ પહોંચી છે.
સોનાના પરંપરાગત સુરક્ષિત રોકાણ (Safe-haven) તરીકેના દરજ્જામાં વર્ષ 2026 ના અંત સુધીમાં મોટો બદલાવ જોવા મળી રહ્યો છે. જાન્યુઆરીમાં $5,595 પ્રતિ ઔંસની રેકોર્ડ ઊંચાઈને સ્પર્શ્યા બાદ, નવેમ્બરની શરૂઆતમાં સોનાનો ભાવ $4,000 પ્રતિ ઔંસની નીચે ટ્રેડ કરી રહ્યો છે. આ સૂચવે છે કે ગ્લોબલ કેપિટલ હવે ડિફેન્સિવ હેજને બદલે વ્યાજ આપતી એસેટ્સ અને વિકાસલક્ષી ક્ષેત્રો તરફ વળી રહ્યું છે.
સોનું રાખવાનો અવસર ખર્ચ (Opportunity Cost)
સોના પર દબાણનું મુખ્ય કારણ બિન-વ્યાજ આપતી એસેટ્સ રાખવાનો વધતો ખર્ચ છે. US 10-Year TIPS ની યીલ્ડ 3% ની આસપાસ હોવાથી રોકાણકારો સરકારી બોન્ડ્સ અને અન્ય યીલ્ડ-બેયરિંગ સાધનોને વધુ પસંદ કરી રહ્યા છે. વર્તમાન આર્થિક માળખામાં, જ્યાં સરકારો ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને એનર્જી પ્રોજેક્ટ્સ માટે મૂડી શોધી રહી છે, ત્યાં સોનું રોકાણ ખેંચવામાં સંઘર્ષ કરી રહ્યું છે.
ભારતમાં માંગનું ચિત્ર
ભારતીય બજારમાં ફિઝિકલ ગોલ્ડની માંગમાં માળખાકીય ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. વર્ષ 2026 માં માંગ 6 વર્ષના તળિયે રહેવાનું અનુમાન છે. ઊંચા ભાવને કારણે રિટેલ ગ્રાહકોનું ધ્યાન હાઉસિંગ અને શિક્ષણ જેવા ખર્ચ તરફ વળ્યું છે. આ ઉપરાંત, નબળા ચોમાસાને કારણે ગ્રામીણ માંગ પણ પ્રભાવિત થઈ છે. જોકે, રોકાણકારો હવે ફિઝિકલ ગોલ્ડને બદલે ETFs જેવા ફાઈનાન્સિયલ પ્રોડક્ટ્સને પ્રાધાન્ય આપી રહ્યા છે.
સેન્ટ્રલ બેન્કોનો સપોર્ટ
રિટેલ માંગ ઘટવા છતાં, ગ્લોબલ સેન્ટ્રલ બેન્કોએ 2026 ના ત્રીજા ક્વાર્ટરમાં 321 ટન સોનું ખરીદીને બજારને એક મોટો સપોર્ટ આપ્યો છે. આ ખરીદી સાર્વભૌમ દેવું અને ભૌગોલિક રાજકીય અસ્થિરતા સામે રક્ષણ મેળવવા માટે કરવામાં આવી છે. જોકે, જ્યાં સુધી રિયલ વ્યાજ દરોમાં ઘટાડો નહીં થાય, ત્યાં સુધી સોનામાં નવો મોટો તેજીનો રાઉન્ડ આવવો મુશ્કેલ જણાય છે.