મંગળવાર, ફેબ્રુઆરી 3, 2026 ની શરૂઆતમાં, સોનાના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઉછાળો જોવા મળ્યો, જેણે અગાઉના સેશન્સમાં થયેલા ભારે નુકસાનમાંથી થોડી ભરપાઈ કરી. આ તેજી તાજેતરના મોટા ઘટાડા બાદ આવી હતી, જેણે કિંમતી ધાતુના તાજેતરના રેલી (ઉછાળા)ની સ્થિરતા અંગે રોકાણકારોમાં ચિંતાઓ જગાવી હતી. જોકે, બજારના નિરીક્ષકો સૂચવે છે કે આ રિકવરી (સુધારો) માર્કેટની દિશામાં મૂળભૂત ફેરફાર કરતાં વધુ ટેકનિકલ પોઝિશનિંગ (સ્થિતિ ગોઠવણ) સૂચવે છે.
મુખ્ય કારણ: ઘટાડે ખરીદી (Bargain Hunting) ફરી સક્રિય
મંગળવારની તેજીનું તાત્કાલિક કારણ બાર્ગેન હન્ટિંગ (ઘટાડે ખરીદી) અને શોર્ટ-કવરિંગ પ્રવૃત્તિ જણાઈ રહી છે. ફેબ્રુઆરી 2, 2026 ના રોજ લગભગ 5% નો મોટો ઘટાડો, જે શુક્રવારના ઘટાડાને લંબાવતો હતો અને લગભગ 40 વર્ષો માં તેનો સૌથી મોટો એક-દિવસીય ઘટાડો હતો, તે બાદ સોનું સ્થિર થયું. અગાઉનો સેલ-ઓફ (વેચવાલી) મુખ્યત્વે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં રાજકીય વિકાસ, ખાસ કરીને ફેડરલ રિઝર્વના આગામી ચેરમેન તરીકે કેવિન વોર્શની નિમણૂક, જે વધુ આક્રમક નાણાકીય નીતિનો સંકેત આપે છે, તે બાદ માર્કેટના રિપ્રાઇસિંગ (ભાવ પુનઃનિર્ધારણ) ને આભારી હતો. આ વ્યાજ દરની અપેક્ષાઓમાં પુનઃમૂલ્યાંકને કિંમતી ધાતુઓને અસ્થિર કરી, જે નોન-યીલ્ડિંગ એસેટ્સ (બિન-ઉપજ આપતી સંપત્તિઓ) માટે ઓપોર્ચ્યુનિટી કોસ્ટ (તક ખર્ચ) માં ફેરફારો પ્રત્યે સંવેદનશીલ હોય છે. સોનું ફેબ્રુઆરી 3, 2026 ના રોજ લગભગ $4,781 પ્રતિ ઔંસ પર ટ્રેડ થઈ રહ્યું હતું, જે અગાઉના દિવસ કરતાં 2.60% નો વધારો દર્શાવે છે, અને જાન્યુઆરી 2026 માં $5,608.35 નો ઉચ્ચતમ સ્તર હાંસલ કર્યો હતો.
વિશ્લેષણાત્મક ઊંડાણ: સ્ટ્રક્ચરલ મજબૂતી વચ્ચે કન્સોલિડેશન
SAMCO Securities ના વિશ્લેષકો મંગળવારની તેજીને સ્પષ્ટ ટ્રેન્ડ રિવર્સલ (દિશા પલટો) કરતાં જરૂરી કન્સોલિડેશન (સ્થિરતા) ના ભાગરૂપે જોઈ રહ્યા છે. SAMCO માં માર્કેટ પર્સ્પેક્ટિવ્સ અને રિસર્ચના હેડ, અપૂર્વ શેઠના જણાવ્યા અનુસાર, તાજેતરનો ઘટાડો મુખ્યત્વે રોકાણકારોની પોઝિશનિંગ (સ્થિતિ) અને પ્રોફિટ-ટેકિંગ (નફો બુકિંગ) ને કારણે હતો, નહીં કે સોનાના અંતર્ગત ફંડામેન્ટલ્સ (પાયાની બાબતો) ના ધોવાણને કારણે. SAMCO નું મૂલ્યાંકન સૂચવે છે કે સોનાનું લાંબાગાળાનું પ્રાઇસ સ્ટ્રક્ચર (ભાવનું માળખું), જેમાં ઊંચા ઉછાળા અને ઊંચા નીચા સ્તરનો સમાવેશ થાય છે, તે મજબૂત (robust) રહ્યું છે. મુખ્ય બ્રેકઆઉટ લેવલ્સ (સ્તરો) મોટાભાગે ટકી રહ્યા છે, જે સૂચવે છે કે લાંબાગાળાના રોકાણકારો ડિપ્સ (ઘટાડા) પર સક્રિયપણે ખરીદી કરી રહ્યા છે.
