અમેરિકાના નબળા રોજગાર ડેટા બાદ સોના અને ચાંદીના ભાવ સતત ચોથા દિવસે વધ્યા છે. આનાથી ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા વ્યાજદરમાં વધારાની શક્યતાઓ ઘટી છે, જેના કારણે સોના જેવી નોન-યીલ્ડિંગ એસેટ્સ (non-yielding assets) વૈશ્વિક રોકાણકારો માટે વધુ આકર્ષક બની રહી છે. ભારતમાં સોનાની ભૌતિક માંગ (physical demand) કિંમતો પર નિર્ભર રહે છે.
સોના-ચાંદીમાં તેજીનું મુખ્ય કારણ:
સોના અને ચાંદીના ભાવમાં સોમવારે, 6 જુલાઈ, 2026ના રોજ તેજી જોવા મળી, જેમાં સોનું લગભગ $4,180 પ્રતિ ઔંસ સુધી પહોંચી ગયું. આ સતત ચોથા દિવસે ભાવમાં થયેલો વધારો છે અને છેલ્લા 23 જૂન પછીનો સૌથી ઊંચો સ્તર છે. ચાંદીના ભાવમાં પણ 0.2% નો ઉછાળો જોવા મળ્યો અને તે $62.57 પ્રતિ ઔંસ આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે.
US લેબર માર્કેટ ડેટાની અસર:
બુલિયન (bullion) એટલે કે સોના-ચાંદીના ભાવમાં તાજેતરનો વધારો મુખ્યત્વે અમેરિકાના ઠંડા પડી રહેલા લેબર માર્કેટ (labor market) સાથે જોડાયેલો છે. જૂન મહિનાના સત્તાવાર ડેટામાં નોકરી સર્જનમાં સ્પષ્ટ ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, અને અગાઉના બે મહિનાના આંકડા પણ સુધારીને ઘટાડવામાં આવ્યા છે.
રોકાણકારો માટે આ એક મહત્વપૂર્ણ વિકાસ છે કારણ કે અમેરિકી ફેડરલ રિઝર્વ (US Federal Reserve) ની વ્યાજદર નીતિ સોનાના ભાવને મોટા પ્રમાણમાં પ્રભાવિત કરે છે. જ્યારે સેન્ટ્રલ બેંક વ્યાજદરો સ્થિર રાખવાની અથવા ઘટાડવાની અપેક્ષા રાખે છે, ત્યારે સોનાનું આકર્ષણ વધે છે. આનું કારણ એ છે કે સોનું કોઈ વ્યાજ ચૂકવતું નથી, તેથી નીચા અથવા ઘટતા દરો પર તે બોન્ડ જેવી વ્યાજ-ધરાવતી અસ્કયામતો માટે વધુ આકર્ષક વિકલ્પ બની જાય છે.
CME FedWatch Tool ના તાજેતરના ડેટા સૂચવે છે કે બજાર હવે વ્યાજદરમાં વધુ વધારાની શક્યતા 50% થી ઓછી જોઈ રહ્યું છે, જે સોના અને ચાંદીના ભાવને ટેકો પૂરો પાડી રહ્યો છે.
ભૌગોલિક રાજકીય અને આર્થિક પરિબળો:
વ્યાજદરો ઉપરાંત, વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાના સમયમાં સોનાને ઘણીવાર સલામત રોકાણ (safe-haven asset) તરીકે જોવામાં આવે છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી રાજદ્વારી વાટાઘાટો, જેમાં હાલમાં કતાર મધ્યસ્થી કરી રહ્યું છે, તે વેપારીઓ માટે ચર્ચાનો મુખ્ય વિષય છે. આ તણાવમાં કોઈપણ ઘટાડો અથવા વાટાઘાટોમાં હકારાત્મક પ્રગતિ બજારના સેન્ટિમેન્ટને પ્રભાવિત કરી શકે છે, જોકે ભૌગોલિક રાજકીય અસ્થિરતા સામાન્ય રીતે રોકાણકારોને સોનું રાખવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે.
આગળ જોતાં, બજાર સહભાગીઓ અનેક આગામી યુએસ આર્થિક અહેવાલો પર બારીકાઈથી નજર રાખી રહ્યા છે. ટ્રેડ બેલેન્સ (trade balance) ના આંકડા, FOMC મીટિંગના મિનિટ્સ અને સાપ્તાહિક બેરોજગારી દાવાઓ (weekly jobless claims) જેવા મુખ્ય અહેવાલો નજીકના ગાળામાં સોનાના ભાવની દિશા નક્કી કરશે. આ અહેવાલો યુએસ અર્થતંત્રના સ્વાસ્થ્ય અને વ્યાજ દરોની ભવિષ્યની દિશા વિશે વધુ સ્પષ્ટતા પૂરી પાડશે.
ભારતમાં ભૌતિક માંગના વલણો:
જ્યારે વૈશ્વિક પરિબળો ભાવની હિલચાલને વેગ આપે છે, ત્યારે સ્થાનિક બજારોમાં પણ તેની અસર દેખાઈ રહી છે. ભારતમાં ભૌતિક સોનાની માંગમાં ટૂંકા ગાળા માટે વધારો જોવા મળ્યો હતો, પરંતુ શુક્રવારે ભાવ વધતાં તેમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. તેનાથી વિપરીત, ચીનમાં સોનાની ખરીદીમાં થોડો સુધારો જોવા મળ્યો છે.
ભારતીય રોકાણકારો માટે, ઊંચા વૈશ્વિક ભાવનું વલણ ઘણીવાર સ્થાનિક ખર્ચમાં વધારો કરે છે, જે ભૌતિક ખરીદીમાં કામચલાઉ ઘટાડો લાવી શકે છે. યુએસ ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયાની ચાલ પણ એક મહત્વપૂર્ણ પરિબળ છે, કારણ કે નબળો રૂપિયો ભારતમાં સોનાની આયાત ખર્ચને વધુ વધારી શકે છે.