મજબૂત ડોલર અને ક્રૂડ ઓઇલના વધતા ભાવને કારણે સોનાના ભાવમાં હાલમાં **27%** નો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. નિષ્ણાતો માની રહ્યા છે કે ભાવ **$3400-$3500** સુધી પહોંચી શકે છે, જોકે સેન્ટ્રલ બેંકોની ખરીદી લાંબા ગાળે ટેકો આપશે.
સોનાના ભાવમાં મોટા ઉછાળા બાદ હવે ઘટાડો
આંતરરાષ્ટ્રીય સોનાના ભાવમાં તાજેતરના રેકોર્ડ સ્તરથી 27% નો ઘટાડો નોંધાયો છે. માર્કેટ એનાલિસ્ટ્સ માની રહ્યા છે કે ભાવમાં હજુ વધુ 16% નો ઘટાડો આવી શકે છે અને તે $3400-$3500 પ્રતિ ઔંસના સ્તર સુધી પહોંચી શકે છે. છેલ્લા બે વર્ષમાં ભાવ લગભગ બમણા થઈ ગયા બાદ, આ એક ટેકનિકલ એડજસ્ટમેન્ટ (Technical Adjustment) ગણી શકાય.
ભાવ ઘટવાના મુખ્ય કારણો
સોનામાં વર્તમાન નરમાઈનું મુખ્ય કારણ અમેરિકી ડોલરનું મજબૂત થવું છે. જ્યારે ડોલર મજબૂત થાય છે, ત્યારે અન્ય કરન્સી ધરાવતા રોકાણકારો માટે સોનું મોંઘુ બની જાય છે. આ ઉપરાંત, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં થયેલો વધારો પણ મોંઘવારીની ચિંતાઓને વેગ આપી રહ્યો છે. આ સંયોજન એવી પરિસ્થિતિનું નિર્માણ કરે છે જ્યાં રોકાણકારો વ્યાજ દરમાં સંભવિત વધારા અંગે ચિંતિત છે, જે સોના જેવા નોન-યીલ્ડિંગ એસેટ્સ (Non-yielding Assets) ની આકર્ષકતા ઘટાડે છે. વૈશ્વિક બજારમાં બદલાતી ભાવનાઓને પ્રતિબિંબિત કરતાં, આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવમાં ફેબ્રુઆરીના અંતથી 23% નો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.
સપોર્ટ લેવલ અને લાંબા ગાળાનો દ્રષ્ટિકોણ
જોકે ટૂંકા ગાળાનો દ્રષ્ટિકોણ સાવચેતીભર્યો છે, બજારના નિષ્ણાતો ચોક્કસ સપોર્ટ લેવલ પર નજર રાખી રહ્યા છે. Geojit Financial Services ના એનાલિસ્ટ્સ $3400–$3500 ના ઝોનને એક મુખ્ય ક્ષેત્ર ગણાવી રહ્યા છે જ્યાં ભાવ સ્થિર થઈ શકે છે. તેવી જ રીતે, Samco Securities ની રિસર્ચ ટીમો $4000 ને એક મહત્વનું સ્તર માની રહી છે, જોકે તેઓ સ્વીકારે છે કે પેનિક-ડ્રિવન ટ્રેડિંગ (Panic-driven Trading) ને કારણે ભાવ અસ્થાયી રૂપે $3500 તરફ જઈ શકે છે. આ અસ્થિરતા છતાં, ઘણા એનાલિસ્ટ્સ લાંબા ગાળા માટે સકારાત્મક દ્રષ્ટિકોણ જાળવી રહ્યા છે. ભૌગોલિક રાજકીય વિભાજન (Geopolitical Fragmentation) જેવા પરિબળો આવનારા વર્ષોમાં ભાવો માટે રક્ષણાત્મક ફ્લોર (Defensive Floor) પૂરો પાડશે તેવી અપેક્ષા છે.
સેન્ટ્રલ બેંકની માંગની ભૂમિકા
સેન્ટ્રલ બેંકની પ્રવૃત્તિ સોના માટે પ્રાથમિક માળખાકીય ટેકો (Structural Support) બની રહી છે. વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલ (World Gold Council) ના ડેટા અનુસાર, વૈશ્વિક સેન્ટ્રલ બેંકોએ છેલ્લા ચાર વર્ષમાં વાર્ષિક સરેરાશ 1000 ટન સોનાનો સંચય કર્યો છે, જે અગાઉના દાયકાની સરખામણીમાં નોંધપાત્ર વધારો છે. ઊંચા ભાવ સ્તરોને કારણે તાજેતરમાં ખરીદીની ગતિ ધીમી પડી હોવા છતાં, આ સંસ્થાઓ તરફથી સતત માંગ ઊંડા ઘટાડા સામે બફર તરીકે કાર્ય કરી રહી છે. HSBC જેવી મોટી બ્રોકરેજોએ તેમના લાંબા ગાળાના અનુમાનોને સહેજ સમાયોજિત કર્યા છે - હવે $4560 પ્રતિ ઔંસની નજીકના સ્તરોની આગાહી કરી રહ્યા છે - તેમ છતાં, વૈશ્વિક સેન્ટ્રલ બેંકો દ્વારા બુલિયન (Bullion) નો સતત સંચય એ એક મૂળભૂત પરિબળ માનવામાં આવે છે જે ભાવોને અનિશ્ચિત રૂપે ઘટતા અટકાવી શકે છે.
સોનાના બજારને ટ્રેક કરતા રોકાણકારો આવનારા મહિનાઓમાં સેન્ટ્રલ બેંકની ખરીદીના વલણો અને યુએસ ડોલર ઇન્ડેક્સ (US Dollar Index) ની હિલચાલ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. ભાવની ભવિષ્યની દિશા મોટાભાગે ફુગાવાના આંકડાઓ વધુ નાણાકીય નીતિ સમાયોજનને પ્રોત્સાહન આપે છે કે કેમ અને ભૌગોલિક રાજકીય વિકાસ સલામત-આશ્રયની માંગને કેવી રીતે પ્રભાવિત કરે છે તેના પર નિર્ભર રહેશે.