તાજેતરના પેરાબોલિક સર્જ (અત્યંત ઝડપી ઉછાળો), જેને કેટલીકવાર "મેલ્ટ-અપ" (melt-up) તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે, તેમાં સટ્ટાખોરી (speculative excess) ના સંકેતો દેખાયા હતા, જેમાં માર્કેટ પોઝિશનિંગ ખેંચાયેલી (stretched) બની ગઈ હતી, ખાસ કરીને ફ્યુચર્સ અને ઓપ્શન્સમાં. આ સ્ટ્રક્ચરે ભાવમાં ઘટાડાની ગતિ અને બળને વિસ્તૃત કર્યું, કારણ કે લિવરેજ્ડ પોઝિશન્સ (ઉછીના પૈસા પર લીધેલી પોઝિશન્સ) નું લિક્વિડેશન (વેચાણ) થયું. જોકે, આ ફરજિયાત વેચાણનો તબક્કો સામાન્ય રીતે ટકાઉ નથી હોતો અને તે પોતે જ સમાપ્ત થઈ જાય છે, જેનાથી સ્થિરીકરણ થાય છે કારણ કે વેચાણ વૈકલ્પિક બને છે અને લિક્વિડિટી (તરલતા) માં સુધારો થાય છે.
ભવિષ્યનો સંકેત: લાંબાગાળાના ડ્રાઇવર્સ મજબૂત
સોનાના લાંબાગાળાના આકર્ષણને અને તેના સેફ-હેવન સ્ટેટસ (સુરક્ષિત આશ્રયસ્થાન) ને અનેક enduring structural drivers (લાંબાગાળાના મુખ્ય ચાલક બળો) સતત સમર્થન આપી રહ્યા છે. સેન્ટ્રલ બેંકોની ખરીદી ઐતિહાસિક રીતે ઊંચી રહી છે, જેમાં 2025 માં 863 ટન સોનાની ખરીદીનો સમાવેશ થાય છે, જે મજબૂત લાંબાગાળાની માંગ દર્શાવે છે. આ સંસ્થાઓ નાણાકીય પ્રણાલીની અસ્થિરતા અને ડોલરના વર્ચસ્વ સામે હેજ (જોખમ ઘટાડવા) તરીકે વ્યૂહાત્મક રીતે સોનાનો સંગ્રહ કરી રહી છે. સતત ભૌગોલિક રાજકીય જોખમો (geopolitical risks) અને વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતાઓ (global economic uncertainties) સોનાની મૂલ્યવાન સંગ્રહ (store of value) અને ફુગાવા (inflation) તથા ચલણના અવમૂલ્યન (currency devaluation) સામે હેજ તરીકેની ભૂમિકાને વધુ મજબૂત બનાવે છે. વૈશ્વિક સોના બજારનું મૂલ્ય 2025 માં આશરે $308.32 બિલિયન હતું, અને તેનો અંદાજિત કુલ માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન (બજાર મૂડી) લગભગ $33.688 ટ્રિલિયન હતું.
આગળ શું? એક સ્વસ્થ પાયો વૃદ્ધિ માટે
SAMCO Securities અપેક્ષા રાખે છે કે સોનું આગામી મહિનાઓમાં સમય-આધારિત કન્સોલિડેશન (time-wise consolidation) ના સમયગાળામાં પ્રવેશ કરશે. આ તબક્કામાં તીવ્ર ભાવ વધારા બાદ સામાન્ય રીતે જોવા મળતી આડી-અવળી ટ્રેડિંગ (sideways trading) ની અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે, નહીં કે સીધી તેજી કે લાંબા ગાળાનો ઘટાડો. આ બજારના સેન્ટિમેન્ટ (મૂડ) અને પોઝિશનિંગને ફરીથી ગોઠવવા દેશે. Trading Economics મુજબ, બ્રોડર માર્કેટ પ્રોજેક્શન્સ (વ્યાપક બજાર અનુમાનો) સૂચવે છે કે વર્તમાન ક્વાર્ટરના અંત સુધીમાં સોનાના ભાવ સરેરાશ $4,938 ની આસપાસ અને 12 મહિનામાં સંભવિત $5,209 સુધી પહોંચી શકે છે. અન્ય વિશ્લેષકો 2026 ના ચોથા ક્વાર્ટર સુધીમાં સોનાને $5,000 પ્રતિ ઔંસ તરફ ધકેલવાની આગાહી કરે છે, અને લાંબા ગાળે $6,000 સુધી પહોંચવાની સંભાવના જુએ છે, જે વર્તમાન સ્તરોને સંભવિતપણે નવા સ્ટ્રક્ચરલ બેઝ (માળખાકીય આધાર) તરીકે જુએ છે.
આ અપેક્ષિત રેન્જ-બાઉન્ડ મૂવમેન્ટ (નિર્ધારિત સીમામાં હલચલ) ને હેલ્ધી (આરોગ્યપ્રદ) માનવામાં આવે છે, જે ત્યારબાદ ભાવમાં વધુ વૃદ્ધિ માટે મજબૂત પાયો બનાવી શકે છે. ટૂંકા ગાળાની વોલેટિલિટી (અસ્થિરતા) હોવા છતાં, મુખ્ય સપોર્ટ લેવલ્સ (આધાર સ્તરો) ટકી રહે તો સોના માટે એકંદરે ઝોક (bias) તેજી તરફ રહેવાની અપેક્ષા છે, જે તેના ફંડામેન્ટલ ડ્રાઇવર્સ (મૂળભૂત ચાલક બળો) દ્વારા ટકાવી રાખવામાં આવશે.